of 59318 LinkedIn

Laat gemeenteraden de Provinciale Staten kiezen

Joes de Natris Reageer

Door de koppeling van de Provinciale Statenverkiezingen en de Eerste Kamer overschaduwen de thema's die nationaal spelen de provinciale thema's zo langzamerhand volledig. Sinds de Statenverkiezingen van maart 2019 is het bestaande systeem duidelijk failliet.

Deze koppeling heeft nog een ander manco: de standpunten van een burger op nationaal niveau hoeven helemaal niet logisch en onontkoombaar voort te vloeien uit de provinciale voorkeuren. Een burger kan bijvoorbeeld op nationaal niveau law and order willen en op lokaal niveau meer OV en groen. Dat dit meer dan een theoretische mogelijkheid is zien we op gemeentelijk niveau: burgers voelen zich hier een stuk minder gebonden aan het traditionele rechts-linkse partij systeem. Lokale partijen varen hier wel bij en verrijken zo ons democratisch bestel. Door provinciale keuzes direct te verbinden aan nationale keuzes wordt de burger veel keuzevrijheid ontnomen. Eerste Kamerverkiezingen invoeren zou er voor zorgen dat burgers zowel op lokaal als nationaal niveau de keuzemogelijkheden krijgen die zij verdienen.

 

Dit zou echter leiden tot nóg meer verkiezingen. Er lijken al te veel verkiezingen te zijn voor veel burgers, gezien de lage opkomst bij niet-landelijke verkiezingen. Dat veel kiezers niet komen opdagen, betekent echter niet dat dergelijke verkiezingen er niet toe doen. Decentrale overheden heffen zelf belastingen, besteden aanzienlijke hoeveelheden geld van de Rijksoverheid, en krijgen steeds meer beleidsvrijheid. Veel van wat decentrale overheden doen betreft zaken die de burger direct en persoonlijk raken, zoals afval, riool, groen, verkeer en vervoer en het sociale domein. Het is dus van belang dat decentrale overheden over dit alles ter verantwoording geroepen kunnen worden. Daarom is het zonde dat niet-landelijke verkiezingen een lagere opkomst hebben, en decentrale overheden dus minder representatief zijn. Meer verkiezingen invoeren is dus ook problematisch.

 

Een oplossing kan zijn om Eerste Kamerverkiezingen in te voeren, de Provinciale Statenverkiezingen af te schaffen, en de Statenleden te laten verkiezen door de gemeenteraden. De thema's die in gemeenten en provincies spelen lijken veel meer op elkaar dan de thema's die nationaal versus provinciaal spelen. Denk aan infrastructuur, ruimtelijke planning en natuur. Hierdoor wordt de aandacht weer gevestigd op het decentrale bij de verkiezing van de Provinciale Staten. Daarbij is er ook veel interactie tussen gemeentelijk en provinciaal beleid. Consistente keuzes op gemeentelijk en provinciaal niveau kunnen de kwaliteit van het beleid en de slagkracht van deze overheden alleen maar ten goede komen. De implementatie van dit voorstel heeft ook als voordeel dat de verkiezingsmoeheid er niet door zou toenemen, omdat het aantal verkiezingen beperkt zou blijven tot het huidige aantal. Daarentegen zou het belang van de lokale verkiezingen wel toenemen, aangezien de gemeenteraadsverkiezingen dan ook het provinciale beleid zouden beïnvloeden. Al met al zou de keuzevrijheid van de burger toenemen en zouden regionale thema’s weer centraal komen te staan bij de verkiezing van Provinciale Statenleden, zonder dat er grote nadelen aan dit voorstel verbonden zijn.

 

Joes de Natrisonderzoeker COELO / RUG

Verstuur dit artikel naar Google+