of 59761 LinkedIn

Gemeenten, neem het heft weer in eigen handen!

Jan Winde 1 reactie

Het is tijd voor herbezinning op marktwerking in de publieke sector. Dichtbij de burger vervullen gemeenten een sleutelrol. Zij kunnen veel leren van voorbeelden uit het buitenland waar publieke taken weer in overheidshanden worden genomen.

De wereld wordt vandaag de dag als één grote markt ervaren. Minder zichtbaar is dat talloze steden en regio’s in de wereld het heft weer in handen nemen. Het Transnational Institute (TNI) licht een tipje van de sluier op in de onlangs verschenen publicatie The Future Is Public, waarin meer dan 1400 casussen uit 58 landen zijn opgetekend van geprivatiseerde diensten die gemeenten in eigen beheer hebben genomen. Nederland steekt hier wat schraal bij af. Uit een inventarisatie vorig jaar door TNI en FNV Overheid kwamen een paar voorbeelden boven water uit eigen land. Zo is de afvalverwerking in Peel en Maas weer in gemeentelijke handen gekomen en heeft Haarlemmermeer het energiebedrijf Tegenstroom opgezet. Maar vaker gaat het in Nederland nog de andere kant op, zoals bleek uit de mislukte poging van het Amsterdamse gemeentebestuur om de privatisering van het gemeentelijk afvalbedrijf AEB te blokkeren.

 

In het buitenland kent men minder schroom in het terugdraaien van privatiseringen. Zo is in Noorwegen de vuilophaal in meer dan 100 gemeenten weer in publieke handen gebracht na een dreigend faillissement van het private afvalbedrijf. Met lagere tarieven voor de inwoners en hogere lonen voor de werknemers tot gevolg, doordat gemeenten besparen op aanbestedingsprocedures en de belastingopbrengsten rechtstreeks ten goede komen aan de publieke taak. Islington, een deelgemeente van Londen, heeft voor £380 miljoen aan contracten voor afvalverwerking, schoonmaak en groen- en gebouwenbeheer terug in handen genomen, wat een besparing van £14 miljoen heeft opgeleverd en betere arbeidsvoorwaarden voor 1200 werknemers. In Preston - een middelgrote stad- in Engeland besloot de gemeenteraad in 2011 zich niet langer neer te leggen bij de sociale gevolgen van verwoestende bezuinigingen in de nasleep van de financiële crisis. Het inmiddels vermaarde Preston-model staat voor een gemeentelijke overheid die samen met lokale instellingen en bedrijven de controle over zijn lokale economie terugpakt in het belang van de maatschappelijke welvaart. Duitsland laat zien dat er kansen liggen in de energietransitie. Zo heeft Hamburg gas, elektriciteit en stadswarmte weer in een gemeentelijk nutsbedrijf ondergebracht met het doel duurzame oplossingen te bieden voor de ecologische en sociale vraagstukken.

 

Nu is Nederland minder ver doorgeslagen in het privatiseren dan bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk. Het privatiseren van de drinkwatervoorziening is hier wettelijk verboden en de spoorwegen zijn veel minder vergaand geprivatiseerd. Toch is het begunstigen van de markt hier populair en besteden gemeenten veel publieke taken en diensten aan en uit. Zorg, afvalverwerking, groenbeheer, toezicht, zwembaden, openbaar vervoer, maar ook interne services als schoonmaak, catering en ICT. Gemeenten vertrouwen het aan de markt toe. Veelal zijn het kostenoverwegingen die de zwaar door bezuinigingen geteisterde gemeenten aanvoeren om taken af te stoten naar de markt. Maar één van de conclusies uit de genoemde publicatie van TNI is, dat de markt op de langere termijn helemaal geen voordeliger oplossingen biedt. Integendeel. Bovendien leidt marktwerking tot uitholling van vakmanschap en kwaliteit van dienstverlening.

 

Het wordt tijd dat gemeenten in Nederland, in navolging van het buitenland, het heft weer vaker in eigen handen nemen. Te beginnen wellicht bij de kinderopvang. Het drama met de kinderopvangtoeslag heeft het kabinet het belang doen inzien van een toegankelijke en publiek gefinancierde kinderopvang. Mits het opdragen van deze taak gepaard gaat met voldoende middelen en echt tot verbeteringen leidt voor kinderen, ouders en personeel, is dit een publieke voorziening die thuishoort bij de lokale overheid.

 

Jan Winde is vicevoorzitter sectorbestuur FNV Overheid

 

Het boek The Future Is Public is hier gratis te downloaden.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk daalder op
De energietransitie is een goed voorbeeld.
NU bedienen windpark bouwers en lokale coöperaties, de 3% lokale miljonairs. Zij investeren de gevraagde 50% van het klimaatakkoord.
Alle huishoudens betalen subsidie voor het rendement van die kleine groep “participanten”

Maar door het hele windpark, of zonneweide project, in kavels te verkopen aan huishoudens. Gaat het voordeel naar die vele huishoudens, en is subsidie overbodig geworden.
Een huishouden heeft zo een voordeel tot ca €3000 per jaar.
Ook offshore windparken kunnen zo in kavels verkocht worden aan huishoudenscen andere Stroomverbruikers

Salderen van de zelf opgewekte stroom is wel nodig
Salderen is geen subsidie, maar het recht op vrij verkeer op de openbare weg weg voor stroom, onz gezamenlijke elektriciteitsnet.

Dit voorbeeld maakt wel duidelijk dat partijen als de FNV de juiste kennis moeten willen organiseren, om dit soort voordeel te realiseren.

Bij salderen koos de FNV helaas voor bedrijfsbelang in het klimaatakkoord, en dus tegen ledenbelang

http://www.duurzamebrabanders.nl/blog/2019/03/me …