of 59345 LinkedIn

Een feestje kost gewoon geld

Voor Koning Voetbal gaat iedereen diep door de knieën. Van de FIFA is het beeld ontstaan van een multinational die zich tijdelijk in Nederland vestigt, tal van privileges opeist en zich onttrekt aan de regels. Gemeenten moeten flink investeren.

De negatieve publiciteit over de privileges van de FIFA bereikte vorige week een hoogtepunt, toen inspecteurs van de wereldvoetbalbond Nederland en België aandeden. Volgens organisatiecomité ‘The HollandBelgium Bid’ klopt weinig van de kritiek. Het comité plaatste een verklaring op de website om ‘publicatie van onjuiste feiten en commentaren daarop’ te weerleggen. Toch stelt de FIFA wel degelijk stevige eisen aan de kandidaat-speelsteden voor het WK, zo blijkt uit de Host City Agreement.

 

Dagblad Tubantia maakte deze vertrouwelijke overeenkomst tussen Enschede en de FIFA vorige week openbaar. De burgemeesters van alle vijf speelsteden (naast Enschede Amsterdam, Rotterdam, Eindhoven en Heerenveen) hebben de ‘Host City Agreement’ ondertekend.

 

Gemeenteraad

 

In het 60 pagina’s tellende document staat beschreven welke toezeggingen de speelsteden aan de FIFA hebben gedaan voor de WK’s van 2018 en 2022. Een greep uit de eisen van de wereldvoetbalbond: de speelsteden zijn verantwoordelijk voor organisatiekosten, de FIFA betaalt geen gemeentelijke heffingen, er moet gezorgd worden voor een soepele doorgang naar de stadions voor spelersbussen, officials, vertegenwoordigers van de FIFA en vips. In de directe omgeving van het voetbalstadion is geen plaats voor reclame-uitingen van niet-FIFA sponsors. En de wereldvoetbalbond heeft de eerste optie op openbare reclameruimte, zoals billboards, in een straal van 2 kilometer rond het stadion.

 

De afspraken tussen de gemeenten en de FIFA hebben tot de nodige ophef geleid. Evert Westerbeek, fractievoorzitter van oppositiepartij D66 in Enschede, had graag meer van de in houd geweten voordat burgemeester Peter Den Oudsten in februari zijn handtekening onder de overeenkomst zette. ‘Zelfs al is het de bevoegdheid van het college, dan nog heeft deze overeenkomst dusdanig veel impact dat je als volksvertegenwoordiger op de hoogte gehouden wil worden.’

 

In de gemeenteraad van Enschede is nauwelijks gesproken over de WKkandidatuur. ‘We zijn er eigenlijk veel te gemakkelijk overheen gefietst’, vindt Westerbeek. Volgens Den Oudsten heeft het college de raad wel degelijk op de hoogte gesteld van het bestaan van de overeenkomst. Naar de inhoud hadden raadsleden zelf kunnen vragen, vindt hij.

 

Kosten

 

Eric van der Burg (VVD), sportwethouder in Amsterdam, ‘snapt volledig’ dat het vorige college de overeenkomst met de FIFA niet naar de gemeenteraad heeft gestuurd. ‘Het is nu nog een landelijk bid, er moet meer duidelijk worden.’ De speelsteden zullen pas na 2 december, wanneer de FIFA bekend maakt welke landen de WK’s van 2018 en 2022 mogen organiseren, het gesprek aangaan met het Rijk over de definitieve verdeling van de kosten, zegt de wethouder.

 

Ruud Koning, sporteconoom aan de Rijksuniversiteit Groningen, denkt dat de negatieve sfeer rond de WK-kandidatuur mede is ontstaan door een ‘gebrek aan transparantie’. Hij vindt het ‘vreemd’ dat de Tweede Kamer en gemeenteraden niet vooraf inzage kregen in het bidbook en de ‘Host City Agreement’. ‘Het is een prachtig toernooi, maar ik kan me voorstellen dat de gemeenteraden over de eisen van de FIFA zeggen dat die wat te ver gaan.’

 

De Host City Agreement is een bindende afspraak met de FIFA, maar over de gemeentelijke bijdrage aan de uitbreiding van voetbalstadions en infrastructuur hebben de gemeenteraden nog wel het laatste woord. ‘De raad krijgt een volledig pakket aan maatregelen voorgelegd waarover zij kan beslissen’, zegt de Enschedese burgemeester Den Oudsten.

 

In alle speelsteden moeten de stadions worden uitgebreid om aan de capaciteitseisen van de FIFA te voldoen. In totaal zijn daar honderden miljoenen euro’s voor nodig. Rotterdam wil een nieuwe Kuip bouwen. De gemeente wordt geacht een derde (200 miljoen euro) van de investering op zich te nemen. De Rotterdamse raad twijfelt.

 

Bezuinigen

 

De Friese Nationale Partij (FNP) wil van het Heerenveense college van burgemeester en wethouders weten of 60 procent van de kosten van de stadionuitbreiding (circa 40 miljoen euro) voor rekening van de gemeente komt. Uit een brief van de ministers Hirsch Ballin (Justitie, CDA) en Klink (VWS, CDA) blijkt dat het Rijk mee wil betalen aan de verbouw van stadions. Hoeveel is nog onderwerp van discussie.

 

Mocht Heerenveen inderdaad 60 procent bijdragen dan zou de gemeente ongeveer 24 miljoen euro dienen op te hoesten. Onverantwoord in een tijd dat de gemeente 8 miljoen euro moet bezuinigen, vindt de FNP. De lokale PvdA noemt de uitbreiding van het Abe Lenstra Stadion een ‘financieel risico’. De partij eist daar meer duidelijkheid over. Een woordvoerder van de gemeente verwacht pas helderheid over de definitieve verdeling van de kosten na 2 december.

 

De Eindhovense wethouder Joost Helms (VVD) legt uit dat op lokaal niveau niet alleen de gemeenten opdraaien voor de totale organisatiekosten. Hij rekent ook op de stadioneigenaren en het lokale bedrijfsleven. Met het Rijk is Helms, die vorige week in het Philips stadion de FIFA-inspecteurs ontving, in gesprek over de onrendabele top van de investering in het stadion. ‘In deze tijden van bezuinigingen leggen gemeenten niet zo even 40, 50 miljoen euro op tafel.’

 

De wethouder betreurt de ophef over de WK-kandidatuur. ‘Er is een negatieve tendens ontstaan rond de FIFA, maar ook bijvoorbeeld de Rolling Stones zijn statutair in Amsterdam gevestigd vanwege fiscale aspecten. Bij de organisatie van grote internationale evenementen heb je te maken met bijzondere organisaties en bijzondere afspraken. Dat hoort er nu eenmaal bij.’

 

Philips

 

De gemeente zal in sommige gevallen moeten afwijken van de algemene plaatselijke verordening (APV), vertelt Helms. Maar dat is bijvoorbeeld ook het geval bij een rolschaatsevenement, waarvoor wegen moeten worden afgesloten. ‘Je moet een heleboel dingen afspreken, maar voor je het weet ontstaan indianenverhalen.’

 

De wethouder verzekert dat cafés in de binnenstad gewoon hun eigen bier mogen blijven schenken en reclame mogen blijven maken. Het organisatiecomité stelt dat ‘alleen reclame-uitingen op publieke borden/plaatsen’ worden gereserveerd voor FIFA-partners. De enige merknaam die volgens de wethouder zeker verwijderd moet worden is ‘Philips’ van het stadion. Maar dat is vaker het geval, zoals bij de finale van de UEFA Cup in 2006. De wethouder erkent dat de FIFA de nodige eisen aan de gemeente stelt, maar ‘de burgemeester blijft gewoon de baas in de stad’.

 

Helms is een groot voorstander van het toernooi. Hij verwacht dat het WK op sociaalmaatschappelijk terrein veel zal opleveren. ‘Op projecten van de traditionele welzijnsinstellingen komen schoorvoetend een paar jongeren af. Maar als je een project koppelt aan PSV of het WK is de toestroom vele malen groter. En die projecten zetten we nu al neer, niet alleen in die 4 weken in 2018.’

 

Helms denkt dat het WK de regionale economie vele miljoenen euro’s zal opleveren. Hij wijst erop dat het stimuleren van de regionale economie een van de taken van de lokale overheid is. Ook vanuit het oogpunt van citymarketing ziet de wethouder een unieke kans. ‘Wat het WK gaat bereiken, daar kan geen miljoenencampagne tegenop.’

 

Wat levert het op?

 

Of het WK geld oplevert, hangt af van welke kosten worden meegerekend - en aan wie je de vraag stelt. Volgens de Groningse econoom Elmer Sterken levert het toernooi het organiserende land geen extra economische groei op. Sterken heeft de economische groei in organiserende landen sinds het eerste WK van 1930 onderzocht. Die bleek tot 3 jaar na het toernooi verwaarloosbaar.

 

De Stichting Economisch Onderzoek (SEO) berekende voor het ministerie van EZ dat de organisatie van het WK zo’n 150 miljoen euro gaat kosten. Een second opinion door het Mulier Instituut houdt het op 227 miljoen euro opbrengst. SEO zou de kosten ‘ruim’ overschatten. Mulier gaat er vanuit dat de nieuwe Kuip er ook zonder het WK komt en dat het Philips stadion hoe dan ook wordt uitgebreid.

 

Organisatiecomité ‘The HollandBelgium Bid’ is nog positiever: het levert de Nederlandse en Belgische schatkisten ‘minimaal 300 miljoen en mogelijk 1,5 miljard euro op’. Bij zulke berekeningen wordt doorgaans veel met kosten en baten gegoocheld, weet Maarten van Bottenburg, hoogleraar sportontwikkeling in Utrecht. De vraag is in hoeverre (ver)bouwkosten van stadions en infrastructuur worden meegerekend. Hij stelt dat de effecten traditioneel ‘rooskleurig’ worden ingeschat. ‘Een feestje kost gewoon geld.’

 

Wel kunnen de resultaten per stad verschillen. Zo is in Amsterdam eerder sprake van een verdringingseffect - ‘normale’ toeristen blijven weg vanwege het WK. Ook telt mee waar welke wedstrijden worden toegewezen. Joost Helms (VVD), sportwethouder in Eindhoven, geeft al een schatting van de economische impuls voor zijn regio: 100 tot 150 miljoen euro.

 

'Geen wetten wijzigen'

 

Minister Klink (Sport, CDA) gaat er vanuit dat geen nationale of internationale regels en wetten hoeven te worden gewijzigd om het WK te kunnen organiseren. De minister benadrukt dat eventuele wijzigingen van de (belasting-)regels en wetten altijd via het parlement zullen lopen.

 

Eén van de voornaamste kritiekpunten is dat de FIFA geen btw hoeft af te dragen over entreekaartjes. Volgens financiële experts is dat onwettig. Klink wil de FIFA daarom compenseren door de btw terug te storten aan de wereldvoetbalbond. Volgens de minister komen alle kandidaat-landen de FIFA tegemoet. Nederland wil zichzelf niet uit de markt prijzen.

 

‘De vraag is of er niet eens in internationaal verband vraagtekens bij de eisen van de FIFA moeten worden geplaatst’, zegt hoogleraar sportontwikkeling Maarten van Bottenburg. ‘De FIFA kan niet zonder de EU.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Vacatures

Van onze partners