of 59854 LinkedIn

Gemeentefonds moet helemaal op de schop

Het gemeentefonds moet niet worden gerepareerd, maar totaal geherstructureerd. Met deze oproep gaat de begin maart gestarte revolte van de Enschedese raad een nieuwe fase in.

Gemeenten moeten zich niet laten uitspelen in de strijd om extra geld om begrotingstekorten te dekken. Ze moeten zich verenigen en eisen dat het gemeentefonds niet wordt gerepareerd, maar totaal wordt geherstructureerd. Met deze oproep is de begin maart gestarte revolte van de Enschedese raad een nieuwe fase ingegaan.

Structurele weeffout

Begin maart, voor de coronacrisis, stelde de raad van Enschede aan alle gemeenten gratis een instrument beschikbaar, waarmee inzichtelijk kan worden gemaakt welk deel van het gemeentelijk tekort op conto van ‘Den Haag’ komt. Enschede riep alle gemeente op het instrument toe te passen. Daar is grote belangstelling voor, vertelt initiatiefnemer Joost Nijhuis, VVD-raadslid in Enschede en lid van de Enschedese Rekeningen Commissie. Bijna 130 gemeenten hebben interesse getoond en bijna 40 gemeenten hebben het instrument inmiddels toegepast. De uitkomsten ervan moeten in Enschede nog worden geanalyseerd. Enschede wil dat zo veel mogelijk gemeenten het instrument alsnog gaan toepassen, zodat met een representatief beeld ‘Den Haag’ duidelijk kan worden gemaakt dat sprake is van een structurele weeffout in de financiering van gemeenten. Met zo’n benchmark hoopt Enschede de minister te bewegen tot herstructurering van het gemeentefonds.

 

Verscherpt

En toen kwam corona ‘en dat heeft alle verscherpt’, aldus Nijhuis. Bijna 90 procent van de gemeenten verwacht financiële problemen, zo bleek eind vorige maand uit onderzoek van EenVandaag en de VNG. Tekorten lopen op door onder meer extra uitgaven vanwege ‘corona’ en derving van inkomsten uit onder andere parkeergeld en toeristenbelasting. Daarnaast lopen aanvragen voor bijstandsuitkeringen fors op. Zorgen maakt Nijhuis zich over alle acties van (groepen) gemeenten die nu om extra geld vragen. Zoals de vijftien steden die ruim een miljard van het rijk willen om de verdere tweedeling in de steden tegen te gaan. En zoals de actie van de Renkumse wethouder Marinka Mulder om de gevolgen van de noodzakelijke lokale bezuinigingen in kaart te brengen, in de hoop dat het rijk hierdoor met extra geld over de brug komt. En de vele brandbrieven van de afgelopen tijd van (groepen) gemeenten die het rijk om extra geld vragen.

 

Symptoombestrijding

‘Gemeenten moeten zich verenigen in de strijd en zich niet tegen elkaar laten uitspelen’, vindt Nijhuis. Bovendien gaat het in zijn ogen bij de genoemde acties op symptoombestrijding, terwijl er structureel iets mis is. Dat moet worden gerepareerd. ‘Anders hebben gemeenteraden straks helemaal niets meer te zeggen over de besteding van het geld.’ Te veel ligt nu al vast vanwege wettelijke verplichtingen. Gemeenteraden hebben daardoor steeds minder in de melk te brokkelen. Als dat nog langer doorgaat, tast dit steeds meer de lokale democratie aan, betoogt Nijhuis. Snijden in het klassieke takenpakket, waartoe veel gemeenten zich nu toe genoodzaakt zien, tast bovendien de leefbaarheid en sociale cohesie van gemeenten aan. Daar moet een einde aan komen.

 

Totale herstructurering 

Was de insteek van de Enschedese raad aanvankelijk nog om een reparatie van het gemeentefonds te bewerkstelligen, nu gaat het om een totale herstructurering. Er moet een separaat fonds komen voor de Wmo en de jeugdzorg, vindt Enschede. De gelden daarin moeten worden geoormerkt. Alleen het budget voor de klassieke taken moeten via het gemeentefonds worden verdeeld. Het belastinggebied voor gemeenten moet worden vergroot. De extra uitgaven van gemeenten en derving aan inkomsten, veroorzaakt door de coronacrisis, moeten door het rijk voor de volle honderd procent worden vergoed.

 

Een brief waarin Enschede pleit voor herstructurering van het gemeentefonds wordt waarschijnlijk naar de vaste Kamercommissie van Binnenlandse Zaken gestuurd, die op 2 juli een Algemeen Overleg heeft over de financiële verhoudingen. De Kamer debatteert dan onder meer over herijking van het gemeentefonds.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Een nieuw systeem is heel gemakkelijk te ontwikkelen via een PUNTENSYSTEEM per gemeente. Daarin te verwerken factoren zijn o.a.:
-het aantal inwoners
-de sociale structuur
-regionale voorzieningen cultuur
-regionale voorzieningen onderwijs
-regionale voorzieringen sport
-regionale voorzieningen sociaal domein
-structuur grond en aantal km water- en wegennet.

In mindering te brengen zijn o.a.
-inkomsten erfpacht
-inkomsten parkeerbelasting
-inkomsten toeristenbelasting.

Een kind kan de was doen. Waarom moet dit allemaal jaren duren?











Door Thomas Eskes (Gemeenteraadslid) op
Beste De Vries, het probleem is dat gemeenten aan de inkomstenkant erg beperkt zijn. Met uitzondering van een parkeerbelasting (voor de meeste gemeenten die niet Amsterdam of Den Haag heten is dat geen vetpot) en de OZB kunnen gemeenten nauwelijks eigen inkomsten genereren. Het gros van de inkomsten is afkomstig uit het Gemeentefonds. Als de huidige tekorten gedekt zouden moeten worden met een OZB-verhoging, dan spreken we over een gigantische verhoging van die belasting met tientallen procenten. En niet iedere huiseigenaar heeft automatisch sterke schouders.

Daar komt nog bij dat gemeenten met name gecompenseerd willen worden omdat de reserves vaak al op zijn. Dit komt door jarenlange tekorten op het sociaal domein door de kortingen en inperkingen in de beleidsvrijheid die het Rijk steevast oplegt aan gemeenten. Zie daarvoor bijvoorbeeld het recente opiniestuk van dhr. Van der Eng op deze website.

Kortom, gemeenten willen echt wel, maar zijn door hun opties heen. Je kunt maar zo veel bezuinigen op je bibliotheken totdat ze gedwongen zijn te sluiten. Dat zijn de keuzes waar gemeenten nu voor staan: sluiting van je bibliotheek of bezuinigen op mensen die in de WMO zitten en maatschappelijke ondersteuning nodig hebben. Bezuinigen op re-integratieprojecten (waardoor mensen langer in de bijstand blijven zitten) of bezuinigen op de jeugdwet, waardoor jongeren die aan het eind van het jaar hulp vragen moeten wachten tot januari, omdat het budget op is. Na 5 jaar bezuinigen zijn gemeenten er inmiddels wel klaar mee, vooral omdat het Rijk wel reserves heeft.
Door de vries (ambtenaar) op
Geen Gezeik, Allemasl Rijk. Daar lijkt het een beetje op neer te komen. Compensatie vd kosten door Corona door het rijk? Waarom zou dat moeten? Het kan wel, maar waarom moet het? Waarom vinden gemeenten dat ze er recht op hebben? Derving van parkeeropbrengsten? Uiteraard betekent het zelf opvangen daarvan pijnlijke keuzes op terreinen die weinig met parkeren te maken hebben. Dan had je als gemeente maar gewoon OZB voor die doelen moeten heffen. Dat kan alsnog; de burger spaart parkeerkosten uit en een verhoging vd OZB compenseert dat. Maar dit verhaal vertellen lokale politici liever niet. Te ingewikkeld en te confronterend voor de kiezende burger. Dan liever bij Den Haag aankloppen. Dat is makkelijker maar getuigt tevens vsn politieke slappe knieën.
Door Jan op
De mooiste oplossing zou zijn: afschaffen van de OZB op die subjectieve taxatiebasis en vervangen door opcenten op de loon- en inkomstenbelasting. En dan ook weer de bijstandsuitkeringen geheel ten laste van het Rijk laten komen, evenals de kosten van jeugdzorg en WMO.
Door Spijker (n.v.t.) op
Vergroting van het belastinggebied voor gemeenten is voor burgers alleen aanvaardbaar als de WOZ/OZB-belasting volledig op de schop gaat.
Door Arjan op
Het gaat niet alleen om het herverdelen of herstructureren van het gemeentefonds. De hele taakverdeling tussen rijk en gemeenten moeten tegen het licht worden gehouden. Inclusief de wijze waarop er (lokaal) belastingen geheven kunnen en mogen worden.

Vacatures

De nieuwste whitepapers

Van onze partners