of 63561 LinkedIn

Criminelen speelden 'razendsnel' in op coronacrisis

Al in het voorjaar van 2020 zagen de RIEC’s in hun casuïstiek dat de georganiseerde criminaliteit zich razendsnel aanpaste aan de omstandigheden en door de coronacrisis nieuwe manieren vond om snel en makkelijk geld te verdienen, namelijk door misbruik te maken van kwetsbare mensen en van de coronasteunmaatregelen van de rijksoverheid. Dat staat in het jaarverslag RIEC/LIEC 2020.

Al in het voorjaar van 2020 zagen de RIEC’s in hun casuïstiek dat de georganiseerde criminaliteit zich razendsnel aanpaste aan de omstandigheden en door de coronacrisis nieuwe manieren vond om snel en makkelijk geld te verdienen, namelijk door misbruik te maken van kwetsbare mensen en van de coronasteunmaatregelen van de rijksoverheid. Dat staat in het jaarverslag RIEC/LIEC 2020.

Fenomeentafels
Door handelingsperspectief te bieden via informatie- en communicatietoolkits met concrete tips en trucs voor gemeenten, (horeca)ondernemers, agrariërs en arbeidsmigranten werden zij weerbaarder gemaakt tegen dit type criminaliteit, schrijft Nadine Vaes, hoofd van het Landelijk Informatie- en Expertisecentrum (LIEC) in het Jaarverslag 2020 van de tien Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC’s) en het LIEC. Er is vorig jaar aan circa 1500 casussen gewerkt en onder meer ingezet op het versterken van de publiek-private samenwerking. Zo zijn Landelijke Fenomeentafels ingericht die kennis en inzichten van publieke en private partners bij de fenomeenaanpak van ondermijnende criminaliteit samenbrengen. Omdat het nodig is om het LIEC duurzaam te versterken is een advies voor de doorontwikkeling naar LIEC 2.0 opgesteld en heeft de Stuurgroep LIEC de uitwerking van het plan hiervoor vastgesteld.

Geen bestuurlijke signalen
Er zijn vorig jaar geen bestuurlijke signalen bij het LIEC ingediend. Dat is een instrument om op basis van ervaringen uit een (opsporings)onderzoek aandacht te vragen voor de structurele knelpunten, kwetsbaarheden en omissies in legale maatschappelijke processen, zoals beleid of regelgeving, waardoor een kans wordt geboden tot het plegen van georganiseerde, ondermijnende criminaliteit. Er is wel degelijk behoefte aan een dergelijke signaalfunctie, blijkt uit een evaluatie, maar de huidige procedure wordt ‘te ingewikkeld, te formeel en niet efficiënt’ bevonden. Ook vinden indieners en ontvangers het verwarrend dat het loket bestuurlijke signalen een onafhankelijk, niet inhoudelijke procesrol vervult, terwijl het LIEC in zijn rol bij de bestrijding van ondermijning nadrukkelijk wel inhoudelijk ondersteunt. ‘Dit alles zorgt voor een drempel in het gebruik en maakt het instrument minder effectief.’ Alternatieven voor het huidige proces en het loket worden nader onderzocht.

34 regionale ondermijningsbeelden
In 2020 stelden de RIEC’s 34 nieuwe regionale ondermijningsbeelden op, waarvan een aantal ziet op fenomenen en gelegenheidsstructuren, zoals synthetische drugs en Schiphol. De urgentie van de aanpak van ondermijning op de mainport is verder onderstreept door het Ondermijningsbeeld Schiphol. ‘Ondermijning staat hoog op de agenda van publieke en private partijen op Schiphol.’ In het jaarverslag staat dat in Nederland jaarlijks naar schatting circa 13 miljard euro aan crimineel geld wordt witgewassen. Evenals in voorgaande jaren zijn witwassen en financiële malversaties binnen RIEC-verband de meest voorkomende thema’s. ‘In verschillende regio’s zijn afgelopen jaar over deze thema’s webinars gehouden, bijvoorbeeld over het herkennen van witwasconstructies en over de poortwachtersfunctie van het notariaat.’

Mensenhandel en prostitutie
De aangiftebereidheid van slachtoffers van mensenhandel is laag en bij aangiftes zijn omschrijvingen vaak te summier en onvoldoende concreet om op door te rechercheren. ‘Dat maakt het lastig om goed zicht op en inzicht op dit fenomeen te krijgen.’ Het aantal meldingen van slachtoffers van mensenhandel bij het Coördinatiecentrum tegen Mensenhandel nam in 2019 toe, maar bepaalde kwetsbare groepen zijn nog steeds slecht in beeld zijn. Nederlandse slachtoffers van seksuele uitbuiting worden juist steeds minder gemeld. ‘Het is daarbij niet aannemelijk dat het daadwerkelijke aantal slachtoffers is afgenomen.' Daarom blijft het RIEC-LIEC inzetten op het versterken van de integrale aanpak tegen mensenhandel. Verder is er bij verschillende RIEC’s aandacht voor misstanden in de prostitutiesector. Uit voorlopige resultaten uit de eerste fase van een onderzoek naar de prostitutiebranche in Noord-Nederland blijkt dat in gevoerd prostitutiebeleid verschillen bestaan tussen de onderlinge noordelijke gemeenten, ‘waarbij beleidsinstrumenten om prostitutie te reguleren nog niet altijd volledig lijken te worden benut’.

Motorbendes
De integrale aanpak van Outlaw Motorcycle Gangs (OMG’s) zorgde in 2020 voor successen, aldus het jaarverslag. Een aantal OMG’s is civiel verboden verklaard, leiders en sleutelfiguren van een aantal criminele motorbendes zijn aangehouden, vervolgd en veroordeeld en er is fiscaal en bestuurlijk opgetreden. Een belangrijk effect van de integrale aanpak is het feit dat OMG’s zich minder laten zien in de publieke ruimte. ‘Dat betekent echter niet dat zij zich niet meer bezighouden met criminele ondermijnende activiteiten.’ Partners uit de integrale aanpak benadrukken het belang van het kunnen opleggen van een bestuursrechtelijk verbod, want dat kent onmiddellijke rechtskracht. ‘Voor een effectieve aanpak van OMG’s is een dergelijk verbod van grote toegevoegde waarde.’

Handhavingsknelpunten
Op basis van signalen die kunnen duiden op ondermijning zijn in 2020 weer nieuwe gebieden als ‘handhavingsknelpunt’ aangewezen. Voorbeelden van nieuwe handhavingsknelpunten in de regio Rotterdam zijn Delfshaven en luchthaven Rotterdam The Hague Airport. Met deze aanwijzing kunnen partners onder het RIEC-LIEC-convenant integraal samenwerken en informatie delen. In diezelfde regio wordt al jaren succesvol (samen)gewerkt aan de ondermijningsaanpak onder het regime van het handhavingsknelpunt ‘Holsteiner’. Behalve de Spaanse Polder en ’s-Gravelandsepolder valt nu ook het Bedrijvenpark Noordwest onder de reikwijdte van Holsteiner.


Woon- en zorgfraude
In het kader van de aanpak van woonfraude zijn in het afgelopen jaar verschillende gebiedsgerichte onderzoeken en integrale controles uitgevoerd op vakantieparken en bedrijventerreinen. Ook uit integrale ondermijningsbeelden en door fenomeenanalyses zijn in 2020 signalen van grootschalige woonfraude waargenomen. Een aantal RIEC’s heeft zich vorig jaar gericht op het detecteren en tegenhouden van malafide zorgbureaus. Er is geïnvesteerd in het vergroten van de bewustwording bij bestuurders en ambtenaren op het thema zorgfraude en in een aantal regio’s is de verbinding gelegd tussen de zorg- en veiligheidsketen. Het Informatieknooppunt Zorgfraude (IKZ) is voor gemeenten het eerste aanspreekpunt voor zorgfraude.

Meeste casussen uit Oost-Nederland
Van de bijna 1500 casussen waar in 2020 aan is gewerkt, kwamen de meeste uit het RIEC Oost-Nederland (473), gevolgd door de Taskforce RIEC Brabant-Zeeland (236) en het RIEC Rotterdam (198). De meeste van de bijna 1500 casussen werden ingebracht door de politie, bijna 700, gevolgd door gemeenten: 464. ‘Regionale thema’s’ speelden het meest in de RIEC-casussen (629 keer), op de voet gevolgd door ‘witwassen’: 628. De meeste van de laatste categorie kwamen van het RIEC Rotterdam (136). Het totaal aantal interventieadviezen naar aanleiding van RIEC-casussen in 2020 was 918. Het meeste werd hierbij het Bibob-advies genoemd: 670 keer.

45 miljoen euro opgelegd
In 2020 is in totaal in RIEC-verband voor 45 miljoen euro integraal opgelegd aan bestuurlijke, fiscale en strafrechtelijke maatregelen. Van deze ‘afgepakte gelden’ is 8,5 miljoen geïnd of verrekend. Voor 25,5 miljoen zijn het aanslagen waarvoor geheel of gedeeltelijk beslag is gelegd. Taskforce RIEC Brabant-Zeeland heeft het meeste integraal opgelegd: 16,7 miljoen. Daarvan is 1,5 miljoen geïnd of verrekend. Het jaarverslag stipt aan dat de effecten van de aanpak van ondermijning laten zich lang niet altijd goed vatten in cijfers en grafieken en RIEC-LIEC daarom leert om te werken met de methodiek ‘Rijker Verantwoorden’, volgens de ‘Theorie van Verandering’. Deze methodiek gebruikt naast cijfers en letters ook beelden en verhalen ‘om op een aansprekende manier resultaten en effecten te tonen en hierover met stakeholders in gesprek te gaan’. In 2021 wordt deze ontwikkeling voortgezet.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
@Zipje: misschien is de wijkagent terug in enkele grote steden, maar op het "platte land" rijd 1 auto rond op 10-20 dorpen. De agent kennen we niet, want die zit in zijn auto met de raampjes dicht....helaas! De afstand is erg groot tussen politie en burger op het "platte land", maar de criminaliteit is hier net zo goed stevig. Daar zit het verschil niet meer met de grote steden.
Door Zipje op
@Bimie Janssen: De wijkagent is al terug. Het gaat om het terugbrengen van gemeentepolitie. Overigens is de privacy wel doorgeschoten. Door de Europese Algemene verordening gegevensbescherming is het veel te ingewikkeld geworden om tot noodzakelijke gegevensuitwisseling te komen. De huidige middelen schieten te kort om de zware criminaliteit aan te kunnen pakken. Wat zou kunnen helpen is het vrijgeven van drugs. Dan pak je ze in ieder geval een belangrijk deel van hun handel af.
Door Rood Hesje (frolijke vluiterd) op
@Bimie: Je hebt helemaal gelijk. En ik heb mij serieus nog afgevraagd of zulke onzin-reacties als die van Toine die zich als een moraal-schildknaap presenteert, maar driewerf uit zijn nek klets en dus gezakt is voor zijn moraal examen, of cariol die er weer iets aan de haren bijsleept, de moeite waard is om op te reageren.. Niet dus. Zoiets als de kool en het sop dus
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
Moet je het recht op privacy opgeven om criminaliteit te bestrijden? We hebben een rechtsstaat en ook de autoriteiten moeten voldoen aan de verplichtingen die we daarin hebben vastgelegd. Maar het moet niet onmogelijk zijn om criminelen "kaal te plukken". Laten we eens starten met het terugbrengen van de wijkagent die zijn eigen buurt en bewoners kent. Zonder aantasting van de privacy weet die snel genoeg of er gekke dingen gebeuren in zijn wijk. Nederland is er klein genoeg voor.
Door Toine Goossens (Toezichthouder gedrag en moraal) op
Advocaten als Weski spelen het spel net zo hard als hun cliënten. Zodra OM of politie ook maar iets doen dat zij in strijd met de privacy vinden, dan blazen zij hoog van de toren.
De rechtsgeldigheid van het verzamelen van informatie door anonieme telefoons te kraken, wordt fundamenteel betwist. Krijgen zij gelijk dan zijn wij straks aan figuren als Taghi overgeleverd. De Autoriteit Privacy vinden zij aan hun zijde.

Zolang Nederlandse burgers niet bereid zijn om hun recht op privacy deels op te geven blijft dat zo. In vrijwel iedere gemeente met een links college zijn fundamentele discussies over het aantal camera's aan de orde van de dag.
Zodra het e-mail adres van een burger zonder expliciete toestemming in een cc staat, schreeuwt deze moord en brand.

Zolang burgers niet bereid zijn om vrijheden prijs te geven, wordt het niks met criminaliteitsbestrijding.
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
45miljoen is nauwelijks een prestatie te noemen. Toevallig werd vandaag in de Rotterdamse haven een partij cocaïne onderschept met een straatwaarde van meer dan 200mln. Hoeveel partijen zouden ze deze week niet onderschept hebben? Nederland moet echt serieus werk gaan maken van maffiabestrijding en dan vooral het afpakken van crimineel geld en middelen. We zijn hard op weg om een narco-staat te worden. De moord op advocaat Derk Wiersum en Peter R. de Vries zal dan de geschiedenisboeken ingaan als het bovengronds komen van de (drugs-)maffia.
Door Carol Stel op
Ook de witte boorden zagen hun kans schoon. De Sywerts dus, zeg maar.
Door Wietke op
wat een onzin. Door steeds minder politie, recherche en rechterlijke macht hebben criminelen vrij spel.

Vacatures

Van onze partners