of 59147 LinkedIn

Weg met de sw-bedrijven

Gerard Reezigt Reageer

De nieuwe Participatiewet zorgt er voor dat arbeidsgehandicapten aan de kant staan. Het onlangs uitgebrachte rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) is duidelijk: de kans op een baan voor voormalige Wsw-wachtlijsters is gedaald van 51 naar 30 procent. Staatssecretaris Van Ark ziet de ernst van de situatie in en presenteerde onlangs een ‘breed offensief’. Dit initiatief is goed, maar zal op korte termijn te weinig verbeteren. We moeten iets anders bedenken: een nieuw speelveld zonder ballast uit het verleden.

‘Draai de sluiting terug’ en ‘geef de sociale werkvoorziening een nieuwe kans’, waren veelgehoorde kreten de afgelopen weken in de media. Best bijzonder want er is nooit besloten tot ‘sluiting’ van de sw-bedrijven. Toch leeft dit beeld en dat verbaast me niet. Ik zie dat op veel plekken in Nederland de infrastructuur van de sw-bedrijven niet optimaal wordt benut in de uitvoering van de Participatiewet. De oorzaak van de verslechterde positie van de sw-bedrijven is niet hun functioneren maar de korting op de Wsw-subsidie. Hoe zit dat?

 

De sw-bedrijven hebben in de meeste gevallen de sw-medewerkers in dienst. Zij betalen hun salaris en ontvangen ook de Wsw-subsidie. Maar door de enorme korting op de Wsw-subsidie is er een negatief subsidieresultaat: de subsidie is ontoereikend om de salarissen te betalen. Het sw-bedrijf schrijft hierdoor rode cijfers. Belangrijk detail hierin is dat de Wsw-subsidie (rijksoverheid) en de sw-salarissen (loongarantie) helemaal niet door de sw-bedrijven kunnen worden beïnvloed. Gemeenten moeten uiteindelijk altijd ‘bijplussen’ want zij zijn eigenaar van de sw-bedrijven. Het tekort is vaak zelfs zo groot dat het beschikbare re-integratiebudget wordt opgeslokt. Bewust en onbewust zorgt het negatieve subsidieresultaat voor wantrouwen en frictie; het schuurt en wringt in de relatie tussen gemeenten en sw-bedrijven, zowel ambtelijk als bestuurlijk.

 

Zolang het negatieve subsidieresultaat wordt gekoppeld aan de sw-bedrijven krijgen deze bedrijven niet de rol in de Participatiewet die ze zouden moeten innemen. En blijven de gemeenten ze vooral zien als sociale werkvoorziening met een groot tekort. Hoe we dat kunnen veranderen? Haal het werkgeverschap van de sw-medewerkers weg bij de sw-bedrijven. De rijksoverheid neemt alle sw-dienstverbanden over. Er is sprake van een ‘bevroren’ personeelsbestand, dat alleen maar kleiner wordt. Richt vervolgens één entiteit op. De sw-medewerkers behouden hun rechten en plichten. De werkplek en begeleiding blijven onveranderd.

 

Dit kost de rijksoverheid in 2018 190 miljoen euro per jaar, maar dat wordt door de dalende sw-doelgroep jaarlijks kleiner. Door de sw-dienstverbanden over te nemen komen de sw-bedrijven uit het ‘verdomhoekje’. Ze zijn ‘in één klap’ geen sw-bedrijf meer, maar een sociale onderneming gericht op leren en werken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. En de gemeenten? Die hebben weer financiële ruimte om inwoners beter te ondersteunen in hun re-integratie. En ze hebben een kundige partner waar ze zonder vervelende bijsmaak mee kunnen samenwerken. Dit voorstel vraagt wel solidariteit van de gemeenten want het negatieve subsidieresultaat verschilt veel tussen gemeenten. Maar ik vertrouw in deze op het willen bereiken van het gezamenlijke hogere doel: een inclusieve arbeidsmarkt.

 

Gerard Reezigt, adviseur Lysias Advies

Verstuur dit artikel naar Google+