of 64231 LinkedIn

Amsterdam onderzoekt aanwezigheid rechtsextremisme

Samen met de Universiteit van Amsterdam start het college van Amsterdam nog dit jaar met een analyse van aanwezigheid van rechtsextremisme in alle stadsdelen. Dat antwoordt burgemeester Femke Halsema op vragen uit de gemeenteraad over welke maatregelen het college gaat nemen om de dreiging vanuit anti-overheidsextremisten en rechtsextremisten beter in beeld te krijgen.

Het college van Amsterdam start nog dit jaar samen met de Universiteit van Amsterdam met een analyse van aanwezigheid van rechtsextremisme in alle stadsdelen. Dat antwoordt burgemeester Femke Halsema op vragen uit de gemeenteraad over welke maatregelen het college gaat nemen om de dreiging vanuit anti-overheidsextremisten en rechtsextremisten beter in beeld te krijgen.

Rassenhaat en antisemitisme
In haar halfjaarlijkse voortgangsbrief schreef Halsema dat er een nieuwe generatie rechtsextremisten is ontstaan van personen die geen lid worden van traditionele organisaties, maar via online groepen in aanraking komen met dit gedachtegoed. ‘Daar wordt gesproken over rassenhaat en antisemitisme, worden wapenhandleidingen gedeeld en rechts-terroristische aanslagplegers verheerlijkt.’ In het jaarverslag 2020 van de AIVD staat dat rechtsextremisten vaker het grote publiek zochten ‘door ideeën te presenteren als respectabel of als een intellectuele manier van denken en door aan te sluiten bij publieke protesten’.

Eén melding
Uit de halfjaarlijkse update bleek dat er één melding is binnengekomen over rechtsextremisme bij het Steunpunt Radicalisering. In oktober 2020 is een persoon aangehouden die ervan verdacht wordt deel uit te maken van de Amerikaanse rechtsextremistische groep The Base: een fluïde netwerk van personen die via internet met elkaar in contact staan. Deze persoon is opgenomen in de Integrale Persoonsgerichte aanpak – Radicalisering (iPGA-R) samen met nog een tweede persoon vanwege signalen van rechts-extremisme.

Vizier op Links
Halsema maakte ook melding van zeker vier verschillende incidenten die tussen december 2020 en mei 2021 plaatsvonden bij vijf verschillende moskeeën in Amsterdam variërend van een steen door de ruit tot een brief met hatelijke teksten over de islam. Dit is meer dan in het vorige half jaar. Bovendien gaat het vaker om fysieke incidenten in plaats van online uitingen. ‘In sommige gevallen is een duidelijke relatie met extreemrechtse denkbeelden of groepen te zien.’ In maart werden er nog intimiderende stickers van Vizier op Links, een platform dat zich richt tegen verondersteld links-activisme, op voordeuren van personen aangebracht. Dit kan als zeer intimiderend worden ervaren, schrijft Halsema. Volgens het OM zijn er vijf aangiften van gedaan. De strafbaarheid wordt bekeken.

Doxing
De toename van anti-overheidsmanifestaties, zoals de verharde protesten tegen coronamaatregelen op het Museumplein, is een trend van het afgelopen half jaar. Halsema wijst ook op bedreigingen en intimidatie van politici, journalisten en wetenschappers en het openbaren van de identiteit van agenten (‘doxing’). Landelijk is er een toename van personen die strafbare feiten plegen gerelateerd aan anti-overheidssentimenten. Een klein deel vertoont geweldsbereidheid vanuit hun ideologische overtuiging, met name bij de Museumpleinprotesten. Een beperkt aantal Amsterdamse personen of groeperingen speelt een prominente rol binnen het anti-overheidssentiment en complotdenken.

Islamitisch extremisme
Links protest is vooral activistisch en nauwelijks meer op personen gericht. Wel is er soms sprake van ‘doxing’ uit deze hoek, met name gericht op rechtse politici. Het afgelopen jaar gebeurde dat één keer, zover bekend. Het merendeel van de meldingen bij het Steunpunt Radicalisering was vanwege zorgen over radicalisering naar islamitisch extremisme, al nam het aantal meldingen niet toe ten opzichte van het vorige informatiebeeld uit oktober 2020. Ongeveer 90 procent van het totaal aantal personen in de iPGA-R is opgenomen vanwege signalen van islamitisch extremisme. Er zijn al jaren geen signalen meer van personen die zich willen aansluiten bij strijdgroepen in Syrië en Irak, meldt Halsema.

Terrorismegedetineerden
De burgemeester wijst erop dat dit jaar een aantal terrorismegedetineerden vrijkomen, waaronder Amsterdammers. Deze zijn al opgenomen in de iPGA-R en binnen de aanpak is aandacht voor hun naderende vrijlating. Een tweede aandachtspunt is de verwachting dat vrouwelijke uitreizigers met kinderen gaan terugkeren naar Nederland. Landelijk is deze terugkeer begonnen, maar dit geldt nog niet voor de Amsterdamse casussen. Van informeel wahhabi-salafistisch onderwijs, wat afkeer van de democratische waarden en de Nederlandse samenleving aan jonge kinderen en hun ouders propageert, zijn geen signalen dat dit recentelijk aan de orde was in Amsterdam, aldus Halsema.

Dreigingsbeeld ‘diffuser’
De problematiek wordt gedifferentieerder, concludeert Halsema uit de informatie. Risico’s op radicalisering en extremistisch geweld komen niet meer alleen uit ideologieën als het jihadisme of rechts-extremisme. ‘Dit maakt dat het dreigingsbeeld steeds diffuser en meer gefragmenteerd wordt. Deze trend was eerder zichtbaar, maar zet zich door.’ De dreiging vanuit rechtsextremisme zit niet alleen in risico’s van (terroristisch) geweld maar ook in de normalisering van bepaalde ideeën in het publiek-politieke discours, en de bewuste ondermijning van de democratische rechtsorde, schrijft Halsema. ‘Online wordt er vanuit het rechtsextremistische gedachtegoed gedreigd met extreem geweld en ook in Amsterdam zien we een toename van uitingen in de fysieke ruimte. Dit is dus niet nieuw maar vraagt nadrukkelijker onze aandacht.’

Goede informatiepositie
Qua omvang is radicalisering vanuit islamitisch extremisme nog steeds de belangrijkste terroristische dreiging en dus is het belangrijk om de inzet op deze vorm van extremisme overeind te houden. De Amsterdamse aanpak van radicalisering is erop gericht bij concrete signalen van radicalisering en extremisme de dreiging zoveel mogelijk te beperken. ‘Dat vraagt om een goede informatiepositie en om het structureel verzamelen en analyseren van informatie over radicalisering en extremisme in de stad.’ De gemeente gaat met de ingeslagen wendbare weg verder: werken met een geobjectiveerde uniforme aanpak gevoed door voldoende gedifferentieerde expertise en gericht op het verspreiden hiervan onder professionals. Tegelijk wordt de aanpak ingebed in een brede sociale agenda met allerlei programma’s, onder meer om de weerbaarheid van mensen te vergroten.

Culturele omwenteling
Naar aanleiding van de voortgangsbrief wil DENK-fractievoorzitter Numan Yilmaz graag weten over welke ideeën het precies gaat bij de ‘normalisering van bepaalde ideeën in het publiek-politieke discours’. Halsema haalt hier de AIVD aan die in 2018 al schreef dat activiteiten als systematisch haatzaaien, bevolkingsgroepen demoniseren, intimideren of een sfeer van angst creëren een aandachtspunt is. Het ‘intellectuele’, door de alt-rightbeweging geïnspireerde, rechts-extremisme is een voorbeeld van een niet-gewelddadige dreiging tegen de democratische rechtsorde. ‘Men wil bereiken dat een culturele omwenteling plaatsvindt naar een maatschappij waarin racisme normaal is. Dit om uiteindelijk de weg vrij te maken voor een politiek bestel dat alleen de grondrechten van de blanke burger waarborgt.’

‘Blanke etnostaat’
In het jaarverslag 2020 noemde de AIVD het alt-rightgedachtengoed ‘een mengelmoes van complottheorieën, opvattingen over blanke suprematie, en fascistische, nationaalsocialistische en conservatief-christelijke denkbeelden’. ‘Aanhangers willen van Nederland een ‘blanke etnostaat’ maken, waarin mensen met een andere afkomst of cultuur niet welkom zijn. Ze stellen dat het blanke ras anders langzaam verdwijnt, omdat het vermengd raakt met andere rassen. Dat zou de schuld zijn van de overheid en allerlei instellingen.’ Op de vraag of deze ideeën ook weleens in de Amsterdamse raad worden gepropageerd, antwoordt Halsema: ‘Wanneer raadsleden uitspraken doen die raken aan deze trends is dit onderdeel van het politieke debat en is het de verantwoordelijkheid van de raad en het college tezamen om dit actief tegen te spreken.’

Analyse
Over anti-overheidsextremisme en rechtsextremisme is het college regelmatig in gesprek met politie, OM, NCTV en AIVD. Ook zijn in de informatievergaring stappen gezet om deze vorm goed in beeld te krijgen. Om de signaleringskracht te versterken zet het college in op het trainen van professionals op rechtsextremisme en anti-overheidsextremisme en zijn er masterclasses georganiseerd over deze onderwerpen voor het netwerk van aandachtsfunctionarissen. ‘Daarbij starten we dit jaar nog met een analyse van aanwezigheid van rechtsextremisme in alle stadsdelen, samen met de Universiteit van Amsterdam.’

Stigmatiserend
Het college definieert ‘extremisme’ hetzelfde als de AIVD: het actief nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de samenleving die gevaar kunnen opleveren voor de democratische rechtsorde. Hierbij worden ondemocratische methodes niet geschuwd en kan sprake zijn van gewelddadige en niet-gewelddadige methodes. De term ‘islamitisch extremisme’ is gekozen omdat deze alle vormen van extremisme, voortkomend uit een radicale interpretatie van de islam, omvat. Verschil met radicalisme is dat radicalisering verwijst naar het proces en extremisme verwijst naar de (mogelijke) uitkomst van dat proces. ‘Bij extremisme is er sprake van ondemocratische methodes (mogelijk gewelddadig), terwijl dit bij radicalisme niet het geval hoeft te zijn.’ Yilmaz vindt dat de term ‘islamitisch extremisme’ stigmatiserend werkt, maar volgens het college is er geen alternatief voorhanden, al is het zich er bewust van de weerstand die de terminologie kan oproepen. ‘Door te spreken van extremisme wordt echter duidelijk gemaakt dat het hier om een uitzonderlijke, gewelddadige interpretatie gaat.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hans op
Zal wel een heel objectief onderzoek worden door een gemeentebestuur dat zijn/haar eigen politiemensen al niet vertrouwt.
Door Nico uit Loenen (voormalig rijksambtenaar) op
@RH, framing is je niet vreemd begrijp ik. https://nl.wikipedia.org/wiki/Framing Hier wat definities van diverse vormen extremisme volgens de AIVD die allen bestreden moeten worden omdat ze de samenleving bedreigen. https://www.aivd.nl/onderwerpen/extremisme/links … en deze https://www.aivd.nl/onderwerpen/extremisme/recht … Types zoals jij die hier voortdurend stoken op de persoon en extreem haat zaaien naar rechts zijn even gevaarlijk als die haatzaaiers naar links, dat is segregatie in de samenleving aanwakkeren zoals dat ook in de US gebeurt.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Birnie, Rood Hesje Er zijn linkse - en rechtse extremisten. Ik zie beiden als een probleem. Dat betekent dat je ook beide soorten van extremisme moet aanpakken.
Door Rood Hesje (racemonster) op
@Bimie: zo is maar net!
@Spijker: hoe kan je het nu volledig met Nico eens zijn. Die laat nl in zijn bijdrage zien dat hij situationeel dyslectisch is aangezien in de voortgangsbrief van de overigens PRIMA burgermoeder het gehele brede spectrum aan de orde komt. En dat de focus op bruin rechts ligt is terecht: Dat zijn de meest gewelddadige extremisten die op de flow van Wilders, Baudet en de JA21-knikkers mainstream proberen te worden.
@Nico: wel goed gevonden die term bruin rechts, dat moet ik nageven!
Door Nico uit Loenen (voormalig rijksambtenaar) op
@Bimie, het probleem is dat de partijen die je noemt democratisch bij de verkiezingen zijn gekozen, niet zogenaamd dus. Inhoudelijk kan je er van vinden wat je wilt, maar men stemt er nu eenmaal op. Discrimineren tussen linkse en rechtse extremisten is niet strafbaar volgens het wetboek maar het focus is allemaal wel erg gekunsteld gezien de achtergrond van Femke. Wat hier speelt is een afdeling van de UVA die specifiek rechtse malloten moet gaan onderzoeken (en publiceren) en in opdracht van de gemeente even het werk van de AIVD gaat overnemen om het resultaat selectief aan de grote klok te hangen als een soort herbevestiging van het kwaad.
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
@Spijker: hoezo is hier sprake van discriminatie? En wat zou hier strafbaar zijn. De enige die strafbaar zijn Wilders en consorten zelf met hun haatzaaierij en het bewust wegzetten van hele bevolkingsgroepen als terroristen.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Nico. Helemaal mee eens. Als je het al doet dan moet je dit soort maatregelen in een breed spectrum treffen anders ben je als Overheid aan het discrimineren. Iets voor het OM?
Door Bimie Janssen (Ambtenaar) op
@Nico: Hoewel het duidelijk is dat in zogenaamde democratische partijen als PVV, FvD en JA21 extreemrechtse denkbeelden leven en worden uitgedragen definieert het college van A'dam ‘extremisme’ hetzelfde als de AIVD: het actief nastreven en/of ondersteunen van diepingrijpende veranderingen in de samenleving die gevaar kunnen opleveren voor de democratische rechtsorde. Hierbij worden ondemocratische methodes niet geschuwd en kan sprake zijn van gewelddadige en niet-gewelddadige methodes. Trump heeft laten zien hoe het oproepen tot "verzet" kan leiden tot ondemocratisch geweld. Degene die oproept tot dit soort geweld is per definitie ondemocratisch. We zijn gewaarschuwd in NL: één geluk Baudet serveert zichzelf af met zijn wappie-theoriën.
Door Nico uit Loenen (voormalig rijksambtenaar) op
Het focus ligt, gezien de afkomst van Femke natuurlijk op bruin rechts. Maar extremisten zijn er in alle kleuren te vinden dus onderzoek gewoon focussen op ALLE extremistische groeperingen, en met name de kleurloze criminele organisaties die onze samenleving verzieken.
Door Alex op
In de stad Amsterdam ben ik benieuwd hoe groot het probleem is. In de randgemeenten rond Amsterdam is het een groter probleem. Extremisten wonen meer in de randgemeenten rond Amsterdam en zijn daar ook al dan niet via een afsplitsing vanuit de PVV in de gemeenteraad vertegenwoordigd.

Vacatures

Klik hier voor alle vacatures

Van onze partners