of 63428 LinkedIn

Voorstel herijking gemeentefonds zet mensenrechten onder druk

Lucia van der Meulen Reageer

De discussie rond de herverdeling van het gemeentefonds is weer losgebarsten. Het nieuwe voorstel van het ministerie van BZK betekent dat de kleinere gemeenten flink wat geld moeten inleveren, tot grote verontwaardiging en onbegrip van dien. Mensenrechtenjurist Lucia van der Meulen licht toe waar deze verontwaardiging vandaan komt en waarom de herverdeling van het gemeentefonds een mensenrechtenkwestie is. In de voorgestelde herijking is er veel te weinig oog voor het recht op gelijkwaardige toegang tot zorg voor burgers van de zogenaamde krimpgemeenten.

Op 2 februari stuurde het ministerie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een verdeelvoorstel voor het gemeentefonds naar de Raad voor het Openbaar Bestuur. De doorrekening van de verdeling maakte vooral veel los in het Noorden van het land. Alle Groningse gemeenten (op Groningen-stad na) en veel Friese gemeenten gaan er behoorlijk op achteruit.

Voor de gemeente Oldambt betekent het nieuwe voorstel bijvoorbeeld dat de gemeente per inwoner 126 euro moet inleveren. Het is geen donderslag bij heldere hemel. Het vorig jaar gepubliceerde rapport over de herverdeling van het gemeentefonds voor het sociaal domein maakte al duidelijk dat vooral kleinere gemeenten veel minder geld zouden krijgen. Volgens hetzelfde onderzoek was een herverdeling nodig omdat met het huidige model juist de grote gemeenten structureel te weinig geld krijgen.

Dat wekt de indruk dat kleinere gemeenten, veelal gelegen in de Nederlandse krimpregio’s, zwemmen in het geld. Zij zouden immers al jarenlang relatief te veel krijgen. Niets is minder waar. Juist in krimpregio’s is het voor sommige gemeenten onmogelijk geworden om de begroting rond te krijgen. Zo maakte de gemeente Stadskanaal eind vorig jaar bekend dat zij weigerden verder te bezuinigen en diende een niet sluitende begroting in om de Rijksoverheid tot handelen te dwingen.

Het nieuwe voorstel voor de herijking van het gemeentefonds zet de begrotingen van krimpgemeenten nog verder onder druk. Verder bezuinigingen is uit grondrechtelijk oogpunt echter geen optie. Dit zou raken aan de kern van het mensenrecht op toegankelijke zorg, de gelijke toegankelijkheid van zorg, wat wordt beschermd in verschillende verdragen waaraan Nederland gebonden is. Deze kern mag onder geen enkele omstandigheid geschonden worden, ongeacht financiële tekorten. Het recht op gelijke toegang tot zorg betekent niet dat elke gemeente precies dezelfde zorg moet bieden, maar het niveau van de zorg moet wel gelijkwaardig zijn. Het Rijk is verplicht gelijkwaardige toegankelijkheid in heel Nederland te garanderen door alle gemeenten in staat te stellen de nodige zorg te kunnen blijven bieden. Met de voorgestelde herijking verzaakt de Rijksoverheid deze plicht, met name tegenover de Noord-Nederlandse gemeenten en hun bewoners.

De herijking van het gemeentefonds is een ingewikkelde kwestie. Het voorstel van het Ministerie onderbouwt uitvoerig de keuze voor verschillende maatstaven met berekeningen tot achter de komma. Maar hoe vernuftig de berekening  ook is, uiteindelijk gaat het om de vraag of de bedragen gemeenten in staat stellen om alle inwoners van Nederland op een gelijkwaardige manier te ondersteunen. Toegang tot zorg is immers een mensenrecht.   

Lucia van der Meulen is onderzoeker Europese Fundamentele Rechten aan de KU Leuven

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.