of 61441 LinkedIn

'Horecazaken nu aantrekkelijk voor criminelen'

Horecazaken zijn in coronatijd gedwongen gesloten en de vraag is hoeveel zaken hun hoofd boven water kunnen houden. Een ideaal moment voor criminelen om de ‘helpende hand’ te bieden, zodat zij hun geld kunnen witwassen. Bij de aanpak van dit type misdaad moet je ook investeren in preventieve maatregelen, vindt Caspar Hermans, directeur van het RIEC Amsterdam-Amstelland. ‘Je moet criminelen de pas afsnijden in hun gang naar de bovenwereld.’

Horecazaken zijn in coronatijd gedwongen gesloten en de vraag is hoeveel zaken hun hoofd boven water kunnen houden. Een ideaal moment voor criminelen om de ‘helpende hand’ te bieden, zodat zij een vehikel in handen krijgen om hun geld wit te wassen. Bij de aanpak van dit type misdaad moet je ook investeren in preventieve maatregelen, vindt Caspar Hermans, directeur van het RIEC Amsterdam-Amstelland. ‘Je moet criminelen de pas afsnijden in hun gang naar de bovenwereld.’


Het recent verschenen Pact voor de Rechtsstaat beoogt sterke terugdringing van drugscriminaliteit in de komende tien jaar. Doel is een halvering. Hoe realistisch is dat? Wat is daarvoor nodig? Hoeveel aandacht en middelen zijn er voor de lokale aanpak en preventie in de wijken? Hoe staat het met bevoegdheden van burgemeesters en de strafrechtelijke aanpak? Is regulering/legalisering van drugs echt een heilloze weg? Deze en andere onderwerpen komen voorbij in een serie over ondermijning.



Waarom is een horecazaak zo’n geschikte prooi voor criminelen die willen witwassen?
‘Als RIEC richten wij ons vooral op witwaspraktijken: het rondpompen van crimineel geld en de rol van dienstverleners. Criminelen hebben een legaal vehikel nodig om hun geld wit te kunnen wassen. Tal van ondernemingen zijn er geschikt voor. Kijk naar een willekeurige misdaadserie, zoals The Sopranos, of The Wire en je ziet de verbinding tussen de onder- en bovenwereld. Kwetsbare branches zijn naast de horeca onder meer de vervoers- en sportsector. Het zegt iets over hoe criminele ondernemers werken. Ze kijken waar de kansen liggen. Het is gemakkelijk om hun invloed aan te wenden en hun business te vermengen met de legale voordelen van de branche om zo hun winsten vergroten en te behalen en aan positieve ‘imago-building’ te werken.. Het bijzondere aan locaties als de horeca is dat het een plek is die fysiek een voet aan de grond heeft. De zaak gaat gepaard met een pand. Je kunt ergens heen. Er is een kelder en vaak een bovenwoning, waar ze kunnen vergaderen. Ze hebben voet aan de grond. Als het voor een motorbende te ingewikkeld wordt om een honk te hebben, dan is een horecaonderneming geschikt als vergaderplek. Je kunt er eten en drinken. Ook aantrekkelijk is dat het relatief simpel is om witwassen daar vorm te geven door het fingeren van omzetten.'

Er komen steeds sterkere signalen binnen dat foute investeerders deels via onderhandse, zwarte betalingen proberen wankelende bedrijven over te nemen, liet regiomanager Eveline Doornhegge van de Amsterdamse afdeling van Koninklijke Horeca Nederland onlangs optekenen in Het Parool. Eigenaren proberen zo nog wat aan een verkoop over te houden in plaats van dat zij failliet gaan. Hoog tijd dat ze daarvoor behoed worden. Gebeurt dat ook?
‘In Amsterdam is gewoon heel veel horeca. Onder meer door het toenemende toerisme werd het een bloeiende branche. In coronatijd heeft die branche flinke klappen gehad, waardoor ze nu moeten overleven. Met steun van de overheid gaat dat wel goed lukken, hoop ik. In het voorjaar zijn we wel veel meer gaan doen aan voorlichting. Hebben horecaondernemers wel oog voor de risico’s bij potentiële investeerders? Dat blijken ze niet zo op hun netvlies te hebben en daar zijn ze niet zo mee bezig. Toen dachten we: als ze het moeilijk krijgen, moeten we hen van informatie voorzien. Daar zijn we nu alerter op.’


Ik begreep dat de campagne vanwege de lockdown even was stilgezet. Horecaondernemers zouden wel iets anders aan hun hoofd hebben. Maar is dat wel zo? Het is nu toch juist het moment voor criminelen om hun slag te slaan in de horeca en om daarvoor te waarschuwen?
‘Dat ben ik met je eens. Die campagne is landelijk. In Amsterdam deden we de voorlichting tijdens de lockdown in het voorjaar. Die landelijke campagne is overgenomen door het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV). Eerder deden KHN en het ministerie van Justitie en Veiligheid dat. Volgens mij zet het CCV de campagne binnenkort wel voort. Wat mij opviel aan de campagne in september en oktober is dat uit de enquête onder horecaondernemers bleek dat 63 procent aangaf niet op de hoogte te zijn van het gevaar van criminele inmenging.’


Merkt u al wat van criminele inmenging?
‘Die campagne heeft een enorm bereik gehad onder de doelgroep. Via social media hebben 100.000 unieke personen langer gekeken naar de content. De enquête is door een beperkte groep ingevuld. De branche is nu aantrekkelijk om in te investeren en daar zijn criminelen ook mee bezig, zien we daarin terug. Anders gezegd: horecaondernemers worden nu benaderd vanuit hoeken, waarvandaan ze voorheen niet werden benaderd. Je hoopt op het effect dat ondernemers stilstaan bij de risico’s van een aanbod en de ‘ongewone’ kanten ervan bekijken, bijvoorbeeld: 'Hoezo een aanbetaling cash? Waarom krijg ik geen kopie van een identiteitsbewijs?'.'

Hoe is nog meer te voorkomen dat criminelen zaken opkopen om hun geld wit te wassen?
‘Als ze een vergunning nodig hebben, heb je daar ook een aanknopingspunt voor screening middels Bibob-wetgeving. Wat brengt die nieuwe vergunninghouder mee? Wij zijn daarin steeds scherper op de bal. In Amsterdam is men kritischer op de informatie die de ondernemer bijvoorbeeld biedt over zijn financiële basis: waar heeft hij zijn geld vandaan? Daar is een mooie praktijk in ontwikkeld. Als in de aanvraag onvoldoende duidelijkheid of onvoldoende uitleg is over de herkomst van het geld, dan komt er dus geen vergunning. Er wordt zoveel mogelijk een dam opgeworpen. Een apart team heeft deze praktijk ontwikkeld en die wordt nu in de regio Amsterdam benut als best practice om breder op vergunningsaanvragen in te zetten. Hoe alerter je bent aan de voorkant, des te effectiever het is.’

Voor detailhandel heb je geen vergunning nodig. Er zijn allerlei winkeltjes waar je kunt witwassen. Hoe gaat u dat dan tegen?
‘Voor detailhandel heb je inderdaad in beginsel geen vergunning nodig en zo stijgen de kansen voor criminelen om witwaspraktijken te starten, want er is minder reden voor handhaving op naleving van vergunningsvoorwaarden. Er zijn wel wat vangnetten, zoals de voorwaarden voor inrichting en brandveiligheid van het pand. Toch blijft de aanpak lastig zonder vergunning. Om die kwetsbaarheden tegen te gaan en om te voorkomen dat criminelen overstappen van de ene naar de andere branche heeft de burgemeester een discretionaire bevoegdheid om een vergunningplicht op te leggen. In Nederland wordt die wel benut en in Amsterdam is dat ook gedaan voor de zogenaamde spyshops. Dat is wel iets waar je veel sneller mee kunt optreden. Rotterdam is daar als eerste mee begonnen, Tilburg heeft het succesvol toegepast op de autoverhuurbranche.’

De gemeente Amsterdam moet extra alert zijn op overname- en vergunningsaanvragen voor met name horecazaken en daarom de capaciteit van het gemeentelijke Bibob-bureau uitbreiden, vond de Amsterdamse VVD. Vindt u dat ook? En gebeurt dat ook?
'Sinds het rapport van Tops en Tromp heeft het onderwerp ondermijning in Amsterdam prioriteit, onder andere met een groot programma voor de versterking van de weerbaarheid van de stad, De Weerbare Stad. Dat geldt ook voor de eigen organisatie en het nemen van interne maatregelen. Die versterking biedt betere mogelijkheden om Bibob toe te passen. Het is een stevige actielijn die wordt gedeeld met zes andere Amstelland-gemeenten en de stadsdelen. Die mogen zelf vergunningen verlenen, waarbij zij de hulp van het Bibob-bureau kunnen inroepen. Daar is actief in geïnvesteerd.’

Ook uitgaansclubs zijn nu gevoelig voor criminele inmenging. Zij zijn nog langer dicht en blijven dat ook nog wel even. Krijgt u uit die hoek ook signalen?
‘Bij mij is die informatie niet bekend, maar het ligt wel voor de hand. We hebben het over hidden impact crime, waar we maar voor een heel klein deel de vinger achter krijgen. We kregen specifieke signalen in de enquête en ook over de omvang heb ik geen informatie.’

KHN wil een noodplan met extra fondsen voor de horeca en verdergaande ondersteuning. Is dat ook uw advies?
‘Ik snap die oproep wel. Er zit een heel groot risico.’

Het Pact van de Rechtsstaat verwacht meer middelen van het aanstaande kabinet voor de aanpak van ondermijning. Verwacht u dat ook voor de aanpak in de horeca?
‘Het allerbelangrijkste vind ik het besef dat je bij de aanpak van dit type misdaad naast repressie ook moet investeren in preventief gerichte maatregelen. Snijd criminelen de pas af in hun gang naar de bovenwereld. Het is heel belangrijk dat duurzaam en structureel wordt geïnvesteerd in werkverbanden, zoals het RIEC, die deze versterkingen in gang zetten. Dat moet je langjarig volhouden. We moeten boeven blijven vangen, maar ook investeren in de route daaraan voorafgaand. Dat is een nieuw vak dat we aan het ontwikkelen zijn. We moeten de publiek-private samenwerking meer oppakken, die veel duurzamer maken en er meer routine in brengen.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Joop op
Ook allerlei toeristenwinkels worden massaal opgekocht, in Amsterdam bijvoorbeeld vaak door Afghanen. Een raadsel wat ze er mee doen en waar het geld vandaan komt. Iedere dag staat er weer een ander in, altijd mannen (bron: Parool).

Vacatures

Van onze partners