of 59318 LinkedIn

‘Zeg maar tegen de minister dat we dit niet gaan doen’

‘Ach weet u mevrouw, ik heb al zoveel circulaires van Binnenlandse Zaken gezien. Waarop heeft de minister nu weer aangedrongen zegt u, csv-bestanden? De computer waarop de uitslagen staan, staat weer in de kluis. Moet ook van diezelfde minister van u. Rapporteert u maar aan haar dat ik dit nu niet ga doen.’ Ik ga ervan uit dat Kajsa Ollongren de website van Binnenlands Bestuur als startpagina heeft, dus bij deze.

Voorgaand citaat is een weergave van een van de vele gesprekken die mijn collega’s en ik de afgelopen weken hebben gevoerd met 270 Nederlandse gemeenten. Dat is namelijk precies het aantal gemeenten dat niet na de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen van maart hun uitslagen hebben gepubliceerd als open data.

 

Open data van verkiezingsuitslagen maakt het voor iedere journalist, iedere beleidsmaker, ieder campagneteam en -vooral- iedere burger mogelijk om de uitslagen onder de loep te nemen. Best waardevol in een democratische samenleving, niet waar? Dat vindt overigens ook minister Ollongren van Binnenlandse Zaken, getuige haar circulaire van vlak voor de verkiezingen in maart waarin ze alle gemeenten bij herhaling oproept de verkiezingsuitslagen in machineleesbaar formaat te publiceren: 'Transparantie en controleerbaarheid van de uitslagberekening is immers van essentieel belang om vertrouwen te kunnen hebben (en te houden) in de uitslag van de verkiezingen.'

 

Wat zij zegt.

 

Maar kennelijk is een dergelijke aanbeveling niet genoeg en moet het wettelijk verplicht worden gesteld dat de uitslagen per stembureau op transparante wijze worden gepubliceerd. Net zoals nu al verplicht is de processen verbaal van de stembureaus na afloop van de verkiezingen op de gemeentelijke website te plaatsen. Mocht u nu denken ‘dan is die informatie toch openbaar’: Geen schande, dat dacht of zei een groot deel van de overige 269 woordvoerders van gemeenten ook. Maar een rij ingescande pdf-documenten zijn geen open data, die zijn niet analyseerbaar.

 

En dan hebben we het nog niet eens over de verschillende formaten waarin data kan worden aangeboden. En niet over het feit dat geïnteresseerden 355 (!) verschillende gemeentewebsites af moeten om data te verzamelen. Kortom: een warm pleidooi aan BZK en alle gemeenten: Verplicht uzelf de verkiezingsuitslagen per stembus in één open dataformaat te publiceren, en stel ze beschikbaar aan de maatschappij op één centrale plek. Dat maakt het hoogtepunt van onze democratie transparant daar heeft de democratie recht op.

 

Uiteindelijk is het ons gelukt om de data van op één na alle gemeenten (onze mailbox is nog steeds open, Medemblik) handmatig toch bijeen te krijgen en zelf te publiceren. De Volkskrant maakte er voorpaginanieuws mee, en ook journalisten van KRO-NCRV hebben er fraai over gepubliceerd. Meer dan twee weken werk met 10 mensen, voor een pizza en een biertje, maar nu weet ik wel hoe mijn buurt op 20 maart heeft gestemd. En die van u ook.

 

Wilma Haan is journalist en directeur van de Open State Foundation

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Wilma Haan op
@Peter K. Dank voor uw reactie. U haalt twee dingen door elkaar: Kiezers kunnen inderdaad ook buiten hun eigen buurt stemmen, dus als u zegt dat er had moeten staan 'zien hoe er IN mijn buurt is gestemd' heeft u een punt. Overigens zijn de uitslagen per stembureau natuurlijk wel degelijk een relevant en interessant journalistiek vertrekpunt voor een beeld van het stemgedrag in een buurt of wijk, precies zoals de collega's van de Volkskrant het hebben gebruikt. Ik refereer en link in de column wat dit betreft dan ook slechts aan/naar hun werk.

Dit staat echter los van de *oproep* tot publiceren van de uitslagen als herbruikbare, open data, die natuurlijk in de verste verte niets te maken heeft met het opheffen van het stemgeheim.




Door Peter K (meermalen lid stembureau) op
@Wilma Haan,

Graag wil ik u wijzen op het verspreiden van desinformatie in dit opiniestukje. U geeft aan op basis van de door u verlangde gegevens te kunnen concluderen hoe uw buurt heeft gestemd. Dit is per definitie niet mogelijk. Omdat de kiezer met zijn stempas bij een willekeurig stembureau in zijn gemeente kan stemmen, geeft een overzicht van de stemverhoudingen in een bepaald stembureau geen inzicht in de stemverhoudingen in een wijk. Om nog maar te zwijgen over het verschijnsel machtiging en/of kiezerspas.
De door u verlangde conclusie kan alleen getrokken worden indien u registreert wat een kiezer persoonlijk heeft gestemd. Dat valt onder het stemgeheim. U lijkt dus op te roepen tot opheffing van het stemgeheim. Een voor mij onbegrijpelijke schending van de persoonlijke levenssfeer. En een wat vreemde actie van een journalist die ook betrokken is bij de Open State Foundation die claimt op te komen voor grondrechten.
Wat mij betreft laat u dergelijke vragen voortaan achterwege.
Tot slot: als u volhoudt dat de door u gevraagde gegevens wel leiden tot een mogelijke conclusie van stemgedrag per wijk/kiesdistrict, voldoet u wat mij betreft aan de definities van "fake news" door misbruik te maken van statistische gegevens.
Door Hans op
Publiceren op een transparante wijze? Transparant is dus in een bepaalde technisch format? Misschien bedoel je inzichtelijk? wees blij dat er nog werk overblijft voor journalisten. Ik ben trouwens voor het verkiezen van leden van stembureaus, dat moet toch mogelijk zijn? Wild vreemde mensen achter die tafels, ik vind het maar niks,en natuurlijk een evenredige verdeling tussen (vul maar in) Het lijkt me goed om te zien welke gemeenten daar in slecht scoren. Succes met je journalistieke arbeid, van veel werk is is het wel begrijp ik.
Door Wilma Haan op
@Manu Provincies hebben inderdaad slechts totaaloverzichten, en dus niet (machineleesbare) bestanden op stembureau-niveau.

En het ministerie kán de beschikbaarheid van open data goed organiseren, precies. :)
Door Manu (Beleidsadviseur ) op
Waarom tien mensen zoveel moeite doen is mij een raadsel. De provincies hadden de gewenste totaaloverzichten. Waarom wordt er toch steeds op de gemeenten ingehakt. De minister kan die gewenste open data zo organiseren.
Door Wilma Haan op
@Carolien. Zo is het!
Door Wilma Haan op
@doeterniettoe Dank voor je reactie. Het gaat in dit geval dus inderdaad om verplicht stellen van (a) verkiezingsuitslagen als open data in (b) één (standaard) formaat en (c) op een centrale plek. Wat vind je vrijblijvend aan deze oproep?
Door doeterniettoe (-) op
Leuk artikel.
Maar het einde blijft toch een beetje open. Is het probleem niet dat we dan wel 'digitaal' werken, maar dat dit verder geheel vrijblijvend is? Net als de oproep waarmee wordt geëindigd.
Geef aan wat gemeentes (of provincies of ...) standaard (digitaal) beschikbaar moeten stellen. Dat maakt niet alleen verkiezingsonderzoek gemakkelijk, maar veel meer.
En voorkomt afhankelijkheid van welwillendheid en geeft meer vaart aan digitalisering.
Door Carolien (beleidsmedewerker digitale dienstverlening) op
Jammer dat zo veel gemeentelijke collega's niet even de moeite nemen deze eenvoudige dienstverlening uit te voeren. Ik spreek uit ervaring, het stelt echt niets voor: csv bestandje aanmaken in OSV en aan een mailtje hangen. Klaar. Kleine moeite, groot plezier! Graag gedaan, Wilma!
Door van Koll (medewerker gemeente) op
Och, we zijn toch zo blij met de "digitale snelweg? "
echt heel "efficient".