digitaal / Partnerbijdrage

Wat betekent datageletterdheid?

Spoiler alert: het draait hier niet om excelleren met Excel.

12 augustus 2022
Mart Boden

Wij, bij Datacompetent, hebben onze mond vol van datageletterdheid. Overal vertellen wij hoe belangrijk data en datageletterdheid wel niet is. Maar even met de billen bloot: Wat betekent datageletterdheid eigenlijk voor mij? Spoiler alert: het draait hier niet om excelleren met Excel!

Ik denk dat het iedereen wel eens te veel wordt, maar met een beetje geluk helpt iemand je weer op het rechte pad. Het is al weer een eeuwigheid geleden dat ik aanklopte bij Wouter. Hij is de auteur van 'Moeten maakt gek' en voorvechter van Rationeel Emotieve Therapie (RET). Daar leerde ik vooral dat je gevoelens voor een groot deel gebaseerd zijn op informatie. En vooral dat die niet altijd betrouwbaar of zelfs uitgesproken was. De vraag van Wouter was dan ook standaard: waar blijkt dit uit? 

Emotie bleek voor een groot gedeelte gebaseerd op invulling, interpretaties of beïnvloeding. Daarnaast zijn verkeerd gelezen en geschreven mailtjes, artikelen en appjes ook een grote boosdoener. Natuurlijk bestaat er 'tough shit' zoals hij het noemde en daar moet je mee om leren gaan. Maar veel van wat 'tough shit' lijkt, blijken je eigen gedachtenspinsels te zijn waar je vraagtekens bij kan zetten. Als niet duidelijk is waarom iets 'tough shit' is, blijf vragen stellen. Neem niet bij voorbaat aan wat je denkt te zien of te horen. Iedere ondersteuner weet wat ik bedoel. 

Juist deze theorie illustreert hoe je leven beïnvloed kan worden door informatiekortsluiting, dataintimidatie of halve waarheden. Je brein heeft een paar eigenaardige eigenschappen die prima van pas kwamen toen we nog jagers en verzamelaars waren. Maar nu belemmeren ze ons het zicht op de werkelijkheid. En informatiemakers weten als geen ander je brein-valkuilen te benutten. En dat kritisch nadenken over je waarnemingen, het zoeken naar de misleidingen is binnen de huidige maatschappij en technologie alleen maar belangrijker geworden. 

Om antwoord te geven op Wouters' vraag: data is waar “het” voor mij uit blijkt. Data gebruik ik om tot de kern te komen. Data helpen me prioriteiten te stellen, helpen me problemen te voorkomen en beslissingen te nemen. Data helpen mij om iets in het juiste perspectief te plaatsen, beïnvloeding te doorzien en misleiding in mijn hoofd te bestrijden. Registreren en meten stimuleert mij bij de voortgang van de doelen die ik me stel of geacht wordt te stellen. Datageletterdheid is de vaardigheid die ik daarbij nodig heb: data herkennen, verwerken, analyseren, argumenteren en vasthouden. En bewust zijn van alle valkuilen rond deze stappen.

Ik pas dit toe als ik de krant lees en naar het journaal kijk, mijn uitgaven beheer, iets aanschaf, om me vooruit te helpen. Als ik mijn gezondheid, fitnessoefeningen, eetgewoonten en gewicht monitor en hoe ik probeer duurzamer te leven en te reizen. Ik gebruik tools als Airtable, Quodari en Pollie*) om data te registreren en te verwerken.

Het hoeft niet met spreadsheets of dashboards, het begint met een doel, de wens daar grip op te krijgen en een feiten-houding. Ik gebruik data voor meer kwaliteit, meer autonomie en meer zekerheid. En dat is niet anders dan bij een bedrijf of overheidsinstelling: stel je de vraag: wat wil ik bereiken en waar blijkt dat uit?

*In Quodari (Europese Facebook variant in wording, met oog voor privacy) onderhoud ik een datablog, met zaken waarbij data en ik elkaar tegenkomen. Voel je vrij een kijkje te nemen op https://public.quodari.com/public/collection/vpAGbBg5B9


In Airtable hou ik mijn geldzaken bij, met name het onderscheid tussen vaste uitgaven en variabele kosten en het oormerken van spaarpotjes.

In Airtable onderhoudt een vriend alle interessante tentoonstellingen.

In Pollie registreren mijn tennismaatjes na een tijdje opvoeding braaf of ze komen tennissen, zodat we steeds een actueel beeld hebben van wie er komen en daarop banen kunnen reserveren. Zo zijn we van het eeuwige 'gewhatsapp' af.

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.