of 62236 LinkedIn

Eindbestemming EU-fondsen vaak buiten beeld

De CONT-Commissie van het parlement, belast met de begrotingscontrole, wil graag weten wie de uiteindelijke ontvangers van de Europese fondsen zijn. De commissie wil beleid maken op basis van feiten. Als die feiten slechts deels bekend zijn, is het lastig sturen.
© Shutterstock

Waar en vooral bij wie komen de honderden miljarden van het Europees landbouw- en cohesiebeleid uiteindelijk terecht? Niemand blijkt overzicht te hebben. Het Europees Parlement werkt aan meer transparantie. Maar de lidstaten, ook Nederland, lopen niet zo hard.

Stichting Haagbouw is voorlopig Nederlands kampioen Europese subsidies binnenhalen. Ze staat boven aan in de Nederlandse top 50 van directe ontvangers van Europese cohesiefondsen zoals ESF+ en EFRO. Haagbouw ontving tussen 2014 en 2020 in totaal 41 miljoen euro. Bij het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) staan in 2019 op plaats één de Coöperatie Natuurrijk Limburg met 6,5 miljoen euro.


Lastig sturen
Dat blijkt uit nog lopend onderzoek van CEPS. Deze Brusselse denktank houdt de geldstromen tegen het licht en de rapportages over die geldstromen van de Europese fondsen. Het gaat sec om de geldstromen, niet om de rechtmatigheid of doelmatigheid van de individuele subsidie.

De CONT-Commissie van het parlement, belast met de begrotingscontrole, wil graag weten wie de uiteindelijke ontvangers van de Europese fondsen zijn. De commissie wil beleid maken op basis van feiten. Als die feiten slechts deels bekend zijn, is het lastig sturen.

Bijna 300 databases
Voor de rapportage ontbreekt het momenteel aan één gemeenschappelijke database. Er zijn er bijna driehonderd achterhaald: 27 voor de EU-lidstaten als het gaat om het GLB en meer dan 250 voor de cohesiefondsen. Beide groepen fondsen staan onder gedeeld management van Brussel en de hoofdsteden. Iedere lidstaat doet de publicatie net weer iets anders.

Wat nodig is, is het identificeren van de uiteindelijke ontvangers en de personen en bedrijven die er de eigenaar van zijn. CEPS-onderzoeksleider Willem Pieter de Groen zijn eerste advies is dat iedere ontvanger in de EU een eigen identificatienummer zou moeten hebben in de databases. Maar een deel van de lidstaten schrikt terug voor een bureaucratische hobbel. Ook de landen die zo op transparantie hameren, verzucht de christendemocratische voorzitter van de CONT-Commissie Monika Hohlmeier. ‘Nederland en Duitsland hebben zich het meest luidruchtig verweerd tegen monitoring, reporting en auditing.’ Dat gebeurde bij de onderhandelingen over het nieuwe budget voor de komende zeven jaar.

Witwassen
Het gebrek aan transparantie is nog veel te groot, zegt PvdA-Europarlementariër Lara Wolters, lid van de CONT-Commissie. ‘Ik vind het belangrijk dat er meer inzicht komt in wie Europese financiële steun ontvangt. Europese burgers moeten kunnen achterhalen waar hun belastinggeld terecht komt, ook om corruptie, witwassen en financiële wanpraktijken beter tegen te kunnen gaan. Daarnaast is het zo dat, in ieder geval wat betreft landbouwfondsen, de grootste boerenbedrijven onevenredig veel geld ontvangen, ten koste van kleine boerenbedrijven. Zonder inzicht in de bedragen die iemand ontvangt, kan het Europees Parlement lastiger op deze ongelijkheid in het Europees landbouw- en cohesiebeleid controleren en beleid aanpassen.’

Misschien is het grootste probleem wel dat er alleen informatie beschikbaar is over de directe begunstigden van de fondsen, terwijl dat vaak niet de daadwerkelijke eindbegunstigden zijn, zegt Wolters. Soms is het bijvoorbeeld zo dat ministeries van lidstaten als eindbegunstigden staan geregistreerd, in plaats van de organisaties of personen aan wie deze ministeries het geld vervolgens uitkeren.

Tegenwind
Monika Hohlmeier hoopt op meer medewerking van de lidstaten. ‘De tegenwind komt duidelijk van de lidstaten. De oligarchische en criminele structuren profiteren echter in hoge mate van het gebrek aan transparantie en traceerbaarheid. Het is voor mij volkomen onbegrijpelijk dat juist die lidstaten in de Raad redelijke oplossingen weigeren als het gaat om digitalisering van Europese audits en traceerbaarheid van Europese geldstromen, terwijl diezelfde lidstaten [Nederland en Duitsland/red] anders voortdurend kritiek leveren op het misbruik van EU-middelen. Zij moedigen de lidstaten aan, waarvan de overheidsdiensten tekortschieten, die een hoge mate van corruptie en georganiseerde misdaad hebben, of zelfs oligarchische en anti-regelsstructuren. Dat versterkt juist de structuren die we dringend effectiever en eensgezinder moeten bestrijden. We hebben behoefte aan een constructieve en effectieve aanpak van de digitale tracering van Europese financiering.’

Lees het volledige artikel in Binnenlands Bestuur nr. 3 van deze week (inlog)

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Een andere mogelijkheid. Er kunnen beter op EU niveau afspraken worden gemaakt over subsidiereserveringen (afgeleid van percentages) op de nationale begrotingen en de nationale landen zelf de toekenning te laten uitvoeren. Dat voorkomt veel rondpompen van subsidiegeld, normaliter ook veel overbodige EU-bureaucratie en dure subsidiebemiddelaars. Kortom, hier is een enorme efficiëntie-slag te maken.
Door Peter (Ambtenaar) op
In het verleden wel eens te maken gehad met de controle op deze uitgaven.
Algemeen kun je voor Nederland stellen dat op basis van de Europese regels en de Nederlandse aanvullingen erop je per project in Nederland waarschijnlijk tussen de 60% en 140% van het EU-subsidiebedrag uitgeeft aan de controle erop. Dit betreft alle aparte administratieve handelingen die benodigd zijn bij de subsidie-aanvrage om de gelden te kunnen verantwoorden en de controle daarop door accountants, gemeenten, regio's, landsniveau en EU-niveau.

Per saldo worden de projecten dus vaak geheel door ofwel Nederland of een provincie of gemeente gefinancierd.

De enige projecten die positief uitstaken (infrastructuur) zijn tegenwoordig bijna met zekerheid uitgesloten voor de subsidie in Nederland.
Door Petra op
Helemaal eens met de opmerkingen van E. Nabled.

EU afschaffen, terug naar EG!!
Door drs. E. Nabled op
Een beter pleidooi om al die fondsen af te schaffen heb ik nog niet gelezen. Hetzelfde geldt voor fondsen voor infrastructuur e.d. Het enorme misbruik daarin is een opmaat naar het uiteenvallen van de EU. En volkomen terecht!