of 62688 LinkedIn

Hoogleraar: 'Voer huurdersdeel ozb opnieuw in'

Als gemeenten via inning van eigen belastingen meer te zeggen krijgen over het niveau van plaatselijke voorzieningen, zal dat de lokale democratie verstevigen. Dat zegt Arjen Schep, bijzonder hoogleraar Heffingen van lokale overheden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Als gemeenten via inning van eigen belastingen meer te zeggen krijgen over het niveau van plaatselijke voorzieningen, zal dat de lokale democratie verstevigen. Dat zegt Arjen Schep, bijzonder hoogleraar Heffingen van lokale overheden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Bij eigen belastingen denkt Schep aan herinvoering van het in 2005 afgeschafte huurdersdeel van de onroerendezaakbelasting (ozb) en aan een ingezetenenheffing ofwel ‘inwonersbelasting’. Beide heffingen moeten vrij besteedbaar zijn. Voor burgers zijn ze herkenbaar als gemeentelijke belasting, omdat er een relatie is met het gemeentelijk grondgebied en met het profijt dat inwoners hebben van gemeentelijke voorzieningen. Door de brede grondslag kunnen volgens de hoogleraar de tarieven relatief beperkt blijven, met daarbij relatief lage uitvoeringskosten.

 

Democratische functie

Het gemeentelijke belastinggebied is nu te klein om de daaraan toegeschreven democratische functie te vervullen, vindt Schep. Over een groot deel van de taken die een gemeente uitvoert, heeft de gemeenteraad niks te zeggen.

Voor hun inkomsten zijn gemeenten sterk afhankelijk van het rijk (60 procent). Gemiddeld komt slechts 17 procent van de inkomsten uit lokale belastingheffing. Worden rioolheffing en afvalstoffenheffing afgetrokken, dan omvat het gemeentelijk belastinggebied nog slechts 3 procent van de totale belastingdruk. Daar tegenover staat dat 30 procent van het totaal aan overheidsuitgaven door gemeenten wordt gedaan.

 

Financiële onbalans

Vanwege deze grote ‘financiële onbalans’ bepleit Schep een ruimer lokaal belastinggebied. Maar dan wel gekoppeld aan de vrijheid om lokaal prioriteiten te stellen, en de mogelijkheid te kiezen voor verhoging van tarieven, zonder korting op de algemene uitkering.

Beter dan het rijk kan een lokale overheid tot een afstemming komen tussen plaatselijk gewenste voorzieningen en de daarvoor verschuldigde ‘belastingprijs’, denkt hij. ‘Meer eigen belastingen versterkt dit mechanisme en leidt dan tot een effectievere besteding van overheidsmiddelen.

Verder stelt een groter belastinggebied gemeenten in staat om tekortkomingen in de verdelingssystematiek van de rijksuitkeringen te compenseren en kunnen financiële tegenvallers makkelijker worden opgevangen.’ Nu staan gemeenten, waarvan een groot deel kampt met tekorten, met de rug tegen de muur. ‘Feitelijk komt de huidige lokale financiële autonomie er voor veel gemeenten op neer dat nog slechts kan worden bezuinigd’, constateert Schep.

 

Belastingschuif

Om de scheefte in financiële en bestuurlijke autonomie recht te trekken, is een uitbreiding van de eigen belastinginkomsten van gemeenten van  6 miljard euro nodig, berekende Binnenlandse Zaken. De uitkering uit het gemeentefonds van het rijk aan gemeenten kan dan met ditzelfde bedrag dalen. Burgers betalen minder loon- en inkomstenbelasting.

Maar gemeenten en hun inwoners schieten met zo’n ‘belastingschuif’ weinig op als die niet gepaard gaat met fiscale zeggenschap, redeneert de hoogleraar. ‘Sterker nog: veel gemeenten zullen dan zeggen: geef mij die uitkering maar in plaats van het zelf met veel pijn en moeite moeten heffen van belastingen. Dan is vergroting van het eigen belastinggebied slechts een sigaar uit eigen doos.’ Meer ruimte voor eigen keuzes maakt plaatselijke politiek relevanter voor zowel burgers als politici, zegt hij.

 

Energietransitie

Niet elke door de gemeente uit te voeren taak leent zich voor bekostiging via eigen belastingen, vindt Schep. ‘Kort gezegd is het gemeentelijk belastinggebied geschikt voor de bekostiging van taken met veel beleidsvrijheid. Ook zal het daarbij moeten gaan om taken waarvan geaccepteerd wordt dat deze per gemeente verschillend worden ingevuld.’ Hij denkt daarbij aan opgaven zoals de energietransitie, klimaataanpassingen, circulaire economie en gebiedsontwikkeling. Bij persoonsgerichte voorzieningen binnen het sociaal domein ligt volgens de hoogleraar bekostiging uit gemeentelijke belastingen niet voor de hand. De kosten van deze taken moeten gedekt blijven uit rijksuitkeringen.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Toine Goossens op
@Spijker,
Ik begrijp niet wat u bedoelt met onduidelijke fiscale aftrekposten. Alle kosten die een ondernemer maakt zijn fiscale kosten, met uitzondering van de kosten waarvoor in de wet een beperking is opgenomen.

En tja, dan hebben veel gemeenten een kans gemist om ondernemers actief bij hun beleid te betrekken. Gaan die gemeenten nu ook de kans missen om burgers actiever bij hun beleid te betrekken? De tijd vraagt erom. In de 16e, 17e en 18e eeuw was de betrokkenheid van burgers bij het overheidsbestuur vele malen groter dan nu. Kafka heeft zijn boek niet voor niets geschreven toen de ambtelijke cultuur dat afbrak.
Door Henk Donkers op
@anand (adviseur)
Ik ben het met U eens dat de hypotheekrente moet worden afgeschaft. Prima advies.
Ik heb het met mijn bank besproken maar zij houden er toch aan vast om rente te blijven berekenen. Snapt U dat nou?
Door anand (adviseur) op
Ik ben het met Ria Huisman eens dat de hypotheekrente moet worden afgeschaft :)
Door Spijker (n.v.t.) op
@Toine Goossens. Ondernemersfondsen bestaan lang niet in iedere gemeente, dus....???? M.i. veel te veel bureaucratische rompslomp en bovendien onduidelijke fiscale aftrekposten.
Door Toine Goossens op
Helemaal niet zo'n gek idee. En het bestaat al sinds 2012 voor zakelijk onroerend goed. Naar grote tevredenheid van alle betrokkenen. Het Ondernemersfonds.

Dit fonds doorbrak de patstelling tussen ondernemers die geld wilden besteden voor gezamenlijke belangen en de ondernemers die daar louter van wilden profiteren. Via een opslag op al het zakelijk onroerend goed doet nu iedereen mee. De lokale ondernemersverenigingen bezitten trekkingsrechten voor de besteding van het geld. De leden maken uit wat goed voor de samenleving is.

Trek dat door naar de heffing voor woningen. En doe dat door een aparte gebruikers heffing mogelijk te maken. Wijk- en buurtbewoners krijgen net als ondernemers trekkingsrechten voor de besteding van het geld. Met dat geld kunnen bewoners initiatieven en projecten financieren die alleen aan hen ten goede komen.

Voorbeeld. Gemeente en projectontwikkelaar willen een klein verouderd winkelcentrum upgraden. In het plan is een herinrichting van een parkeerterrein opgenomen. De buurt ziet liever een ondergrondse garage waardoor het terrein ingericht kan worden met functies voor de buurt zelf. (sport, spel, groen, duurzame energiebuffer voor de lokale energiecoöperatie. Noem maar op.)

De extra kosten komen via een opslag op de gebruikersheffing voor rekening van de buurtbewoners. Zij beslissen daar zelf over.

Op deze manier kunnen de belangen van de bewoners en de gemeente elkaar versterken. Belangen die nu vaak tegengesteld zijn.
Door Spijker (n.v.t.) op
De insteek van deze hoogleraar is juist. Alleen kan de bureaucratische WOZ/OZB-belasting c.a. beter worden vervangen door een ingezetenenheffing voor publieke diensten.
Enkele highlichts rond de bouwbouw:
-het is een kwestie van vraag en aanbod.
-bouwen naar behoefte (o.a. meer woningbouw voor senioren).
-op de sociale woningbouw wordt bij woningbouwprojecten nu al meer dan een E 100.000 per woning toegelegd.
-afschaffing hypotheekrenteaftrek en gelijktijdige afschaffing huurwaardeforfait.


Door Ria Huisman (Directeur) op
De heer Schep zal wel een koopwoning hebben.
De huren zijn in de afgelopen 20 jaar aanzienlijk gestegen. Mede om in de betaling van de verhuurdersheffing die ook belachelijk hoog was te voorzien.
Schaf te hypotheekrente maar af waarom moeten huurders hier ook voor opdraaien.
De reinigingsrechten lopen nu al de spuigaten uit laat dat gratis worden.
En de bakken worden niet tijdig geleegd grote schande.
Het thuiswerken gaat gewoon door in de toekomst. Mensen werken langer thuis en door.70.
Doe daar wat aan voorzie in goede woningbouw.
Nederland is kunstenaar in het verzinnen van regels.
De KOT is niet het enige ook de Zorgtoeslag en huurtoeslag zaten in het schuitje deze worden echter never genoemd.
Door DteN (adviseur) op
Met dit voorstel vallen burgers extra onder zowel onder de grilligheid van belastingzucht van zowel lands- als lokale politiek bestuur. Nee het Rijk moet bij decentralisatie van de taken de budgetten meeschuiven en de stelligheid loslaten dat lokaal alles goedkoper kan! Daarnaast dragen de burgers bij via hun loonbelasting/inkomstenbelasting om het rijk in stand te houden. Daar kan dus wel wat van terug. Zoals vaak in het leven staan en vallen de uitgaven centraal en lokaal bij de grillige keuzes van de politiek....
Door drs. E. Nabled op
Citaat: 'Nu staan gemeenten (financieel, red.) met de rug tegen de muur'. Prima, vooral zo houden!

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners