of 61441 LinkedIn

‘Menukaart Damocles’ voor gemeenten en verhuurders

Via de Wet Damocles hebben burgemeesters de bevoegdheid om woningen en bedrijfspanden te sluiten wanneer er drugsactiviteiten plaatsvinden. Onlangs verscheen het boek ‘Mee(r) doen met Damocles’ van het Aanjaagteam Ondermijning met daarin een ‘menukaart Damocles’ die gemeenten en verhuurders kunnen gebruiken om de wet toe te passen.

Via de Wet Damocles hebben burgemeesters de bevoegdheid om woningen en bedrijfspanden te sluiten wanneer er drugsactiviteiten plaatsvinden. Onlangs verscheen het boek ‘Mee(r) doen met Damocles’ van het Aanjaagteam Ondermijning met daarin een ‘menukaart Damocles’ die gemeenten en verhuurders kunnen gebruiken om de wet toe te passen.

Scherper beeld

Volgens de samenstellers helpt het boek om een scherper beeld te krijgen over de ervaringen met het instrumentarium voor de aanpak van drugsoverlast in woningen, de effectiviteit ervan en mogelijkheden om te komen tot meer samenwerking. In het boek zijn verschillende publicaties samengebracht als een drieluik. In het eerste onderzoeksrapport ‘Damocles in de praktijk’ belicht Pieter Tops de toepassing van artikel 13b Opiumwet in Midden- en West-Brabant aan de hand van juridische, sociale, bestuurlijke en criminaliteitsaspecten.

'Law in action'
Tops wijst erop dat het bereik van het artikel steeds is uitgebreid, bijvoorbeeld van alleen publiekelijk toegankelijke lokalen (zoals cafés of coffeeshops) naar alle panden (inclusief woningen en bedrijven). Een andere ontwikkeling is dat voor toepassing van het artikel steeds meer ‘situationele afweging’ wordt vereist: met name door jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Tops noemt het artikel 13b OW ‘law in action’. De Damocles-beslissing is dus niet per se meer een automatisme. Burgemeesters moeten meer tijd en aandacht aan afweging en motivering besteden.

West-Brabant: 350 woningsluitingen in drie jaar
Tops biedt ook empirische gegevens. Zo zijn er in de periode 2016-2018 in West-Brabant in totaal 350 woningsluitingen geweest op basis van de Wet-Damocles. Er is een licht stijgende lijn in het aantal woningsluitingen te ontwaren, maar in 2018 is het aantal fors toegenomen ten opzichte van 2017. Dit is een gevolg van aanscherping van het beleid, met name in Tilburg, schrijft Tops. Het aantal sluitingen van woningen is over geheel Midden- en West-Brabant genomen groter dan het aantal lokalen (64 procent tegen 36 procent). Het Damocles-beleid van burgemeesters in Midden- en West-Brabant is in de loop van de onderzoeksperiode strenger geworden, vooral in Hart van Brabant.


Burgemeester als 'hoeder'
Uit zijn analyse blijkt verder dat hij het onjuist vindt om de burgemeester in dit verband neer te zetten als ‘sheriff’ of ‘crimefighter’, maar eerder als ‘hoeder van de samenleving’. De aanpak van de georganiseerde misdaad is immers een taak van politie, OM en FIOD, waar aanpak van ondermijning primair een taak is van het bestuur in brede zin. Daarnaast moet worden nagegaan of in de snelheid van het bestuursrechtelijk optreden tijdswinst te behalen valt, zonder dat dit ten koste gaan van de zorgvuldigheid van de procedure. Tot slot zouden bestuurders de Wet-Damocles veel meer dan nu kunnen aangrijpen voor maatregelen en interventies gericht op sociale en medische ondersteuning: ‘Damocles op maat’.

Samenwerking gemeenten en verhuurders
Dat is ook de naam van het tweede rapport in het boek van onderzoeksbureau FRAEY. Het bureau beschrijft hoe de samenwerking tussen verhuurders van woningen (hier woningcorporaties) en de gemeente vorm heeft gekregen in zes (geanonimiseerde) gemeenten. Voor verhuurders blijft een sluiting niet zonder gevolgen. De woningcorporatie ziet zich geconfronteerd met een pand dat maanden dicht is en waar dus geen andere woningzoekende in kan. De burgemeesters en de verhuurders/woningeigenaren moeten derhalve samen optrekken om drugs in woningen zoveel mogelijk te voorkomen en te bestrijden.

Vier dimensies
Het rapport geeft inzicht in factoren die bepalend zijn voor die samenwerking. Er zijn vier markante verschillen te identificeren in de samenwerkingspraktijken: repressief versus sociaal georiënteerd, gescheiden werelden versus nauwgezette samenwerking gedurende het hele proces, ervaren versus onervaren gemeenten met de Damocles-wet en de strikte versus de lossere burgemeester. ‘Tegen lokale partners zouden we willen zeggen: wees je (samen) bewust van je eigen positie op de vier dimensies. Het bepaalt namelijk waar je staat in de mate van volwassenheid van je Damoclespraktijk. Én is daarmee ook richtinggevend voor het ontwikkelpotentieel van je praktijk en de volgende logische stappen hierbij.’

Leer elkaar eerst kennen
Het onderzoek laat zien dat je alleen samen effectief kunt zijn. Je hebt een gezamenlijk belang. En als je dan gaat samenwerken, moet je elkaar eerst leren kennen. Pas de Damocles-wet niet geïsoleerd toe, maar zorg voor een slim samenspel met andere instrumenten die je als verhuurder en gemeente (en andere partners) samen hebt, zoals gedragsaanwijzingen op grond van de huurovereenkomst. Op dit vlak is nog het nodige te winnen, blijkt uit het onderzoek, zelfs in de samenwerkingspraktijen die ‘volwassen’ zijn. De onderzoekers pleiten voor een geleidelijke perspectiefverschuiving van een sterk repressieve oriëntatie op herstel van openbare orde en veiligheid naar preventieve, gebiedsgerichte sociale oriëntatie. Laat repressie en emancipatie hand in hand gaan en maak de kwetsbare buurten weerbaar. Alleen door mensen perspectief te bieden kun je de verleidingen van het grote en snelle geld enigszins luwen.

Menukaart Damocles
De ‘Menukaart Damocles’ is het sluitstuk van het boek en ontwikkeld op basis van de bevindingen uit beide rapporten. De menukaart is een praktisch hulpmiddel dat bijdraagt tot het feitelijk organiseren van slimme samenwerkingsverbanden tussen verhuurders en gemeenten. Waarom een menukaart? Omdat de beste gesprekken plaatsvinden aan de eettafel. ‘Samen doorlopen jullie de drie gangen van het menu en ontdekken waar winstkansen zitten in jullie Damocles-praktijk.’ Het voorgerecht biedt een overzicht van de instrumenten die gemeenten en verhuurders kunnen inzetten. Dan volgt het hoofdgerecht: de Damocles-test. ‘Samen gaan jullie aan de hand van de vier basisvragen over doel, samenwerking, ervaring en prioriteit je ‘smaakprofiel’ vaststellen.’ Na de vaststelling van je persoonlijke ‘Damocles-profiel’ volgt het dessert: ontdek waar jullie winstkansen zitten.

Maak afspraken

In het voorwoord roepen Peter Noordanus, voorzitter van het Strategisch Beraad Ondermijning, en Paul Depla, burgemeester van Breda, woningverhuurders en gemeenten op om afspraken te maken om elkaar te kunnen versterken. Die mogelijke afspraken staan in de menukaart. Ze benadrukken dat de overheid verder moet kijken dan alleen vanuit het veiligheidsdomein. Het sociaal domein speelt immers ook een rol bij het toepassen van het Damoclesbeleid. Uiteindelijk bepalen de verschillende genoemde mogelijkheden in de menukaart hoe zij lokaal met maatwerk tot effectieve samenwerking kunnen komen. ‘Probeer te komen tot succesvolle publiek-private coalities in het Damoclesbeleid. Doe dat met een goede mix van afspraken, met nadruk op het gezamenlijke belang vanuit ieders eigen positie.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners