of 64740 LinkedIn

Dossier: Herstart na corona

Na maanden van lockdowns en contactbeperkingen, gaat het land nu steeds verder open. Ook de economie herstelt zich sterk. Maar profiteert iedereen van die herstart?

De podcastserie Herstart onderzoekt in vier afleveringen hoe de samenleving er na anderhalf jaar corona voorstaat, en hoe het in de herstelfase verder zal gaan. De podcast is te beluisteren via de volgende kanalen:

Afbeelding
Afbeelding
Afbeelding
Afbeelding

    Nieuws  Nieuws

    Achtergrond  Achtergrond

    • Met ‘beleid via de band’, een verwijzing naar biljarten, bedoelt Dannenberg dat een interventie op het ene terrein een probleem op een ander gebied kan oplossen. Gezondheidsverschillen moet je niet bestrijden met meer zorg, vindt Dannenberg, maar eerder met investeringen in de leefomgeving en de bestaanszekerheid.

      'Bestaansonzekerheid is funest voor gezondheid'

      Mensen met een lager inkomen en opleidingsniveau leven gemiddeld korter en ongezonder. Het herstel van die gezondheidsachterstanden vraagt om investeringen in leefomgeving en bestaanszekerheid, zegt Erik Dannenberg. ‘Vroeger kon je als postbode met één inkomen je hele gezin onderhouden, nu moet je met z’n tweeën fulltime pakjes bezorgen.’

    • ‘We hebben een ontzettend mooi, snel economisch herstel. Maar het lijkt er wel op dat de verschillen tussen arm en rijk aan te vergroten zijn.'

      Sociaal herstelbeleid nodig om kloof te dichten

      Al sinds het begin van de coronacrisis bestaan er zorgen over een toenemende tweedeling in de samenleving. Economisch herstel alleen zal niet genoeg zijn om die kloof te dichten. Daarvoor moeten de diepere oorzaken van de ongelijkheden worden aangepakt.

    Gerelateerd  Gerelateerd

    • Links: Rutger Groot Wassink. Rechts: Peter Heijkoop (foto: Ronald van den Heerik).

      Wethouders: vergeet bestaanszekerheid niet

      Terwijl in de gesprekken rond de nieuwe kabinetsformatie ruimschoots aandacht gaat naar de woningmarkt en de klimaatcrisis, dreigt een derde vraagstuk onderbelicht te blijven. De tanende bestaanszekerheid van steeds grotere groepen mensen vraagt op korte termijn om fundamentele ingrepen, schrijven wethouders Rutger Groot Wassink (Amsterdam) en Peter Heijkoop (Dordrecht) in een brief aan de formerende partijen. 

    • De kans bestaat dat het ministerie het experiment stopzet, maar daar gaat wethouder Richters voorlopig niet vanuit. Wel verwacht ze een ‘schurende discussie’, maar ze is er klaar voor om die te voeren.

      Uitkering ‘vanuit vertrouwen’ botst met Participatiewet

      Wat gebeurt er als je de regels van de Participatiewet loslaat en een uitkering verschaft op basis van vertrouwen in plaats van controle? Dat is een van de vragen die de gemeente Eindhoven wil beantwoorden in een uniek experiment dat binnenkort van start gaat. Wethouder Renate Richters heeft vertrouwen in de aanpak, maar ze verwacht wel dat het kan leiden tot een 'schurende discussie' met het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW).

    • Ondanks het steunbeleid kwamen de klappen van de crisis ongelijk terecht. Het waren vooral jongeren en flexwerkers die hun werk kwijtraakten.

      Coronasteun remt dynamiek op de arbeidsmarkt

      Tienduizenden banen zijn in 2020 gered dankzij coronasteun vanuit de overheid. Toch hebben de steunmaatregelen niet kunnen voorkomen dat veel jongeren en flexwerkers hun werk verloren, waardoor de crisis hen relatief hard heeft geraakt. Ook heeft het steunbeleid de dynamiek op de arbeidsmarkt verminderd.

    • Online muziekles. Beeld: Shutterstock.

      'Sluiting van cultuuraanbod zorgt voor tweedeling'

      De lockdown zorgt voor een maatschappelijke tweedeling op het gebied van culturele vorming, waarschuwt LKCA (het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst ). Dat is zorgelijk, vindt het instituut, omdat cultuur essentieel is voor het welzijn van de samenleving.

    • Museum Kröller-Müller op de Hoge Veluwe.

      Zzp'ers in cultuursector profiteren weinig van steun

      Gemeenten hebben in totaal zo'n 500 miljoen euro gekregen van het rijk om de lokale cultuursector de coronacrisis door te helpen. De sector vreest echter dat het geld niet terechtkomt waar het het hardst nodig is. Omdat het geld niet is geoormerkt, kunnen gemeenten er ook voor kiezen om het aan lantaarnpalen uit te geven.

    • Een fietsenstalling in Eindhoven. © Shutterstock

      Onvoorwaardelijk 'leergeld' voor Eindhovense jongeren

      De gemeente Eindhoven investeert ruim 700.000 euro in een innovatieve aanpak van dak- en thuisloosheid onder jongeren. Zo'n dertig jongeren in een kwetsbare situatie krijgen binnenkort een jaar lang een uitkering van 1.050 euro per maand zonder de gebruikelijke regels en voorwaarden. Uit eerdere pilots met de aanpak bleek dat financiële zekerheid jongeren helpt om stappen te zetten naar werk, opleiding en zelfstandig wonen.

    • Nederlanders maken zich zorgen over de toenemende tweedeling in ons land die ook nog eens is uitvergroot door de coronacrisis. Dat is een van de uitkomsten van de Dialoogtafels, waaraan onder andere 600 burgers meededen om op zoek te gaan naar ideeën voor herstel en vernieuwing na de coronacrisis. ‘Dat moet meer zijn dan het top-down implementeren van actieplannen.’

      Zorgen over grotere tweedeling na corona

      Nederlanders maken zich zorgen over de toenemende tweedeling in ons land die ook nog eens is uitvergroot door de coronacrisis. Dat is een van de uitkomsten van de Dialoogtafels, waaraan onder andere 600 burgers meededen om op zoek te gaan naar ideeën voor herstel en vernieuwing na de coronacrisis. ‘Dat moet meer zijn dan het top-down implementeren van actieplannen.’

    • Vrooman beschrijft de ontwikkeling van het Nederlandse stelsel als een verschuiving van ‘tamelijk sociaaldemocratisch’ naar ‘karig corporatistisch’.

      Sociaal stelsel sluipenderwijs steeds soberder

      Sinds de jaren tachtig is de Nederlandse verzorgingsstaat stapje voor stapje strenger en soberder geworden. Uitkeringen werden lager, korter en selectiever. Die ontwikkeling ging gepaard met lagere collectieve uitgaven, maar ook met oplopende armoede. 

    • De eerste vijf jongeren die een jaar lang een Bouwdepot ontvingen.

      Proef met onvoorwaardelijk inkomen krijgt vervolg

      Vijf jongeren in een kwetsbare positie die een jaar lang een zogenaamd Bouwdepot ontvingen – een onvoorwaardelijk leefbaar inkomen – hebben dankzij de financiële rust die dat bood stappen kunnen zetten naar werk, opleiding en zelfstandig wonen. Stichting Zwerfjongeren Nederland, de initiatiefnemer van de proef, zet nu in op een groter experiment dat deze zomer van start moet gaan.

    • De gemeente Groningen doet ervaring op met de basisbaan voor mensen die het op de arbeidsmarkt niet redden. Zoals Hans Stam. Geen ‘tegenprestatie’ met behoud van uitkering, maar echt werk met echt loon. Het werkt, hoewel de gemeente worstelt met de financiering.

      Hans Stam is het liefst écht bezig

      De gemeente Groningen doet ervaring op met de basisbaan voor mensen die het op de arbeidsmarkt niet redden. Zoals Hans Stam. Geen ‘tegenprestatie’ met behoud van uitkering, maar echt werk met echt loon. Het werkt, hoewel de gemeente worstelt met de financiering.

    • Gemeenten zijn gewend om bijstandsgerechtigden naar werk te begeleiden. Sinds de coronacrisis heeft een veel grotere groep behoefte aan een duwtje richting arbeidsmarkt. Zoals zelfstandigen of mensen van wie hun baan op korte termijn wordt bedreigd. ‘We kunnen een veel breder palet aan diensten aanbieden.’

      Mobiliteitsteams wekken hoge verwachtingen

      Gemeenten zijn gewend om bijstandsgerechtigden naar werk te begeleiden. Sinds de coronacrisis heeft een veel grotere groep behoefte aan een duwtje richting arbeidsmarkt. Zoals zelfstandigen of mensen van wie hun baan op korte termijn wordt bedreigd. ‘We kunnen een veel breder palet aan diensten aanbieden.’

    • Vanaf 1 januari 2021 moeten gemeenten signalen van beginnende schulden bij hun inwoners eerder oppakken, om zo erger te voorkomen. Dat is midden in een economische crisis urgenter dan ooit. Wel leidt die aanpak tot meer lastige gesprekken.

      Op zoek naar toekomstige schuldenaars

      Vanaf 1 januari 2021 moeten gemeenten signalen van beginnende schulden bij hun inwoners eerder oppakken, om zo erger te voorkomen. Dat is midden in een economische crisis urgenter dan ooit. Wel leidt die aanpak tot meer lastige gesprekken.

    • Arjan Vliegenthart, directeur van het Nibud: 'We zien schrijnende situaties. Deze mensen kunnen niet meedoen in de maatschappij. Ze voelen zich niet geholpen, raken gedesillusioneerd en zijn daardoor vatbaarder voor andere (financiële) problemen.'

      Deze groepen vallen door de gaten van armoedebeleid

      Het rijk moet gemeenten de ruimte en middelen geven om de gaten in het armoedebeleid te dichten. Ook moet het minimumjeugdloon en de bijstand verhoogd worden. Dat concludeert het Nibud op basis van onderzoek naar vijf jaar armoedebeleid in tachtig gemeenten.

    • De cijfers lijken misschien op het eerste gezicht een teken dat de coronacrisis nog niet heeft geleid tot groeiende financiële problemen. De voorspellingen van schuldhulpverleners en onderzoekers op dit gebied stemmen echter minder hoopvol.

      Verwachte schuldengolf nog niet in zicht

      De eerste zes maanden van de coronacrisis kregen schuldhulpverleners minder aanmeldingen van mensen met schuldproblemen dan in het voorgaande jaar. Gezien de verwachtingen van experts op dit gebied is dat eerder slecht nieuws dan goed nieuws.

    • Dick van Maanen, directeur Stadsring51.

      Vier innovaties om de schuldengolf het hoofd te bieden

      De financiële kater van de coronacrisis zal naar verwachting veel schuldproblemen met zich meebrengen. Wat kunnen schuldhulpverleners nu al doen om zich daarop voor te bereiden? Schuldhulporganisatie Stadsring51 bedacht de afgelopen maanden vier innovaties om processen te versnellen en arbeidsuren vrij te spelen om in de toekomst de verwachte instroom aan te kunnen.

    • ‘Er komt zwaar weer aan’, zei Amsterdams wethouder Rutger Groot Wassink (sociale zaken, GroenLinks) mei dit jaar tegen Binnenlands Bestuur. Hij doelde op de verwachte nieuwe instroom in de bijstand van Amsterdammers die als gevolg van de coronacrisis hun werk zijn kwijtgeraakt. Die groep zal, veel meer dan voorheen, bestaan uit jongeren, flexwerkers en zelfstandigen.

      Omscholen moet tweedeling voorkomen

      Jongeren, flexwerkers en zelfstandigen die zijn getroffen door de coronacrisis kunnen nog een tijdje gebruikmaken van steunmaatregelen, maar moeten zich intussen gaan voorbereiden op wat het kabinet een ‘nieuwe economische realiteit’ noemt. Voor gemeenten komt er ook een nieuwe realiteit aan: de nieuwe groep werklozen begeleiden naar werk, om instroom in de bijstand zo veel mogelijk te beperken.

    • Vijf voormalige dakloze jongeren kregen vanaf februari elke maand ruim 1.000 euro op hun rekening gestort. Stichting Zwerfjongeren Nederland wil onderzoeken wat financiële bestaanszekerheid met deze jongeren doet. ‘Dat inkomen heeft voor mij rust gegeven in mijn hoofd.’

      Broodnodig basisinkomen

      Vijf voormalige dakloze jongeren kregen vanaf februari elke maand ruim 1.000 euro op hun rekening gestort. Stichting Zwerfjongeren Nederland wil onderzoeken wat financiële bestaanszekerheid met deze jongeren doet. ‘Dat inkomen heeft voor mij rust gegeven in mijn hoofd.’

    • De ruimhartige zzp-steunregeling Tozo werd in no time door gemeente op poten gezet. Een ‘megaprestatie’ die meer dan driehonderdduizend ondernemers helpt het hoofd boven water te houden. Maar de verwachting is dat een deel daarvan linea recta doorstroomt naar de bijstand. ‘Er komt zwaar weer aan.’

      Van Tozo naar de bijstand

      De ruimhartige zzp-steunregeling Tozo werd in no time door gemeente op poten gezet. Een ‘megaprestatie’ die meer dan driehonderdduizend ondernemers helpt het hoofd boven water te houden. Maar de verwachting is dat een deel daarvan linea recta doorstroomt naar de bijstand. ‘Er komt zwaar weer aan.’

    • Als het gaat om het aanpakken van de verhoogde werkdruk en het creëren van meer autonomie in werk, ziet de WRR een belangrijke taak weggelegd voor de vakbond. Bert de Haas, FNV-bestuurder en onderhandelaar van de cao voor gemeenten, neemt het signaal serieus.

      ‘Goed werk’ staat onder druk, ook bij gemeenten

      Lokale overheden hebben een sleutelrol in het realiseren van ‘goed werk voor iedereen’. De Wetenschappelijke Raad voor Regeringsbeleid (WRR) waarschuwt dat de kwaliteit van werk op bijna alle fronten achteruit gaat. Ook gemeenteambtenaren voelen dat, beaamt de FNV. Maar het tij is nog te keren, vinden zowel de vakbond als het adviesorgaan.