of 60831 LinkedIn

Data helpt gemeenten bij aanpak ondermijning

Een datagedreven aanpak kan ondermijnende criminaliteit een gevoelige klap toebrengen. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat gemeenten openstaan voor het delen van data met samenwerkingspartners. Dat stellen twee professoren en een voormalig politierechercheur.

Een datagedreven aanpak kan ondermijnende criminaliteit een gevoelige klap toebrengen. Daarvoor is het wel noodzakelijk dat gemeenten openstaan voor het delen van data met samenwerkingspartners. Dat stellen twee professoren en een voormalig politierechercheur.

Een experiment in Den Bosch – het samenwerkingsproject Weerbaar – bewijst dat het technisch relatief makkelijk is om politie- en gemeentedata te koppelen en dat een datagedreven aanpak meerwaarde heeft in de opsporing van ondermijning. Centraal in de test stond de vraag hoe veel de politie had kunnen weten als ze direct, via hun smartphone, toegang hadden gehad tot een systeem waarin data van de politie en de gemeenten en data uit open bronnen was samengebracht. In de test werden geanonimiseerde testdata van de politie gebruikt.

 

Eilandjes

Toch gebeurt dat koppelen van data nog relatief weinig. Dat frustreert Peter de Kock, professor of practice in datawetenschap op het gebied van criminaliteitsbestrijding aan Tilburg University. ‘We zijn vandaag al in staat om ondermijnende criminaliteit een gevoelige klap toe brengen,’ stelt hij. ‘Daarvoor moeten we data delen. Natuurlijk moeten we een gesprek voeren over hoe we dat rechtmatig en veilig doen. Maar onder het motto ‘dat mag allemaal niet’ blijven de meeste organisaties liever veilig op hun eigen eilandje zitten. Dat kan een keuze zijn, maar dan moeten we niet verbaasd zijn dat ondermijnende criminaliteit welig tiert in het land.’

 

Vastgoed

Waarom zou je als gemeente het risico lopen om het ‘veilige eilandje’ te verlaten? Om te voorkomen dat de overheid ongewild maar onvermijdelijk ondermijning faciliteert. Dat zegt voormalig politierechercheur Sander Schaepman, die vanaf 2016 de veiligheidsafdeling van de gemeente Helmond leidde en tegenwoordig onder meer veiligheidsadviseur is in Rijswijk. ‘Componenten uit de boven- en onderwereld grijpen in elkaar. Het begint met een bestuurlijke keuze om dat in beeld te durven brengen. Aan de hand van gemeente-bronnen en openbare data van bijvoorbeeld het Kadaster en de Kamer van Koophandel, ben je als overheid veel beter in staat om een waardeoordeel te vellen over bijvoorbeeld een vastgoedontwikkelaar. Je wil voorkomen dat de burgemeester op de foto staat met een zware crimineel. De kunst is daarbij om van data informatie te maken en van daaruit intelligence. Daarvoor moet je niet door een rietje naar een landkaart kijken, maar het grote geheel in ogenschouw nemen.’

Schaepman waarschuwt dat kleinere steden met minder dan honderdduizend inwoners momenteel niet de mankracht hebben voor een datagedreven aanpak van ondermijning. ‘In Amsterdam en Rotterdam zijn de problemen groot, maar daar werkt tweehonderd man op de veiligheidsafdeling. Daar gebeuren al mooie dingen. De kleine steden blijven achter.’

 

Proeftuin

Op meerdere plekken wordt geëxperimenteerd met een datagedreven aanpak van ondermijning. Eén ervan is het Organized Crime Field Lab, een proeftuin om ondermijning gezamenlijk aan te pakken. Het Field Lab is geïnitieerd door het OM en de Nationale Politie in nauwe samenwerking met het lokaal bestuur, de Belastingdienst, Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s) en andere overheidsinstanties. Professor Martijn Groenleer van Tilburg University begeleidt het Field Lab. Hij stelt vast dat het opzetten van samenwerking tussen instanties de grootste uitdaging is. ‘Ondermijning is een veelkoppig monster. De verschillende instanties hebben vaak slechts zicht op een deel van het probleem. Dus moeten ze data delen. Veel van onze samenwerkingspartners zijn daar heel terughoudend in. Begrijpelijk, maar in het Field Lab doen we toch ons best om ze te laten zien wat de mogelijkheden zijn om, binnen de kaders van de wet, data slim te combineren om een probleem beter in kaart te brengen.’

 

Historische data

Voor het meer sciencefiction-achtige gebruik van data moeten we Peter de Kock zijn. De software van zijn Pandora Intelligence kan een actuele situatie direct vergelijken met historische data over ondermijning. ‘Het ‘narratief’ (verhaal) van ondermijning bevat circa 300.000 datapunten. Al deze datapunten staan in verbinding met elkaar, wat kan worden weergegeven in een driedimensionale
puntenwolk. Dat biedt niet alleen aan­wijzingen over mogelijke daders maar ook over hun toekomstige acties.’

 

Filmmaker

Het systeem klinkt alsof het rechtstreeks uit een film komt. Dat is niet geheel toevallig. De Kock, van oorsprong filmmaker, leerde op de filmacademie dat ieder narratief bestaat uit maximaal twaalf verhaalcomponenten. Deze vaste verhaalelementen zijn onder meer de protagonist, de antagonist, een arena (locatie), het tijdsframe en de modus operandi. Daaronder liggen vele lagen met subcomponenten. De Kock: ‘Voor het domein van ondermijning hebben we alle subcomponenten tot in detail beschreven. In het systeem zitten bijvoorbeeld alle locaties van Nederland, alle modus operandi in ondermijning die we konden vinden en alle mogelijke middelen, tot op het serienummer van wapens. Ieder verhaal over ondermijning waar we onze handen op kunnen leggen, voeren we toe aan het systeem. Zo maken we kennis uit het verleden meteen en heel genuanceerd toegankelijk.’

 

Straatverlichting

Zoals bekend zijn mensen slecht in het herinneren van zaken. Ook rekenen is niet onze sterkste kant. Juist die dingen kunnen we volgens De Kock beter aan de computer overlaten. ‘Zelfs de beste ondermijning-expert kan misschien maar honderd zaken oplepelen. Voor mensen kost het heel veel tijd en leeswerk om zaken te analyseren. Computers kunnen daarbij helpen.

Kunstmatige intelligentie is goed in het ontdekken van patronen in data die voor het menselijk oog verborgen blijven. Zo bracht De Kock eens verschillende soorten data bij elkaar om te zien wat het zou opleveren. ‘Eén van de datasets was een excel-bestand van een gemeente-afdeling die de straatverlichting onderhield. Er bleek een link te zijn tussen de plek en het moment waarop de straatverlichting werd vervangen en de ontdekking van een hennepkwekerij in een straal van 40-60 meter van die plek. Het aftappen van stroom had een weerslag op de levensduur van de lamp. Daar was nog geen mens opgekomen. Als er tegenwoordig in die gemeente ergens straatverlichting moet worden vervangen, wordt er aan de buitendienst gevraagd om meteen even goed rond te
kijken en te ruiken.’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 17 van deze week

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Bart Schut op
Ondermijning heeft geen definitie. In feite is al het 'laaghangend fruit' ondermijning. Het was er altijd, het is niet in opkomst. Het heeft prioriteit. Ze willen zeker weer geld.

Vacatures

Van onze partners