of 59162 LinkedIn

Gemeente, wees zichtbaar bij uitnodigingsplanologie

Het centrum van Heerde
Het centrum van Heerde

Zorg dat je informele samenwerking met marktpartijen tijdig formaliseert. Evalueer voortdurend en pas daarop je beleid aan. Twee aanbevelingen uit de evaluatie uitnodigingsplanologie van de gemeente Heerde. Het werkt, constateren de onderzoekers, maar vooral op het gebied van communicatie, samenwerking, proces en kwaliteitszorg zijn verbeteringen nodig.

Goed voorbereid op Omgevingswet 

Heerde startte in 2013 met uitnodigingsplanologie om goed voorbereid te zijn op de komst van de Omgevingswet. Niet langer voerde de gemeente de regie over alle gebiedsontwikkeling; voortaan kregen private partijen in Heerde ook de kans hierin het voortouw te nemen. De informatievoorziening daarover kon beter, blikt Wabo-adviseur Annemiek Garretsen van de gemeente terug. ‘Er werd door de gemeente wel geregeld over de nieuwe aanpak gecommuniceerd, maar er werd onvoldoende onderzocht of het onderwerp binnen en buiten het gemeentehuis wel echt tot leven kwam.’


Wennen voor omwonenden
Toen de ontwikkelaars zich meldden, bleken ook omwonenden aan de praktijk van de uitnodigingsplanologie te moeten wennen. ‘Zeker als het gaat om cruciale plekken in het dorp zijn burgers gewend dat de gemeente bij de inrichting het voortouw eemt’, zegt beleidsadviseur Frank Berghuis. ‘Nu kregen ze soms het gevoel dat marktpartijen het in et dorpscentrum bij wijze van spreken voor het zeggen kregen. Juist bij uitnodigingsplanologie is het elangrijk dat je als gemeente in het proces zichtbaar bent en blijft.’


Contact te lang informeel
Een ander gevaar dat de twee onderzoekers signaleren is dat het contact met private partijen over gebiedsontwikkeling te lang informeel blijft. ‘Maak het na de aanloopfase tijdig concreet en leg de afspraken formeel vast’, zegt Berghuis. ‘Dan voorkom je dat je als gemeente aan het lijntje wordt gehouden. En, inderdaad, er kunnen ook marktpartijen tussen zitten die als strategisch doel hebben het ontwikkelingsproces te vertragen.’

Veel enthousiasme
Over de vrijheden die de nieuwe werkwijze biedt, bestaat bij alle betrokkenen binnen en buiten het gemeentehuis veel enthousiasme, vertelt Garretsen.  Ook de in de evaluatie aan de dag gelegde zelfreflectie door ontwikkelaars, omwonenden en raadsleden wordt al een positief punt gezien. ’En ook het feit dat het college dit ondersteunt, en dus tekorten niet verbloemt.’

Verandering kost meer tijd
Maar denk niet dat het deels uit handen geven van de ruimtelijke ontwikkeling gemeenten veel mensuren bespaart. ’Zoals bij alle veranderingen kost het zeker in het begin juist méér tijd.’ En – ander leerpunt – evalueer de nieuwe werkwijze niet pas na vijf jaar, zoals in Heerde, maar houd die vrijwel voortdurend tegen het licht. ‘Zodat je tijdig kunt bijsturen.’

Meer onzekerheid voor ambtenaren
Voor ambtenaren brengt de nieuwe werkwijze meer onzekerheid met zich mee, concludeert Berghuis. ‘De oude gedachte is: wij zitten er voor de plantoetsing. Nu gaat dat over in een mengvorm, waarbij je de initiatiefnemer veel vrijheid laat, zij het met de nadrukkelijke mogelijkheid voor jou als gemeente om bij te sturen. Het vergt vooral dat je als gemeenteambtenaar heel actief kunt luisteren om problemen tijdig te herkennen en te erkennen. De ene ontwikkelaar is de andere niet. Bij de ene zul je wellicht moeten afremmen, een andere particulier heeft wellicht juist méér ondersteuning van de gemeente nodig.’


Tien tips voor gemeenten

De tien tips uit de evaluatie van de gemeente Heerde:
1. Ga verder met uitnodigingsplanologie en ontwikkel die door.
2. Wees zichtbaar. Nodig actief uit. Laat resultaten zien.
3. Voorkom altijd (de schijn van) willekeur
4. Versterk het beoordelingskader voor uitnodigingsplanologie
5. Verbeter de samenwerking bij beleidsvoorbereiding en uitvoering
6. Blijf werken aan het actueel houden van een door de raad vastgestelde visie
7. Stuur op kwaliteit. Ontwikkel hiervoor een hulpmiddel
8. Begeleid alleen die plannen die ook werkelijk een kans hebben om uitgevoerd  te kunnen worden
9. Voorkom dat marktpartijen met een strategisch doel het proces gaan vertragen
10. Pak de regie en stuur op tijd om verwachte en gevreesde effecten die maatschappelijke onrust oproepen te  beheersen. Gemeente, laat je zien! 

 

        

  

Verstuur dit artikel naar Google+