of 61441 LinkedIn

'Avondklok kon ook via noodverordening'

Het kabinet wil de Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag gebruiken om een regionale avondklok mogelijk te maken. Dat bevestigt het ministerie van Justitie en Veiligheid, na berichtgeving van BNR. Het gaat dan om een beperkte noodtoestand. Met ‘creatief boekhouden’ had de avondklok ook via de noodverordening gekund, denkt de Leidse hoogleraar staatsrecht Wim Voermans. ‘Veiligheidshalve kiest het kabinet hier voor.’

Het kabinet wil de Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag gebruiken om een regionale avondklok mogelijk te maken. Dat bevestigt het ministerie van Justitie en Veiligheid, na berichtgeving van BNR. Het gaat dan om een beperkte noodtoestand. Met ‘creatief boekhouden’ had de avondklok ook via de noodverordening gekund, denkt de Leidse hoogleraar staatsrecht Wim Voermans. ‘Veiligheidshalve kiest het kabinet hier voor.’

Getrapt
Met artikel 8 uit de Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag (BBBG) kan de minister van Justitie en Veiligheid de bevoegdheid krijgen om een avondklok in te stellen. In de nieuwe coronawet maakt artikel 58m dat lokaal mogelijk voor burgemeesters, maar die wet is nog steeds niet in werking getreden. ‘De Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag staat in de ruststand. Die moet je eerst aanzetten doordat de regering met een Koninklijk Besluit een beperkte uitzonderingstoestand uitroept’, legt Voermans uit. ‘De Coördinatiewet uitzonderingstoestanden heeft het mechanisme van de beperkte noodtoestand en die maakt de avondklok via die Wet BBBG mogelijk. Het is heel getrapt.’

Creatief boekhouden
Met de beperkte noodtoestand is het mogelijk om burgerrechten in te perken, maar dat was ook al mogelijk met de noodverordeningen die de veiligheidsregio’s tijdens de coronacrisis uitriepen en meermaals aanvulden. Volgens die noodverordening was een mondkapjesplicht weer niet mogelijk, omdat dit inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer. Daarvoor moest er een aparte coronawet komen. ‘Maar het grondrecht bewegingsvrijheid staat niet in de Grondwet, dus ik snap niet helemaal waarom ze niet gewoon doorgaan met de noodverordeningen’, zegt Voermans. ‘Op die manier is het wel erg gedifferentieerd en burgemeesters moeten het uitvoeren, dus die krijgen veel kritiek over zich heen. Daarom kiezen ze veiligheidshalve hiervoor, maar met creatief boekhouden had de avondklok ook via de noodverordening gekund.’

Afsluiten van wegen
Wel was er ‘veel gedoe’ over de avondklok via de noodverordening in België. Daar maakte de rechter korte metten mee, weet Voermans. ‘Dat willen ze misschien niet hebben. Een beperkte noodtoestand voor die paar regio’s in Nederland ziet er ook beter uit. Met die wet kunnen bepaalde vrijheden opzij worden geschoven.’ Veel meer dan de avondklok is dat ook niet, aldus Voermans. ‘Het afsluiten van wegen die gemeentegrenzen overschrijden is het voornaamste. De gemeente gaat alleen over het eigen gemeentelijke gebied. Met deze maatregel kunnen ze het verkeer aan banden leggen tussen gemeenten. Om bijvoorbeeld het leger in te schakelen moet je de algehele noodtoestand uitroepen.’

Goed instrumentarium
Gemeenteraden, burgemeesters en veiligheidsregio’s hebben hier verder niets over te zeggen, zegt Voermans. ‘De nationale wet treedt in werking. Die kent ook een eigen bevelstructuur, waarbinnen de minister burgemeesters kan aansturen. Dat gaat wel via een overleg. Ik hoorde een burgemeester zeggen dat hij wel duidelijk te horen wilde krijgen dat het moet. Dat is hier het geval. Niet zozeer om je achter te verschuilen, maar het biedt een goed instrumentarium en je krijgt er minder discussie over.’

Weinig enthousiasme in Kamer

Een avondklok die tot stand komt via de hierboven geschetste route zou geen goedkeuring door het parlement behoeven. De plannen van het kabinet kunnen dan ook op weinig enthousiasme rekenen in de Tweede Kamer. Een meerderheid wil dat het parlement het laatste woord krijgt of ziet helemaal niks in de maatregel. 'We hebben lang gesproken over de coronawet die alle maatregelen van een juridische basis moest voorzien', zegt  PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. 'In geen enkele versie van die wet stond iets over een avondklok.' Ook D66-fractievoorzitter Rob Jetten reageerde afwijzend. 'Kamer moet betrokken zijn bij coronamaatregelen. En dan een avondklok, de meest vrijheidsberovende maatregel tot nu toe, willen instellen buiten het parlement om? Dacht het niet!', twitterde hij donderdag.


'Effectieve bestuurlijke aanpak'

De laatste keer dat de voorganger van de Wet Buitengewone Bevoegdheden Burgerlijk Gezag is gehanteerd was in 1995, toen evacuaties uit het rivierengebied nodig waren vanwege overstromingen. ‘Dat was ook zo'n soort beperkte noodtoestand met verschillende lagen om het in te stellen. Een hele effectieve bestuurlijk aanpak', vindt Voermans. Het verbaasde me dat het kabinet in maart de Wet publieke gezondheid van stal haalde en niet deze wet. Ze wilden toen geen paniek zaaien met termen als de noodtoestand. Toen dacht men nog dat het maar kort zou duren.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners