of 59281 LinkedIn

Burgemeesters zijn ‘dubbel gedoe’ zat

Sjors van Beek Reageer
Een rondgang maakt duidelijk in wat voor lastige positie veel burgemeesters zitten. Over een ding zijn allen het eens: ‘De huidige situatie is heel slecht.’

Stel 106 burgemeesters voor de keuze softdrugs te legaliseren, gedogen of verbieden en je krijgt een prachtige illustratie van de lastige situatie waarin veel van hen verkeren. Persoonlijk drugs willen vrijgeven, maar de overlast niet meer trekken. Of zelf juist principieel tegen drugsgebruik zijn, maar merken dat gedogen heel goed werkt.

 

Soms was een tweede vragenrondje nodig om antwoorden helder te krijgen. Een enkeling wilde alleen meewerken op voorwaarde van anonimiteit, anderen bedongen dat hun nuanceringen ook werden opgetekend. Die ‘mitsen en maren’ namen dan soms weer het zicht op de scheidslijn tussen gedogen en legaliseren weg. Want wat is het verschil tussen de softdrugs vrijgeven en ‘de achterdeur gedogen’? Meestal bleek terughoudendheid om ondubbelzinnig stelling te nemen terug te voeren op lokale politieke gevoeligheden; een afwijking van het landelijke standpunt van de eigen politieke partij werd nagenoeg nooit als reden aangevoerd. Ook speelde soms mee dat de persoonlijke voorkeur van de burgemeester niet van toepassing was op de situatie in de eigen gemeente.

 

Een treffend voorbeeld van dit worstelen is het antwoord van burgemeesterSteven de Vreeze(PvdA) vanTiel: ‘Het liefste zou ik legaliseren, maar dat kan niet. Het grote dilemma dwingt me dus te kiezen voor gedogen. Voor sluiting van de vier coffeeshops in onze gemeente is geen enkele reden. Maar als ik de problemen had die grensgemeenten hebben, zou ik pleiten voor sluiting.’ Een enkeling weigert te kiezen.

 

De burgemeester vanDen Helder, bijvoorbeeld,Stefan Hulman(VVD). Het is niet dat hij niet wíl kiezen. Hij kán het gewoon niet: ‘Ik ben in ieder geval voor goed regelen en dan zijn er twee opties. Verbieden of legaliseren. En voor allebei is wat te zeggen, afhankelijk van welke benadering je kiest: volksgezondheid of openbare orde. Maar er moet in ieder geval iets gebeuren. Wil de landelijke overheid niet verder gaan dan nu, dan zeg ik verbieden. MaarIllustratie > ©B-graphic Foto > Henk Braam/H.H.wil je dat mensen het kunnen kopen, dan moet je ook de aanvoer goed regelen.’

 

OokAb MeijermaninVeendam(PvdA) is ‘dat dubbele gedoe’ zat: ‘Of je legaliseert de hele keten, en dat is volgens mij de enige weg, óf je stopt hele- maal met dit beleid en gaat het dus verbieden. Maar de huidige situatie is heel slecht.’

 

De minderheid die uiteindelijk kiest voor gedogen doet dit vaak met verwijzingen naar de internationale situatie.Ivo OpsteltenvanRotterdam(VVD): ‘ Legaliseren is onzin, als je dat wilt, moet je de hele wereld veranderen. Dan moet je dus een wiettop houden bij de Verenigde Nates in New York, niet in Almere. Helemaal verbieden lukt ook niet. Ik kies dus voor gedogen, al vinden we wel dat het aantal coffeeshops flink terug moet.’

 

Principieel gedogen kan ook, blijkt uit de mening vanMilo Schoemakers,Bussum(VVD): ‘Door verbieden zal het gebruik niet dalen. Maar bij legaliseren aarzel ik dan ook wel weer. Ik wil niet zonder meer het signaal afgeven dat het gebruik van softdrugs okay is. De huidige situatie werkt voor ons in ieder geval wel.’

 

Uiteindelijk kiest een meerderheid toch voor het volledig vrijgeven van softdrugs, dus ook de aankoop ervan ‘aan de achterdeur’. Met woorden van medeleven naar de grensgemeenten, maar toch. Velen wijzen dan naar de overeenkomsten tussen alcohol en softdrugs. VVD’erAntoin ScholtenvanZwijndrecht: ‘Alcohol is ook niet verboden, en dat is een harddrug. Ik ben vóór legaliseren, dan is het beter controleerbaar en dan ontcriminaliseer je het. Maar ik snap ook dat je zoiets Europees moet doen.’

 

Ook burgemeesterGerd Leers(CDA) vanMaastricht, initiatiefnemer van de wiettop vandaag, is sterk voorstander van een Europese aanpak. ‘Het kabinet moet het voortouw nemen. De bal ligt nu te veel bij de gemeenten.’ Leers hekelt de hypocrisie van zijn Belgische collega’s, die ‘met een glas bier in de hand ons drugsbeleid veroordelen’, maar niet onderkennen dat er sprake is van een grensoverschrijdend drugsprobleem, met veel harddruggebruikers in het nabijgelegen Luik. ‘Zestig procent van de coffeeshopbezoekers in Maastricht is van Belgische komaf, dat zijn 2,1 miljoen mensen per jaar.’

 

Menno KnipvanAlmelo(VVD) gaat het verst en pleit voor het vrijgeven van harddrugs: ‘Ik zie niets in een repressieve benadering. De enigen die hierbij winnen, zijn de criminelen. Zowel vanuit het oogpunt van volksgezondheid als van openbare orde lijkt legaliseren mij de enige weg. En wat die overlast betreft: die hebben we hier nauwelijks. Als ik moest kiezen tussen wonen boven een café of boven een coffeeshop, dan kies ik ervoor boven die shop te wonen hoor. Veel rustiger.’

 

Echte overlast en openbare ordeverstoringen maken eigenlijk maar weinig gemeenten mee. Het handjevol gemeenten dat zware overlast meldt, ligt vooral in het grensgebied met België. BurgemeesterPeter de Jonge(PvdA) vanHeerenveenvindt het eigenlijk bijna jammer dat er niet meer overlast is. In zijn gemeente zijn nu vier shops, maar hij wil het aantal terugbrengen naar drie. ‘Dat is meer in verhouding met het aantal inwoners.’ Maar ja, verzucht hij, ‘ik heb nu geen aanleiding om in te grijpen bij die shops’.

 

Bergen op Zoomis één van de grensgemeenten waar de overlast volgens de burgemeester wél uit de hand loopt. D66-burgemeesterHan Polmanzou persoonlijk het liefst de softdrugs vrijgeven: ‘Het zou mij veel waard zijn als er een gecontroleerde productie was. Dat moet dan echter niet alleen hier, maar ook aan de andere kant van de grens. Ik zie echter dat daar geen enkele beweging in zit, en intussen heb ik wel de problemen. Vanuit het oogpunt van openbare orde kan ik niet anders dan onze vier coffeeshops sluiten. Het is een beheersmaatregel, want als het kon, zou ik liever legaliseren.’

 

Anderzijds vrezen veel voorstanders van legalisatie juist problemen wanneer de coffeeshops zouden worden gesloten. ‘Een coffeeshop heeft een functie. Is die er niet dan verdwijnt alles in de illegaliteit. Een openbaar verkooppunt biedt ook de mogelijkheid om het gebruik in de gaten te houden’, aldusEmme GrootvanDelfzijl(PvdA). Zijn partijgenoot inEnkhuizen, Jan Baas, vertelt hoe de overlast in één keer toenam toen de enige shop in zijn stad wegens omstandigheden een tijdje dicht was: ‘Omwonenden vroegen ons of we er alsjeblieft voor konden zorgen dat die coffeeshop zo snel mogelijk weer open zou gaan.’

 

De gemeenteHelmondkiest er zelfs voor om het aantal coffeeshops uit te breiden tot twee of zelfs drie. ‘Als je de handel over meerdere coffeeshops verdeelt, hebben die door de lagere omzet minder aantrekkingskracht op criminelen,’ legt burgemeesterFons Jacobs(CDA) uit.

 

De toename van de georganiseerde criminaliteit baart alle burgemeesters zorgen. Ze zien de wietplantages groeien en steeds professioneler worden. De handel in softdrugs is het stadium van ‘hippiehobbyisme’ allang voor bij. Aan de achterdeur komen steeds vaker criminele organisaties.Fred de Graaf, burgemeester vanApeldoorn(VVD): ‘We maken mee dat plantages worden opgerold en de arrestanten torenhoge boetes contant afrekenen. Dan weet je met wat voor types je hier te maken hebt.’ Legaliseren is volgens hem de enige oplossing: ‘Alle shops sluiten is een onmo-gelijkheid, dan druk je iedereen de illegaliteit in, in de armen van diezelfde criminelen.’

 

Maar voorArjen GerritsenvanDe Bilt(VVD) is die criminaliteit juist een reden om voor een algeheel verbod te pleiten: ‘Er gaat een geweldige criminele wereld achter schuil. Met legaliseren is dat niet zomaar weg, er zit toch een bepaalde subcultuur achter. Hier zie ik weinig problemen met gedogen, maar macro bezien zeg ik, dit moet je niet willen.’

 

Een andere voorstander van verbieden isJacques Niederer, VVD-burgemeester vanWeert: ‘Ik ben niet overtuigd dat softdrugs onschadelijk zijn, en met coffeeshops zet je het voorportaal naar meer en erger open. Alcohol is een ge-ëmancipeerd middel, als je het ordentelijk gebruikt is het minder schadelijk. Achter de coffeeshops zitten heel grote criminele organisaties, die zijn nu verzekerd van een afzetmarkt en dús produceren ze.’

 

BurgemeesterJos Som(CDA) vanKerkradepleit voor een verbod omdat zijn grensgemeente al jaren te maken heeft met illegale drugspanden, die ‘allerlei tuig aantrekken’ en tot verpaupering van zijn wijken leidt. ‘Ik wil die troep gewoon niet meer in mijn gemeente.’

 

‘McBlow’ in Spijkenisse
 Spijkenisse is momenteel bezig met een onderzoek naar de beste locatie voor een coffeeshop aan de rand van de stad, op een bedrijfsterrein. Omdat daar in de buurt ook een McDonald’s ligt, wordt het ‘softdrugs-afhaalpunt’ in de wandelgangen al bestempeld als ‘McBlow’, vertelt burgemeester Salet. 

 

Zuchten onder drugstoerisme
Een aantal grensgemeenten zucht onder het drugstoerisme en komt soms met inventieve oplossingen om het tij te keren. Zo zet burgemeester Gerd Leers in op coffeecorners buiten de stad, waar Belgen in een gecontroleerde en veilige omgeving aan hun wiet kunnen komen, zonder voor overlast te zorgen in de binnenstad. Roosendaal, Bergen op Zoom en Kerkrade zijn de criminaliteit in hun gemeenten zo zat dat ze hun shops willen sluiten. De Roosendaalse burgemeester Michel Marijnen (CDA) gaat daarbij aan ‘omgekeerde marketing doen om aan de jongeren in België uit te leggen dat ze hier niets meer te zoeken hebben’. Harlingen grenst weliswaar niet direct aan een coffeeshoploos buurland, maar ook daar is drugstoerisme. Burgemeester Paul Scheffer (VVD): ‘We hebben veel passanten: jongeren die van de eilanden komen en dan gelijk een coffeeshop induiken. Je kunt dat niet echt drugstoerisme noemen, maar het zijn dus ook geen eigen inwoners.’ Toch heeft hij er absoluut geen last van. ‘Ik vind het zelfs wel gezellig om die jongelui ‘s zomers in het zonnetje te zien hangen.’  

 

Zwijndrecht betaalt doorstart coffeeshop
 
Zwijndrecht heeft begin dit jaar meebetaald aan de doorstart van de plaatselijke coffeeshop. De raad, met daarin ook ChristenUnie en SGP, telde unaniem een ton neer om coffeeshop Xpresso open te kunnen houden. De Zwijndrechtse shop is een van de weinige shops in Nederland die op niet-commerciële basis fungeren volgens het zogeheten Bussumse model. In de Zuid- Hollandse gemeente was de shop ondergebracht bij de plaatselijke welzijnsstichting. Het pand was eigendom van de gemeente. Toen de welzijnsstichting failliet ging, eiste de curator een openstaande lening van die stichting aan de coffeeshop op. Die coffeeshop kon echter niet aankloppen bij de bank. Om te voorkomen dat de zaak dicht moest en het goed functionerende coffeeshopbeleid onderuit zou gaan, besloot de gemeente over de brug te komen met een lening tegen een marktconforme rente. ‘De curator heeft zelfs nog enige tijd de directie gevoerd over de coffeeshop’, aldus burgemeester Scholten (VVD). 

 

Venray: Laat GGZ het zelf regelen
Burgemeester Jos Waals (CDA) van Venray wil dat er coffeeshops komen op het terrein van de diverse instellingen voor geestelijke gezondheidszorg binnen zijn gemeente. Wietverstrekking zou dan moeten worden geregeld in de medische behandelplannen, vindt Waals. Hij heeft daartoe al overleg gevoerd met het bestuur van de betreffende GGZ-instellingen, ‘maar we zijn er nog niet uit’. Volgens Waals bestaat zo’n zeventig procent van de verkoop van de twee Venrayse coffeeshops uit export naar Duitsland. ‘Daar hoef ik dus geen coffeeshops voor open te houden, met alle ambtelijke- en politie-inzet van dien.’ De resterende lokale klandizie is ‘voor het overgrote deel verbonden aan één van de klinieken voor psychiatrische zorg, dubbel gehandicapten, verslaving en tbs die Venray rijk is’, aldus Waals. ‘En geloof me, in die instellingen wordt héél veel wiet gerookt. Rek dan de grenzen op voor medisch gebruik. Laat de GGZ dit zelf maar oplossen, het is geen taak voor de overheid. In de Venrayse optiek zijn coffeeshops overbodig’, aldus Waals, die dan ook pleit voor een verbod op coffeeshops.

 

Coffeeshophouder in de raad
In Vlissingen zit een coffeeshophouder in de gemeenteraad. Gerard Aarden van de eenmans-POV-fractie bezit een coffeeshops in Vlissingen en een in Goes. Volgens burgemeester Dijkstra ‘valt het in Vlissingen erg mee met de overlast van coffeeshops, zeker als ik het afzet tegen de last die we hebben van bijvoorbeeld scootertjes en wegraces’. Dijkstra: ‘Ook rond de zaak van Aarden gaat het prima, ik heb de indruk dat dat ook komt omdat hij als geen ander weet dat zijn raadszetel in gevaar zou kunnen komen als er wél problemen zouden zijn.’

 

Terneuzen: Alleen verkoop aan eigen inwoners
Terneuzen zoekt naar mogelijkheden om alleen de lokale markt van softdrugs te voorzien. Tot voor kort waren er twee coffeeshops, die samen zo’n 3500 klanten per dag trokken. Negentig procent van de klandizie was afkomstig uit het buitenland. De grootste van de twee coffeeshops - vermoedelijk de grootste in Nederland, met 2500 klanten per dag - is onlangs gesloten wegens overtreding van de regels voor handelsvoorraad. De kleinste shop staakte de verkoop vrijwillig, nadat er een strafrechtelijk onderzoek was opgestart. Burgemeester Lonink verzocht deze shop weer softdrugs te gaan verkopen, omdat de handel zich naar de straat verplaatste. Inmiddels is de zaak weer open. In juni 2008 nam de raad van Terneuzen een motie aan om verkoop van softdrugs alleen toe te staan aan eigen inwoners. Volgens Lonink is die motie echter onuitvoerbaar, gelet op een onderzoek dat de gemeente in 2007 al liet verrichten. Bureau Intraval concludeerde toen dat er geen juridische mogelijkheden waren buitenlanders te weren. Terneuzen heeft de minister van Justitie nu gevraagd of er mogelijkheden zijn via het Schengen-akkoord buitenlandse drugstoeristen buiten de deur te houden. In de gemeente gelden inmiddels nieuwe regels voor verkoop; de openingstijden zijn ingeperkt en klanten krijgen nog maar drie in plaats van vijf gram.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners