of 60264 LinkedIn

Wethouders wankelen onder financiële druk

De financiële malaise bij gemeenten is steeds vaker de reden dat wethouders opstappen, blijkt uit onderzoek van de Wethoudersvereniging. De helft van de tijdens de lockdown vertrokken wethouders geeft als reden de financiën, die voor de coronacrisis al problematisch waren. Voor besturen komen er spannende gesprekken aan.
© Shutterstock

De financiële malaise bij gemeenten is steeds vaker de reden dat wethouders opstappen, blijkt uit onderzoek van de Wethoudersvereniging. De helft van de tijdens de lockdown vertrokken wethouders geeft als reden de financiën, die voor de coronacrisis al problematisch waren. Voor besturen komen er spannende gesprekken aan.

Tekorten

‘Gedurende de lockdown vertrokken zo’n 35 wethouders en de helft gaf als reden de gemeentefinanciën’, vertelt directeur Jeroen van Gool van de Wethoudersvereniging. De vereniging deed het diepteonderzoek na een eerdere enquête onder alle wethouders in Nederland waaruit bleek dat de tekorten zorgen voor spanningen in colleges.

 

Instabiel

‘Bij die enquête hoorden we al dat er spanningen ontstonden omdat colleges niet meer kunnen doen wat aanvankelijk wel de ambities waren’, zegt de directeur. De tekorten in het sociaal domein, waar de jeugdzorgkosten groeien en de invoering van het Wmo-abonnementstarief flinke financiële gevolgen heeft, waren er al voor de crisis. ‘Er zijn nu twee openstaande kranen: de financiële problemen en de coronacrisis.’ Met instabiele besturen als gevolg.

 

Minder budget

Naar aanleiding van de enquêteresultaten besloot de Wethoudersvereniging te kijken naar de reden waarom wethouders zijn afgetreden. Van Gool: ‘In sommige gevallen gaat het om wethouders die het sociaal domein in hun portefeuille hebben, maar er waren ook andere wethouders die zeggen: er gaat zo veel van mijn budget af dat ik de bibliotheek of het zwembad niet open kan houden.’

 

Belastingverhoging

De onroerendezaakbelasting (ozb) is een van de weinige knoppen waar gemeente zelf aan kunnen draaien. In Opmeer viel het college vanwege een voorgestelde ozb-verhoging van maar liefst 30 procent. Wethouder Kalthoff (financiën, DSV) schrijft in een brief over zijn vrijwillig ontslag: ‘Politiek feit is namelijk dat DSV en VVD niet kunnen instemmen met het herhaaldelijk door CDA bevestigde standpunt om de ozb te verhogen met maar liefst 30 procent.’ Het nieuwe college gaat het opnieuw proberen.

 

Druk op Ollongren

Van Gool maakt zich zorgen over de toekomst. ‘Donderdagavond diende weer een wethouder zijn ontslag in, in Hoogeveen. Ik voorzie dat deze trend nog even gaat voortduren.’ Sommige gemeenten zullen zich genoodzaakt zien een niet-sluitende begroting in te dienen; Zuid-Holland maakte vorige week expliciet duidelijk dat de provincie wat soepeler financieel toezicht overweegt en het Interprovinciaal Overleg verzocht minister Ollongren (Binnenlandse Zaken, D66) begin deze week om adequate maatregelen te nemen.

 

Afwachten

‘Het gaat spannende gesprekken opleveren. Een college met een niet-sluitende begroting heeft toch iets uit te leggen aan de raad. Het debat in de Tweede Kamer heeft donderdag niets opgeleverd omdat minister Ollongren de onderzoeken wil afwachten, maar ik vrees dat dat voor veel colleges te laat zal zijn.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
@De Vries (ambtenaar). Nergens heb ik beweerd dat de tekorten op het sociaal domein van gemeenten op voorhand maar even uit de rijksbegroting moeten worden aangevuld. Ik ben meer van eerst onderzoeken hoe het tekort ontstaat en vervolgens bezien of er extra door het Rijk moet worden bijgedragen.
Over het OZB/huurders-vraagstuk worden we het denk ik niet eens. Eigenaren van woningen betalen OZB en dragen ook nog eens via de belastingheffing extra bij aan de publieke kosten. M.a.w. eigenaren dragen ongeveer 3/4 van de publieke kosten van gemeenten en huurders ongeveer 1/4.




Door de vries (ambtenaar) op
@petra: nou wordt het ingewikkeld. Als de kabinetten olv Rutte als links georiënteerde kabinetten gezien moeten worden, ja dan is alles links georiënteerd. Daaruit volgt dan dat alleen kabinetten mét PVV en FVD als niet-links georiënteerd gezien kunnen worden. Dus: alles wat niet PVV en/of FVD is, is links. Zoiets? Als je zo redeneert hebben we inderdaad na de Tweede Oorlog alleen maar linkse kabinetten gehad. Een tamelijk bizarre redenering lijkt mij.
Door Petra op
"@petra: check de samenstelling vd kabinetten vd laatste 20 jaar eens voordat je stelt dat we linksgeorienteerde kabinetten in NL hebben."

@de vries: check de politieke keuzes die 'rechtse' partijen de afgelopen 20 jaar hebben gemaakt. Je kunt de VVD m.b.t. heel veel zaken niet meer rechts noemen. Er zit vaak niet veel verschil meer tussen de VVD en bijvoorbeeld GroenLinks.
Door de vries (ambtenaar) op
- een verhuurder die niet alle kosten en dus ook de verschuldigde ozb-eigenaren in huur verdisconteerd is snel failliet. In ieder geval dief van eigen beurs. De huurmarkt is krap en dus is voor verhuurders meer dan voldoende ruimte om de ozb op de huurder te verhalen. Overigens: het afschaffen vh gebruikersdeel vd ozb was ook een verschuiving van lokale naar landelijke lasten. Gemeenten zijn uit rijkskas gecompenseerd voor de derving en zoals u weet wordt de rijkskas gevuld door rijksbelastingen die ook door huurders worden betaald.
- als, zoals u voorstelt het tekort in sociaal domein tlv de staatsschuld wilt dekken dan kan dat natuurlijk. Maar de tekorten zijn structureel en dus een jaar op jaar schuldverhoging. Ik ben meer van de school van verstandig begrotingsbeleid en het dekken van structurele consumptieve uitgaven door leningen op te nemen hoort daar niet bij.
Door Spijker (n.v.t.) op
@De Vries (ambtenaar). De doorberekening van OZB door eigenaren aan huurders is een huurdersverhaal dat nergens op is gebaseerd. In de praktijk is dit gewoon niet of nauwelijks aan de orde (geweest).
De landenschuld van Nederland was voor de Crona-crisis gedaald van ruim 70% naar ca. 46%. Inmiddels ligt deze op ongeveer 60%. Ruim onder de landenschulden van de andere EU-landen. Wobke was en is derhalve nog steeds de Dagobert Duck in vergelijking met andere EU-landen. Het lijkt verstandig om meer aansluiting te zoeken bij die landen anders worden we op andere manieren leeggehaald via verplichte giften aan EU-fondsen, pensioenen of EURO-bonds. M.a.w. als Nederland het zelf niet uitgeeft komen de andere EU-landen het wel ophalen.

Door de vries (ambtenaar) op
@petra: check de samenstelling vd kabinetten vd laatste 20 jaar eens voordat je stelt dat we linksgeorienteerde kabinetten in NL hebben.
@Spijker: huurders betalen via de huur de eigenaren ozb. Verhuurders berekenen die belasting gewoon door in de huur. Verder: waar het mij om gaat is dat wethouder wel meer belastinggeld voor het het sociaal domein willen hebben zolang Wopke het masr op haalt. Ze willen de ozb niet verhogen want dat is een lastenverzwaring maar waar denken ze dan waar het extra gevraagde rijksgeld vandaan komt? Dat is een hypocriete schone handen politiek van wethouders die de confrontie met de kiezer niet aandurven.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Drs. L (Adviseur). Je stelde zelf: 'Overigens kan ik mij ook goed indenken dat het impliciet een stukje machtsvertoon is vanuit Den Haag om uiteindelijk, zoals hieronder ook al gesteld, de ambities van opschaling te kunnen verwezenlijken.'

Het punt wat ik wil maken is dat de financiële problematiek rond de decentralisatie van het sociaal domein m.i. niets, maar dan ook niets, te maken heeft met opschaling of schaalvergroting van gemeenten. Het heeft o.a. ook te maken met het opendeurbeleid en budgetbewaking van gemeenten en slecht onderhandelen van de VNG/gemeenten. Maar kennelijk ben je inmiddels zelf ook al van mening veranderd?
Door Drs. L (Adviseur) op
@Spijker. Overigens ter aanvulling mocht je mijn reactie misinterpreteren. Ik bedoel te zeggen dat ook grotere gemeenten last kunnen ondervinden van de decentralisaties, o.a. omdat zij dezelfde problematiek op sociaal domein kennen, maar ook zelfs in sommige gevallen inkoopbeleid van kleinere gemeenten op zich nemen wat weer zorgt voor meer werk en grotere verantwoordelijkheid met zich meebrengt en dus ook financieel niet altijd windeieren legt. Logischerwijs zorgt dat dus ook voor protest richting Den Haag. Ik zie daarin niet per se verband met eventuele wensen van het rijk om schaalvergroting te bewerkstelligen.
Door Drs. L (Adviseur) op
@Spijker Er staat toch nergens geschreven dat wethouders van grotere gemeenten per definitie achter schaalvergroting staan omdat ze groter zijn? Het een sluit het ander niet uit.
Door Spijker (n.v.t.) op
@Petra. Een links-georiënteerde regering in een rechtse ballentent. Ook goed.

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners