of 59199 LinkedIn

Hulp voor verwarde bedreigers politici

Zorg bieden aan verwarde bedreigers van politici en bestuurders is een effectievere manier om bedreiging te verminderen dan straffen, blijkt in het buitenland. Politie, Justitie en instanties voor geestelijke gezondheidszorg starten een proefproject.
Saskia Buitelaar 3 reacties
Zorg bieden aan verwarde bedreigers van politici en bestuurders is een effectievere manier om bedreiging te verminderen dan straffen, blijkt in het buitenland. Politie, Justitie en instanties voor geestelijke gezondheidszorg starten een proefproject.

Team
Lokale hulpverleners in de geestelijke gezondheidszorg moeten kunnen delen in landelijk beschikbare informatie over bedreigers met een psychische stoornis. Een klein team van politiemensen en psychologen gaat daar voor zorgen.

Informatie

Het team, dat wordt ondergebracht bij het Korps Landelijke Politie Diensten, brengt alle informatie over bedreigingen bij elkaar. Zo ontstaat een beter beeld van de aard van de bedreiging en van de beste aanpak om de dreiging weg te nemen, meldt minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin (CDA) in een brief aan de Tweede Kamer.

 

Risicotaxaties 
In Zweden en Engeland is ervaring opgedaan met samenwerking tussen politie, Justitie en de zorgsector. Die leidt tot betere risicotaxaties en snelle doorverwijzing naar het juiste zorgtraject. Doordat de bedreigers in beeld blijven, is vastgesteld dat in veel gevallen het risico dat van een persoon uitgaat is verminderd.

Risico

‘Zorg bieden blijkt effectiever dan straffen’,  zegt Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTb) Erik Akerboom. ‘Voor een doodsbedreiging zit je nu eenmaal geen jaren vast, dus zonder hulp blijft een verwarde bedreiger altijd een risico.’ Typerend vindt hij een praktijkvoorbeeld. ‘Op een zeker moment werden drie Nederlandse politici beveiligd, terwijl de bewuste bedreiger weer vrij rond liep. Dat is de wereld op zijn kop.’

Eenlingen

Uit buitenlands onderzoek blijkt dat 60 procent van de aanslagplegers eenlingen zijn met een psychische stoornis. Voor Nederland geeft het beperkte aantal aanslagen op personen geen representatief beeld. Over het dadertype van bedreigers is na onderzoek in opdracht van de NCTb wel wat te zeggen.

 

Typen 
De NCTb onderscheidt vier typen bedreigers: de straattaaldreiger, de verwarde bedreiger, de verward-gefrustreerde bedreiger en de gefrustreerde bedreiger. (zie graphic pagina 7).

Dreigers met een psychische stoornis vallen in de twee middelste groepen, de verwarden.

Hoewel de groep straattaaldreigers veruit het grootst is, maken de NCTb en Hirsch Ballin zich vooral zorgen over de verwarde en verward-gefrustreerde bedreigers. Akerboom: ‘Het betreft weliswaar niet zo’n grote groep personen, maar zij uiten wel veel en serieuze bedreigingen. Van het toewensen van ziektes tot doodsbedreigingen.’

 



Onvoorspelbaar

Vaak uiten bedreigers enkel hun onvrede of frustratie. Toch vormen de bedreigers met psychische problemen een risico, omdat zij onvoorspelbaar gedrag vertonen, stelt Akerboom in het onderzoek. Het zijn in de regel volwassen mannen die ontevreden of gefrustreerd zijn. Naast hun psychische ziekte gaan ze vaak gebukt onder sociaal-maatschappelijke problemen: schulden, werkloosheid, verslaving, waarvan ze - tijdens een waan of psychose of als gevolg van een persoonlijkheidsstoornis - politici of instanties de schuld geven.

 

Koningshuis 
Bedreiging van politici en bestuurders is een maatschappelijk probleem, zegt Akerboom. Het landelijk meldpunt ontvangt jaarlijks 200 tot 250 aangiftes van bedreigingen aan het adres van politici, bestuurders en koningshuis.

Impact

Het maatschappelijke probleem zit volgens Akerboom vooral in de impact voor de slachtoffers. ‘Hun werk en welbevinden lijden eronder. Ze kunnen last krijgen van somberheid, slaapproblemen en lichamelijke klachten. Bedreiging én beveiliging zijn zeer belastend voor bedreigde personen.’ Vooral als daadwerkelijk aanslagen worden gepleegd, zoals taartincidenten, de opzettelijke aanrijding van VVD-leider Jozias van Aartsen in 2004, de moord op Pim Fortuyn in 2002 en de aanslag tijdens Koninginnedag 2009.

Intensief

Hirsch Ballin concludeert dat een intensievere aanpak van de groepen verwarde en verwarde-gefrustreerde bedreigers noodzakelijk is om dreiging te verminderen, zo schrijft hij in de brief die donderdag aan de Tweede Kamer is verstuurd.

Voorwaardelijke straf

Naast opsporing en vervolging - circa de helft van de bedreigers laat sporen na en is daardoor te traceren - maakt Hirsch Ballin ingrijpen via een zorgtraject nu tot speerpunt van beleid. Als bedreigers niet vrijwillig aan hulpverlening willen meewerken, kan dat worden gekoppeld aan een voorwaardelijke straf.

Samenwerking

Het proefproject draait om informatie-uitwisseling, licht Akerboom toe. ‘Ervoor zorgen dat de informatie die beschikbaar is, samenkomt. Een verwarde bedreiger die woont in Zwolle, werkt in Den Haag en activiteiten bezoekt in het zuiden van het land, kan bij diverse instanties bekend zijn. Maar vaak weten die niet van elkaar dat ook anderen hem in beeld hebben, of dat hij bedreigingen uit.’

Casus-overleg
Met de gebundelde informatie kan het KLPD-team een taxatie maken van het type bedreiger, het risico dat hij vormt en welke beveiliging eventueel nodig is. In een lokaal casus-overleg proberen hulpverleningsorganisaties de dreiging te verminderen door bijvoorbeeld schuldhulpverlening of een aanbod van geestelijke gezondheidszorg. Volgens Akerboom sluit het prima aan bij de lokale werkwijze rondom veiligheidshuizen, veelplegersoverleg en bemoeizorg. Privacyregels hoeven niet te worden opgerekt. ‘Als het om veelplegers of jeugdige delinquenten gaat kan ook meer informatie worden uitgewisseld dan afzonderlijke partijen normaal gesproken doen.’

 

Urgentie  
Nieuwe zorgtrajecten zijn evenmin nodig. Binnen de geestelijke gezondheidszorg is voldoende kennis en aanbod aanwezig. Wel moet de zorgsector beter worden doordrongen van de urgentie om hulp te verlenen aan bedreigers met een psychische stoornis.


Straattaaldreigers
Speciale aandacht schenkt de NCTb aan de groep straattaaldreigers. Weliswaar is de kans klein dat deze bedreigers daadwerkelijk een aanslag plegen, ze zijn wel verantwoordelijk voor het grootste aantal geregistreerde bedreigingen. Vaak volstaat een bezoekje van de wijkagent, zegt Akerboom. ‘Dan is het zo over.’

 

Strafbaar

Met banners die politieke partijen en sociale netwerksites op hun site kunnen plaatsen, hoopt de NCTb mensen te ontmoedigen een bedreiging te uiten. Dit zou vooral straattaaldreigers moeten afschrikken, die zich niet realiseren dat hun dreigement aan het adres van een politicus strafbaar is. Politie Haaglanden gaat scholen bezoeken om jongeren voor te lichten over de consequenties van bedreiging. Als de aanpak succesvol blijkt, kunnen andere politieregio’s die overnemen.

 

De ene bedreiger is de andere niet

Bedreigers zijn er in soorten en maten. Het Verwey-Jonker Instituut (VWI) onderzocht in opdracht van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding 351 dossiers over 169 verdachten die bedreigingen uitten tegen 106 politici. De vier meest voorkomende categorieën bedreigers zijn de straattaaldreiger, de verwarde bedreiger, de verward-gefrustreerde bedreiger en de gefrustreerde bedreiger. Grappenmakers vormen een kleine restgroep.

 

De doorsnee straattaaldreiger is een knul van 16 jaar die in een boze, stoere bui een mail stuurt naar een politicus. Gefrustreerde bedreigers hebben ergens een sterke grief over. Personen die (daarnaast) het predicaat verward krijgen, zijn de bedreigers met psychische stoornissen. Zij zijn verantwoordelijk voor het grootste aantal en de meest serieuze bedreigingen.

 

Mysterie-dreiger

Van Karst T. ging, voor hij op 30 april 2009 met zijn auto op de koninklijke bus af reedt, geen enkele dreiging uit. Hij is het prototype van de ‘ongekende dreiger’, de dreiger die nog geen dreiging heeft geuit. De NCTb wil onderzoeken welke indicaties een voorspelling kunnen zijn van bedreigend gedrag. Onderzoek in de Verenigde Staten naar aanslagplegers biedt daarvoor aanknopingspunten, zegt Akerboom.

Verstuur dit artikel naar Google+