of 63998 LinkedIn

Kijk het ‘beest’ ondermijning recht in de bek

Veel duidelijker kon de oproep van de Rekenkamer Arnhem niet zijn: in omvang van ondermijning doet Arnhem niet onder voor de G4-steden. Dat is een ‘problematische constatering’ voor een stad ruim 160.000 inwoners. ‘Kijk het beest recht in de bek en pak de ondermijning in de stad aan.’

Veel duidelijker kon de oproep van de Rekenkamer Arnhem niet zijn: in omvang van ondermijning doet Arnhem niet onder voor de G4-steden. Dat is een ‘problematische constatering’ voor een stad ruim 160.000 inwoners. ‘Kijk het beest recht in de bek en pak de ondermijning in de stad aan.’

Veel gebreken
De Rekenkamer Arnhem heeft onderzoek laten verrichten naar ondermijning in Arnhem en nam als voorbeeldcasus het Spijkerkwartier. De conclusies van het onderzoek, uitgevoerd door het bureau Lokale Zaken onder supervisie van Pieter Tops, zijn niet mals. De gemeente Arnhem heeft bij de aanpak van ondermijning gebrek aan ambities, heldere doelen, prioritering, middelen en formatie. Met de Arnhemse historie in criminaliteit is dit een potentiële voedingsbodem voor ondermijning. De afwezige bestuurlijke prioriteit en gebrekkige aandacht in de raad brachten Arnhem op achterstand.

Ook in andere wijken
Het onderzoek legde de focus op het Spijkerkwartier, maar dit hadden zeker ook andere wijken van Arnhem kunnen zijn, stelt het rapport en ook Rekenkamer-voorzitter Arie Teeuw. ‘We kozen voor het Spijkerkwartier. Waarom die wijk, zei een buurtbewoner. Dat kunnen we ons wel voorstellen. Het is niet met cijfers hard te maken, maar er is geen aanleiding om aan te nemen dat het in andere wijken niet zo is. Wijken als Malburgen, Geitenkamp, Presikhaaf. Klarendal was een zwakke wijk, maar is opgeknapt, toch zijn er nog zwakke plekken.’

Van rosse buurt tot yuppenbuurt
En opknappen hoeft niet per se te betekenen dat het zo blijft. Teeuw wijst op een scriptie over het Spijkerkwartier van een student sociale geografie in 2011: “Van rosse buurt tot yuppenbuurt.” ‘Ik zou daar aan toevoegen: en terug. Kinderen zien dat hun oudere broers van 18 rijk geworden zijn en met dure auto’s rondrijden in de wijk. Doe daar wat aan. Houd de wijk schoon. Daar begint het. Dat is ploeteren, maar je doet het voor de burgers van Arnhem.’ Het langdurige gebrek aan prioriteit dat het stadsbestuur aan de aanpak van ondermijning gaf zou een aanzuigende werking kunnen hebben gehad op criminelen uit andere steden. ‘Het lijkt waarschijnlijk dat mensen hierheen zijn gekomen.’


Einde raamprostitutie
Arnhem blinkt uit in drugshandel, mensenhandel (gedwongen prostitutie of andere vormen van uitbuiting, zorgfraude) en vastgoedfraude. ‘Het is heel gemakkelijk om je hier in te schrijven en dan een uitkering aan te vragen. Daar wordt ook fraude gepleegd’, zegt Teeuw. De rekenkamer ziet als belangrijke verklaring voor de omvang van ondermijning dat de gemeente zowel bestuurlijk als organisatorisch weinig heeft geïnvesteerd in de aanpak van ondermijning in de stad. Exemplarisch hiervoor is de beëindiging van de raamprostitutie (240 ramen) in 2006 in het Spijkerkwartier. ‘Deze eenmalige belangrijke en kostbare ingreep heeft onvoldoende vervolg gekregen.’

Bedrijvenanalyse
Twee jaar geleden besloot de rekenkamer tot het onderzoek, toen men zag dat de wijk ernstig aan het verloederen was. ‘Midden in de wijk was een grand café, maar als je daaromheen keek, dacht je: dat zou wel eens geen zuivere koffie kunnen zijn. Veel kapsalons, massagesalons, lommerds en ook winkels waar nooit iemand komt.’ Gesprekken werden gevoerd met ambtenaren, bewoners, politie en ondernemers en er werd een bedrijvenanalyse gedaan van de omgeving: waar wisselt veel het eigenaarschap of de huurders? Ook zijn er 90 straatinterviews gedaan en dossieronderzoek. ‘We willen ons op feiten baseren.’

Drugsdeals
Uitkomst van de eigen veiligheidsmonitor was dat Arnhem uitkomt op het niveau 'G4'. Teeuw: ‘Je ziet bedrijven die van eigenaar wisselen. Winkels hebben nul omzet, maar toch zit er jarenlang dezelfde onderneming. We zijn niet gaan tellen hoeveel mensen ernaar binnengaan. Wel zaten onderzoekers om 6.00 uur in auto te kijken wat er dan op straat gebeurde en dan zie je het pas, vooral drugsdeals.’
Arnhem is natuurlijk de provinciehoofdstad en ligt dichtbij de grens, maar de stad kwam in 1996 al bij de commissie-Van Traa in beeld als voorbeeldgemeente waar de problematiek heel groot is. In 2006 leidde dit tot het sluiten van de ramen in het Spijkerkwartier.

Marcouch
‘Toen was het gevoel in Arnhem: nu is het geregeld. Actievoeren tegen ondermijning kwam op een laag pitje’, vertelt Teeuw. ‘Er waren nauwelijks nog beslissingen, ook niet in de collegeprogramma’s. Terwijl andere steden wel actie voerden, bleef Arnhem stilliggen. Na de komst van burgemeester Marcouch zie je langzamerhand dat die achterstand wordt omgezet in “stimulerende achterstand”. We liggen nog achter, maar er is nu wel actie.’ Er gloort hoop aan de horizon, is dan ook een oordeel van de rekenkamer die het college aanbeveelt ‘steviger verder te gaan op de voorzichtig ingeslagen weg’, met bijbehorende ambities en middelen. De raad moet ‘wakker worden’ en investeren in een meerjarenaanpak en hiervoor ook een bijpassend stevig en structureel budget beschikbaar stellen.

Schoon, heel en veilig
In 2018 was er wel de Kadernota Veiligheid, waarop twee moties door de raad volgden. ‘De eerste motie zei dat de aanpak van ondermijning prioriteit moet krijgen, maar wel “budgettair neutraal”. In de tweede motie stond dat het opsporen en straffen van criminelen geen taak is van de gemeente. Maar juridisch heeft dat wel prioriteit bij gemeente. Het creëren van de context moet de gemeente doen: schoon, heel en veilig.’ Toch ontwikkelt het zich nu ten goede. In het Spijkerkwartier is een stadsmarinier aangesteld. ‘Misschien een goed idee om dat initiatief uit te rollen naar alle wijken. Er moet kracht op komen en energie.’

Boter bij de vis
Het laatste jaar is er actie, in het Bibob-proces, in het ontmantelen van ‘drugssituaties’. ‘Daarbij is de burgemeester wel een motor in het proces, zijn focus ligt er wel’, vindt Teeuw. De afdeling veiligheid moet nu de lead nemen in de wijken. Dat vereist meer kracht en een betere verbinding met het RIEC. ‘Meer energie erin lijkt tot resultaat te leiden. De raad moet dan nog wel leveren. In het najaarsdebat moet er in de begroting boter bij de vis.’

Veelkoppig monster
De uitvoering van de Bibob moet dan in de volle breedte en ondernemers moeten kritisch worden gevolgd. ‘Wat mij tijdens het onderzoek nog het meest heeft verbaasd is dat ondermijning zo’n veelkoppig monster is’, zegt Teeuw. ‘Je weet het wel, maar als je echt gaat zoeken, dan zie je het heel concreet. Een ondernemer die op koopavond niet open wil, omdat hij het niet meer veilig acht voor het personeel. Je moet actie ondernemen, anders glijden we af. Kijk het beest in de bek: ga de wijk in, pak het aan. De kwetsbaarste mensen worden de dupe van ondermijning. Maak die wijken beter.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners