digitaal / Partnerbijdrage

Randvoorwaarden voor een Federatief Datastelsel

Vraag en aanbod sluiten nog niet goed op elkaar aan.

29 september 2023
federatief datastelsel

Data zijn onmisbaar voor de complexe vraagstukken waar gemeenten voor staan. Alleen sluiten vraag en aanbod nog niet goed op elkaar aan. Een krachtig Federatief Datastelsel (FDS) moet data beschikbaar maken voor zo breed mogelijk gebruik, stelt de VNG in een position paper, dat ze op 3 november op het VNG Uitvoeringscongres presenteert. Er is in dat stelsel nog wel wat aanvulling, aanscherping of bijsturing nodig vanuit oogpunt van de gemeenten.

Van de stikstofcrisis, energietransitie tot de woningnood. De grote maatschappelijke opgaven waar we voor staan vragen steeds vaker om samenwerking in ketens en netwerken. Gemeenten zoeken daarom samen met partners naar goede oplossingen. Dit leidt tot een groeiende behoefte aan uitwisseling van informatie. Maar relevante data zijn niet altijd beschikbaar of toegankelijk, of zijn lastig in onderlinge samenhang te analyseren. Het huidige stelsel van basisregistraties, dat de data uit tien verschillende basisregistraties ontsluit, is niet meer voldoende. Daarnaast zijn er in de loop der jaren nieuwe databronnen ontstaan die op zichzelf staan. Ook belemmeren verschillende standaarden en technieken het brede gebruik van veel databronnen.

Federatief Datastelsel (FDS)

Kortom, de vraag naar en de behoefte aan data sluiten niet op elkaar aan. Daarom werkt de Interbestuurlijke Datastrategie (IBDS) waarin gemeenten én medeoverheden samenwerken, aan de realisatie van een Federatief Datastelsel (FDS). Dat moet straks één stelsel worden dat via functies, afspraken en standaarden data beschikbaar maakt voor zo breed mogelijk gebruik. Het maakt delen van data makkelijker voor overheden.

Ook in de ogen van de VNG is een krachtig Federatief Datastelsel het juiste antwoord, stelt ze in het position paper ‘Data-aanbod: zo maken we het toegankelijk’. Een Federatief Datastelsel is een strategisch speerpunt voor VNG en past bij de bredere strategie om de informatiepositie van gemeenten te versterken en datagedreven werken te bevorderen. Publieke waarden zijn daarbij een kader.

Randvoorwaarden

Toch zijn er nog wel een aantal punten die vanuit het gezichtspunt van gemeenten aanvulling, aanscherping of bijsturing nodig hebben. Deze punten zijn voor de VNG noodzakelijke randvoorwaarden voor een goed werkend FDS. “We willen de randvoorwaarden op orde hebben zodat we daarna concreet aan de slag kunnen om het te realiseren”, legt Marcel Rietdijk, themacoördinator Basisregistraties en Geo-informatie van VNG Realisatie, uit. “Met dit position paper willen we richting geven aan het gesprek. Niet alleen over vraagsturing maar nadrukkelijk ook over een goede organisatie van de aanbodzijde. We willen aangeven waar wij als gemeenten accenten willen leggen en scherper willen kijken dan de actuele ontwikkelingen rond het FDS. Wat hebben gemeenten eraan in hun opgaven? Er is behoefte aan data, maar ze zijn nog moeilijk te krijgen. Daar moeten we iets aan doen. Hoe zorgen we als gemeenten dat we over de juiste data beschikken en onze eigen dataverzameling beter organiseren en vereenvoudigen?”

Het FDS past ook goed bij de informatiekundige visie Common Ground waarmee gemeenten collectief de informatievoorziening eenvoudiger, flexibeler en slimmer gaan inrichten. “In onze position paper geven we aan wat nodig is om dat voor elkaar te krijgen”, legt Rietdijk uit. “Wat we belangrijk vinden is dat we met elkaar afspraken maken over standaarden, die echt moeten worden nageleefd.”

Afspraken en standaarden

In het position paper pleit de VNG bijvoorbeeld voor meer interoperabiliteit om hergebruik en het combineren van data over verschillende bronnen en sectoren mogelijk te maken. Daar zijn dwingende afspraken en standaarden voor nodig, stelt ze, waaraan alle databronnen moeten voldoen. “Het is daarbij noodzakelijk dat er onafhankelijke toezicht op het Federatieve Datastelsel komt”, vertelt Rietdijk. Daarnaast pleit de VNG ervoor om binnen het FDS alleen generieke data en informatieproducten te organiseren. Een afspraak of standaard daarvoor moet in principe voldoende zijn. “Hierbij moeten we er naar toe dat data bij de bron blijven en dus niet meer eindeloos wordt gekopieerd. Andere partijen moeten ze daar komen halen. Dat is dus fundamenteel anders dan bij sommige bestaande basisregistraties. Ook over de verdeling van kosten moeten goede en nieuwe afspraken komen. De kosten van het FDS moeten eerlijk verdeeld worden over belanghebbende datagebruikers. We bieden als gemeenten veel data, er wordt veel van ons gevraagd. Daarom zijn goede afspraken belangrijk.”

Meer informatie?
Meer weten over het position paper en de randvoorwaarden voor gemeenten voor het FDS?
Op het VNG Uitvoeringscongres vertelt Thanim de Vries van VNG er meer over.
Klik hier voor meer informatie en aanmelden.

Plaats als eerste een reactie

U moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.