of 59274 LinkedIn

Misdadige asielprocedure

Heinrich Winter Reageer
Bijna een jaar geleden verschenen in het kader van het programma Politie & Wetenschap enkele publicaties in een drieluik 'asielzoekers en criminaliteit'. Vreemd genoeg trokken deze publicaties maar weinig aandacht.

Dat is jammer omdat de studies interessant en nieuw materiaal bevatten over een onderwerp waarover doorgaans in de media (onder meer door politici) slechts op generaliserende toon en met weinig gevoel voor precisie wordt gesproken. De drie publicaties, van Risbo Contractresearch, de vakgroep Strafrecht en Criminologie van de Rijksuniversiteit Groningen, en de Amsterdamse School voor Sociaal Wetenschappelijk Onderzoek (UvA), zijn de verslagen van onderzoek dat werd uitgevoerd naar aanleiding van aanhoudende discussies over de criminaliteit onder asielzoekers. Het kwalitatieve onderzoek betreft de betrokkenheid bij criminaliteit en de verklaring van delinquent gedrag van asielzoekers. Ook is kwantitatief onderzoek verricht naar criminaliteit onder asielmigranten.

 

De discussie werd begin 2001 aangezwengeld door de Groningse burgemeester Wallage, die stelde dat de criminaliteit onder asielzoekers in het Noorden van het land vijf keer zo hoog was als onder de 'reguliere' bevolking. Het kwantitatieve onderzoek van het Risbo maakt onderscheid tussen asielzoekers in procedure, asielzoekers aan wie een verblijfsvergunning is verleend en afgewezen asielzoekers. De overkoepelende conclusie luidt dat de criminaliteitsgraad wordt beïnvloed door de verblijfsstatus. Ruim drie procent van de bijna 74.000 asielzoekers met een verblijfsvergunning wordt in 2004 verdacht van een misdrijf. Van de 34.000 asielzoekers in procedure ligt dit percentage op ruim vijf procent.

 

Het bepalen van de mate waarin criminaliteit voorkomt onder uitgeprocedeerde asielzoekers is uiteraard lastig. De onderzoekers schatten dat 24.000 van de 126.000 asielzoekers die zich tussen 1995 en 2004 in ons land meldden in 2004 nog onrechtmatig in Nederland verbleven. Tien procent van hen werd in 2004 verdacht van betrokkenheid bij criminaliteit.

 

Hoe verhouden deze cijfers zich tot het totaal van de Nederlandse bevolking? In totaal wordt 1,5 procent van de bevolking boven twaalf jaar verdacht van een misdrijf. Er zijn tussen etnische groepen grote verschillen. De criminaliteit onder (ex-)asielzoekers is groter dan die van de gemiddelde Nederlander (1,1 procent), maar kleiner dan die van (traditionele) allochtone groepen, zoals bijvoorbeeld Antillianen (7,5 procent) of Marokkanen (6,1 procent). Voor een belangrijk deel, maar niet uitsluitend, betreft het diefstal en valsheidsmisdrijven (vervalsen van reispapieren), ook wel 'overlevingscriminaliteit' genoemd. Toch gaat het bij ruim een kwart van de verdachten in 2004 om geweld, bedreiging en mishandeling.

 

Verblijfpositie

 

Hoewel de invloed van sekse (mannen komen twee keer zo vaak voor in de statistieken), leeftijd (tussen 18 en 24 jaar zijn (ex-)asielzoekers twee keer zo vaak verdacht) en land van herkomst blijkt de verblijfspositie van de (ex-)asielzoeker een grotere invloed te hebben op de criminaliteitsgraad. Ter bepaling van het aantal onrechtmatig in ons land verblijvende uitgeprocedeerde asielzoekers, hanteren de onderzoekers onder meer de aan de biologie ontleende capture-recapture-methode. De uitkomst van hun berekeningen betekent dat ruim tachtig procent van de asielzoekers Nederland verlaat nadat ze zijn uitgeprocedeerd. Hoewel het terugkeer- en uitzettingsbeleid veelal wordt bekritiseerd, lijkt dat een redelijk 'succespercentage'! Dit is een belangwekkend onderzoeksresultaat.

 

Uit door criminologen van de Rijksuniversiteit Groningen in 2002 uitgevoerd onderzoek bleek dat betrokkenheid van asielzoekers in procedure bij criminaliteit vooral te maken had met het verblijf in de opvang. Uit het vervolgonderzoek kan echter niet worden afgeleid dat de duur van het verblijf is gerelateerd aan het overlastgevend en crimineel gedrag. Ook na een kort verblijf kunnen ernstige problemen aan het licht komen. Psychische problemen, die vaak te maken hebben met het vertrek uit het herkomstland, treden op in wisselwerking met de duur van de procedure, de leefbaarheid en veiligheid van het centrum en het toezicht dat wordt uitgeoefend.

 

Het derde onderzoek richt zich op 26 uitgeprocedeerde asielzoekers met een strafblad. Waarom plegen zij delicten? Het onderzoeksrapport introduceert nieuwe begrippen ter precisering van het begrip 'overlevingscriminaliteit': 'verblijfscriminaliteit' - gericht op binnenkomst en vertrek -, 'bestaanscriminaliteit' - gericht op materiële bestaansvoorwaarden - en 'verslavingsgerelateerde criminaliteit'. Uit de 26 'cases' blijkt dat er niet of nauwelijks kan worden gesproken van een criminele voorgeschiedenis in het land van herkomst. Interessant is dat de onderzoekers van dit drieluik ook een beleidsadvies hebben geschreven.

 

De inhoud laat zich deels raden: een pleidooi voor een snelle procedure, activiteiten gericht op integratie, zorg voor materiële voorzieningen, veiligheid en geborgenheid, leefbaarheid, opleiding en werk. Ter verbetering van het toezicht op de asielzoekers kan een cliëntvolgsysteem worden ontwikkeld. Bij al die genuanceerde teksten mis je bijna een oproep aan politici om zich te matigen in hun uitlatingen hierover. Er is een probleem, maar het is niet huizenhoog. heinrich winter

 

Heinrich Winter is directeur van Pro Facto, bureau voor bestuurskundig en juridisch onderzoek en advies. Ook is hij hoofddocent bij de rechtenfaculteit van de Rijksuniversiteit Groningen.

 

 J. de Boom, G. Engbersen, A. Leerkes, Asielmigratie en criminaliteit, Elsevier Overheid, Den Haag: 2006, ISBN 90 3524 043; Martina Althoff en Willem de Haan, Criminaliteitspatronen en criminele carrières van asielzoekers, Elsevier Overheid, Den Haag: 2006 ISBN 90 3524 044 8; A. Leerkes, 'Ik probeer alleen maar mijn leven te leven'. Uitgeprocedeerde asielzoekers en criminaliteit, Elsevier Overheid, Den Haag: 2006 ISBN 90 3542 045 6.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners