of 63966 LinkedIn

Gemeenten willen stem in toeslagen

Het toeslagenstelsel ligt onder vuur. Gemeenten willen graag bij de ontwikkeling van een alternatief worden betrokken. Of het nieuwe toeslagensysteem wellicht zelf ter hand nemen. Maar kunnen ze dat extra werk wel aan?

Het toeslagenstelsel ligt onder vuur. Gemeenten willen graag bij de ontwikkeling van een alternatief worden betrokken. Of het nieuwe toeslagensysteem wellicht zelf ter hand nemen. Maar kunnen ze dat extra werk wel aan?

In de praktijk

Het toeslagenstelsel zorgt aan alle kanten voor slachtoffers. Inwoners die de schulden worden ingedrukt, een fel bekritiseerde Belastingdienst die toeslagenontvangers te enthousiast als fraudeur bestempelde en gemeenten die de slacht­offers moeten opvangen. Zo werd eerder deze maand bekend dat Rotterdam ­drieduizend gezinnen gaat bijstaan die ­bijvoorbeeld emotioneel of financieel ­geraakt zijn door de affaire rond de toeslagen bij de kinderopvang. ‘Gemeenten zien de gevolgen dagelijks in de praktijk’, staat in een position paper die de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Divosa, de vereniging van gemeentelijke directeuren in het sociaal domein, halverwege dit jaar publiceerden.

 

Veranderen of vervangen

‘We hebben het in Nederland voor elkaar gekregen om het voor de meest kwetsbaren het ingewikkeldst te maken’, zegt de Dordtse wethouder Peter Heijkoop (werk en inkomen, CDA). Er is een brede wil om het toeslagenstelsel te veranderen, ­misschien zelfs te vervangen, en gemeenten willen daarbij een rol spelen. Daarom riepen de gemeenten in de position paper op om hen zoveel mogelijk bij het vernieuwingsproces te betrekken. Dat werkte.


‘We zitten nu aan tafel bij staatssecretaris Van Huffelen (Toeslagen, D66),’ zegt Heijkoop, ‘omdat we niet willen dat er een systeem vóór ons bedacht wordt. We hebben nadrukkelijk gezegd: de ­mensen die dit bedenken, staan niet dicht bij de praktijk. Laat onze mensen op straat meekijken hoe dit voor de inwoners werkt. Het systeem dat eruit komt moet voorspelbaar, te volgen en uitlegbaar zijn.’

 

Aannames

Een belangrijk probleem is de aanname van stabiliteit waarmee het systeem ontworpen is. ‘Het huidige toeslagensysteem gaat uit van stabiele situaties’, legt voorzitter Erik Dannenberg van Divosa uit. ‘De problemen ontstaan vooral rond overgangen in het leven. Denk aan een nieuwe woning, nieuw werk, een scheiding of als een van je inwonende kinderen gaat werken. Het kan zijn dat iemand die 17 euro per maand meer gaat verdienen boven een drempel uitkomt, en dan de hele huurtoeslag moet terugbetalen. Zo krijgen mensen schulden. Ongeveer 60 procent van alle schuldvorderingen in Nederland is van de overheid, een gigantisch percentage.’


En gemeenten moeten die mensen helpen. ‘Wijkteams zijn 80 procent van hun tijd bezig met formulier-ellende – het prutsen met rottige invulpapieren voor mensen die in de problemen zitten.’

 

Mogelijke maatregelen

De VNG en Divosa suggereren een aantal mogelijke maatregelen voor de korte termijn. Ten eerste zijn ze voorstanders van een voorspelbaar toeslagensysteem, dat op recentere inkomens­gegevens is gebaseerd. Als het inkomen sterk is gedaald, kan een inwoner zich melden bij de gemeente en die moet dan in staat worden gesteld om de Belastingdienst de recente inkomensgegevens ten verstrekken, zodat het juiste toeslagbedrag kan worden vastgesteld.


Ten tweede pleiten ze voor een volledig andere systematiek voor de kinderopvang. In plaats van dat hoge bedragen worden overgemaakt aan ouders die het geld weer naar een kinderopvang­organisatie doorsluizen, zou het stelsel ‘met relatief bescheiden ingrepen’ kunnen worden ­omgebouwd naar een ­gesubsidieerd stelsel waar ouders een eigen bijdrage betalen.

 

Decentralisatie

Maar op de lange termijn moet het hele toeslagenstelsel worden herzien of vervangen. Het onderzoek IBO Toeslagen verkent mogelijkheden daartoe. In een van de opties worden toeslagen gedecentraliseerd naar gemeenten: ‘Door de verantwoordelijkheid van alle toeslagen en de bijbehorende budgetten naar gemeenten over te dragen kunnen gemeenten de dienst­verlening van het armoedebeleid, de participatie­wet en de toeslagen integreren.’ Het is een van de heftigere van de 27 genoemde opties uit het rapport en ‘een zeer ingrijpende decentralisatie’ die ‘grote uitvoeringsconsequenties en grote verschillen tussen gemeenten’ als gevolg heeft. Er worden verschillende voor- en nadelen genoemd, waaronder de vraag of gemeenten er nog een ingrijpende decentralisatie bij kunnen hebben.

 

Niemand

Koen Caminada, hoogleraar empirische analyse van sociale en fiscale ­regelgeving aan de Universiteit ­
Leiden, werkte mee aan het IBO Toeslagen. Hij verwacht niet dat gemeenten een dergelijke rol zullen hoeven spelen. ‘Ik hoor niemand over die optie met gemeenten. De varianten die bij mij langskomen zijn allemaal varianten op het werken van enkele objectieve criteria zoals inkomensgegevens.’ Hij merkt wel op dat Nederland hard toe is aan een verandering voor wat betreft het toeslagenstelsel.

 

Losse maatregelen

Maar of het ook tot een grootschalige ­herziening van het belastingstelsel komt? ‘Dat durf ik steeds minder te zeggen. De laatste keer dat het lukte om een pakket als hervorming door te voeren was in 2001. Sindsdien verbrokkelde het kabinet en bleef het bij steeds meer losse maatregelen.’ De groei aan losse maatregelen maakt het systeem complexer omdat voor elk ­probleem een aparte oplossing wordt ­verzonnen, met eigen regels voor inwoners en organisaties om rekening mee te ­houden. Zo zijn er inmiddels 27 ­inkomensondersteunende maatregelen.

 

Burger en overheid

Het doet denken aan het nieuwe pensioenstelsel, waar na ruim tien jaar discussie in 2020 eindelijk een akkoord over werd ­bereikt. Volgens Caminada is het bij de toeslagen nog moeilijker. ‘Dat is een kwestie tussen de burgers en de overheid, niet tussen werkgevers en werknemers. Er is geen toeslagenvereniging, dus beleidsambtenaren moeten dit voorbereiden.’ Zo kan het gebeuren dat een nieuw stelsel achter gesloten deuren wordt ontworpen, zonder dat er verenigingen zijn die hun eigen deelbelangen in de gaten houden. ­‘Nederlanders zouden een verandering in toeslagen accepteren, maar de politici zijn bang. Er is een brede Kamermeerderheid om iets te doen aan de toeslagen, maar wát precies, daar zijn ze niet zo ­eensgezind over.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Een mogelijkheid is ook:
1. loonheffing te berekenen over alle brutolonen/inkomens.
2. stoppen met de huidige toelagen- en aftrekpostenfabriek van de Overheid.
3. omkering van de bewijslast via de verplichting voor burgers om desgewenst toelagen op alle gebieden (huur, zorg en kinderopvang e.d.) jaarlijks aan te vragen bij de Belastingdienst, sector toelagen. Toepassing via het systeem voorheffing en definitieve afrekening.
Voordeel: versimpeling uitvoering, geen ICT-houtje touwtje, daardoor in zijn algemeenheid gemakkelijker en efficiënter toe te passen bij de belastingdienst, veel minder fraudegevoelig.
Door Robin (influencer) op
Zo zie je maar wat een gruwel het is om bij de overheid te werken: altijd gaat er van alles fout, zelden of nooit iets om te vieren of trots op te zijn. En daarna elke keer weer het wiel opnieuw uitvinden.
Door Peter Kamp (jurist sociale zekerheid) op
Voor wat betreft de kinderopvangtoeslag welke in de duizenden euro's per jaar komt, vraag ik mij af of dit een verantwoorde investering is. Oftewel staan de kosten van kinderopvang in verhouding met de belastinginkomsten die de werkende genereerd. Antwoord is Nee.

Dat wil uiteraard niet zeggen dat ouders thuis moeten blijven om zelf zorg te dragen voor hun kind. Ook al zien we dit fenomeen terug bij ouders met een kind met een beperking, waarbij gemeenten en enkele rechtbanken stellen, dat de alleenstaande ouder geen pgb krijgt voor zijn of haar kind en blij mag zijn dat ze dan een bijstandsuitkering kan krijgen.
Hoe schandalig deze positie van die gemeente dan ook is.

De kosten van schoolgeld zijn vele malen lager, dus waarom niet de scholen het budget geven welke nu naar de kinderopvang gaat en de scholen dus ruimere openingstijden geven met meer activiteiten als muziekles en sport. Scholen open van 7.00 uur tot 19.00 uur. Waarom niet?
Door Peter Kamp (jurist sociale zekerheid) op
De problematieken omtrent de toeslagen zijn bekend.

4 ministeries die langs elkaar heen werken met als gevolg een stapeling van kostendelersnormen. De oplossing is niet ingewikkeld als men de uitdaging eenmaal erkent en ziet.

De simpelste is de zorgtoeslag, de zorgverzekering is individueel en niet overdraagbaar, dat is de zorgtoeslag niet, deze kent een kostendelersnorm. Die kostendelersnorm dient te verdwijnen. Een stap verder zou zijn de zorgtoeslag af te schaffen inclusief de basispremie zorgverzekering door deze te fiscaliseren. Naar draagkracht dus.

De huurtoeslag is gekoppeld aan de hoofdbewoner en kan om die reden niet op dit moment veranderd worden. Wat wel een gigantische verbetering zou zijn is de huurtoeslag langer stabiel te laten zijn tot een inkomen van ca. 140% van het WML op jaarbasis en daarna pas een afbouw hierin. Hiermee voorkom je direct dat de grootste groep met een laag inkomen direct geconfronteerd worden met een terugvordering.

De belastingdienst zou een voorziening moeten kunnen treffen, dat de burger de toeslagen direct kan verlagen, welke direct bij de eerst volgende betalingsrun meegaat. Het verhogen van de toeslag zou niet 13 weken moeten duren, maar vele malen sneller moeten gaan, het liefst de eerst volgende betalingsrun.

Het kindgebonden budget kent ook een kostendelersnorm. van alleenstaande ouder naar samenwonende ouder, betekent dit een financiële achteruitgang van ca. € 3.200,- deze kostendeler hoort hier niet thuis.

De algemene heffingskorting voor de minstverdienende partner dient afgeschaft te worden, deze vorm van fiscale discriminatie is niet van deze tijd, waarin economische zelfstandigheid een waarborg dient te zijn.

Mvg Peter Kamp



Door Opmerker (orig) op
Gezien eerdere aanloopproblemen en "verwarringen" bij de zorgtaakuitvoeringen (taken opgedrongen door de Centrale Overheid), lijkt het mij raadzaam een paar extra ambtenaren aan te trekken. Alleen al om stuwmeren te voorkomen........maar ja, wil je als gemeente je ook al bemoeien met toeslagen?
Door Spijker (n.v.t.) op
Gelet op de fiscale beoordeling van de gebruikers dient het toeslagenstelsel voor de Kinderopvang op dit moment te worden uitgevoerd door het Rijk. Decentralisatie van de uitvoering van de huidige wetgeving richting gemeenten zal de problemen nog groter maken. Met de huidige wetgeving dus niet haalbaar en dus ook niet doen!!!
Door Manu (beleidsadviseur) op
Met de gemeente als uitvoeringsorganisatie is helemaal niets mis, maar a.u.b. op basis van een uniforme Rijksregeling en een doelbudget (meer of minder kosten moeten gewoon met het Rijk worden verrekend).

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners