of 59345 LinkedIn

BB Debat: Samenwerken in ICT, dwang of niet?

Waarom bouwen we niet één generieke ICT-infrastructuur, waar alle gemeenten gebruik van kunnen maken? Ze hebben genoeg aan hun hoofd. Maar dwing je ze ook?

Waarom bouwen we niet één generieke ICT-infrastructuur, waar alle gemeenten gebruik van kunnen maken? Dat neemt de zorg weg over de drie K’s (kwetsbaarheid, kwaliteit en kosten) en de gemeenten kunnen zich gewoon op hun kerntaken richten, want ze hebben genoeg aan hun hoofd. 

Stip aan de horizon

De deelnemers aan het BB-debat ‘ICT: Doel of middel?’ zijn het er eigenlijk wel over eens dat dat een mooie stip aan de horizon is. Maar hoe je daar moet komen, daarover verschillen de meningen wel. Moet er bijvoorbeeld dwang bij komen kijken?


Dwang geeft tijdswinst

Almar Wimer Siebenga, voormalig directeur van het samenwerkingsverband ISZF, wil voor iedere gemeente dezelfde ‘bodemplaat’, net zoals in de autoindustrie. “Het onderscheidend vermogen zit niet in de bedrijfsvoering, en al helemaal niet in de ICT.” Zo kunnen de gevels intact blijven en zijn herindelingen ook niet echt nodig. Eerst regionaal samenwerken, als opstap naar een landelijke aanpak, bepleit hij. Maar ook enige dwang vanuit de rijksoverheid. Anders komt die bodemplaat er nooit. “Van bovenaf opleggen geeft veel tijdswinst.”

Verleiding met regie
Voor gemeentesecretaris Jan Fraanje, ook lid van het VGS-bestuur, is die stip aan de horizon niet zo heel ver weg. Hij is met andere gremia bezig een plan te maken voor een landelijke infrastructuur, met koppelvlakken (die in één keer werken!), standaarden en de bodemplaat met alles wat er generiek gemaakt kan worden. Ook bedrijven denken mee. “We willen een standaard ontwikkelen die ook opties biedt voor gemeenten die het zelf willen blijven doen.” Vrijwilligheid blijft wel het uitgangspunt voor Fraanje. “Maak het aantrekkelijk om in het collectief mee te gaan. Verleiding met landelijke regie.”

Delen in plaats van samenwerken
Dwang is ook niet wat Joost Broumels en Henri Rauch van KING voor ogen hebben als zij praten over de Basisgemeente, een geheel van generieke middelen en ‘services’ waar gemeenten wat aan kunnen hebben en dat in de loop van dit jaar in een plan gegoten moet worden. Zij nemen daarbij liever het woord ‘delen’ in de mond dan het woord ‘samenwerken’. En uiteindelijk zullen veel gemeenten willen delen, denkt Rauch, die put uit zijn ervaring bij het Rijk. “Als het aanbod aantrekkelijk genoeg is, blijken veel organisaties die autonomie willen, toch over te stappen.” 

Angst voor autonomieverlies
Het woord ‘autonomie’ viel vaak tijdens de discussie. Want de belangrijkste drempel voor ICT-samenwerking is de angst voor het verliezen van die autonomie. “Je ziet dat samenwerking in de uitvoering best prima gaat, maar als je efficiency wilt halen, moet je beleid op elkaar afstemmen. Dat lijkt de achterdeur naar een herindeling”, aldus een toehoorder uit de Achterhoek. Fraanje: “Veel bestuurders en raadsleden denken zo.” De sprekers zien eigenlijk geen autonomieprobleem. Je maakt als gemeente door samenwerking juist je handen vrij voor ingewikkelder zaken.

Lastig uitleggen
Het gaat niet om de computers, niet om de softwarepakketten, en niet om de kosten van dat alles; het gaat om de processen, om het organiseren en door de decentralisaties ook steeds meer om het samenwerken in ketens - en daar speelt ICT nu eenmaal een grote rol in. Maar dat legt lastig uit. Een ‘business case’ gebaseerd alleen op de ICT en niet op de samenwerking die ermee wordt gefaciliteerd, is zinloos. Alleen is dat wel een ingewikkeld verhaal voor raadsleden die dat ook aan hun achterban moeten kunnen uitleggen, en het is ook geen onderwerp voor op een verjaardag. 

Bestuurlijke kijk
Twee presentaties die niet over die stip aan de horizon gingen zetten het honderdtal toehoorders weer even met beide benen op de grond. Burgemeester Hans Martijn Ostendorp, vice-voorzitter van de Regionale ICT-dienst Utrecht, gaf zijn bestuurlijke kijk op de samenwerking, die nog vers is. Gewoon beginnen met de harde ICT - en dat blijkt lastig genoeg te verdedigen naar de gemeenteraad. En dan had hij het als burgemeester van een gemeente met 15.000 inwoners nog makkelijker dan die van Utrechtse Heuvelrug, die al een herindeling achter de rug had, en waar men zich zelfvoorzienend achtte. Vertrouwen is erg belangrijk voor samenwerken, is zijn boodschap.

Platform bieden
Al wat langer bezig is Equalit, een samenwerkingsverband dat door Oosterhout wordt gedragen. Een ‘lichte GR’, waarin Oosterhout het risico draagt, probeert op een steeds hoger niveau uniformiteit te creëren, waaruit de deelnemende gemeenten individueel afnemen. Maar: allemaal hetzelfde hoeft niet. “Het gaat om architectuur", zegt directeur Willem Zwijgers. "Harmoniseren is vaak een onzinnige excercitie, want die gemeenten zijn happy met hun software. Alleen vervangen om te harmoniseren doen we niet.”

Kijk hier voor een foto-impressie van het debat.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Jan van Til (civiel informatiekundige) op
Goed idee - op voorwaarde dat toekomstig betrokken ICT leveranciers dit varkentje no-cure-no-pay wassen. Anders: niet - herhaal - niet aan beginnen (het kost de belastingbetaler zo ver-schrik-ke-lijk veel geld).

Ik denk, eerlijk gezegd, dat alle leveranciers (geen één uitgezonderd) zich opeen staan te verdringen voor een plekje helemaal achteraan in de rij.
Door Sander van Reedt Dortland (auteur) op
Tja, de drie K's...
Kwetsbaarheid: gaat die omlaag of juist omhoog?
Kwaliteit: hopelijk wel
En kosten? We weten hoe dat gaat.
Voer voor werkgroepen, zie de uitkomsten op http://www.vangorcum.nl/NL_toonBoek.asp?PublID=4 …
Door Kris op
De McDonald’s franchise gemeente.

Alle gemeenten moeten aan dezelfde kwaliteitseisen voldoen. Alle gemeenten hebben voor een heel groot deel dezelfde producten. Alle gemeenten doen gewoon hetzelfde. En toch zijn ze allemaal zelf wielen aan het uitvinden. Hebben ze unieke problemen, unieke architectuur van ICT waardoor het nooit kan want wij hebben… vul maar in. Dus er moeten webdesigners langskomen. Er moeten adviseurs en programmeurs ingezet worden om maatwerk te leveren voor deze ene unieke gemeente. Want wij hebben ook.. jaja.. tuurlijk! Alle gemeenten zijn voor een heel groot deel gelijk. Ze krijgen allemaal brieven, die moeten allemaal ingeboekt worden. Ze hebben allemaal aanvragen voor omgevingsvergunningen, paspoorten, rijbewijzen, vergaderingen die op internet te volgen moeten zijn, ze hebben allemaal een facturen systeem. Waarom en hoe is het toch mogelijk dat anno 2013 er nog niemand heeft gedacht. Goh, ook zonde van het geld van al die custom systemen. Maar goed, beter laat dan nooit.

Laat de gemeente voor het niet (lokaal)beleidsdeel werken volgens een franchise formule. Ja je mag je eigen logo inplakken. En kiezen voor een leuke kleur balie. Maar verder alles volgens de standaard. ICT, organogram, aansturing, alles. Ambtenaren naar dezelfde hamburgeracademie voor paspoorten, vergunningen, etc. Dan zijn al die benchmarks door dure adviesbureaus ook niet meer nodig omdat je weet dat het niveau hoog ligt. Stop met per gemeente veel te veel geld uit te geven aan zaken die iedereen al moet doen.

En ja, dit bovenstaande is gedoemd om te mislukken.

De bestuurders zijn niet bekwaam / commercieel genoeg om dit tot realiteit te trekken. De medewerkers kunnen het niet omdat zij nooit gewent zijn om op deze manier iets op te zetten. Dus wordt het uitbesteden aan een grote ICT leverancier. Dat gaat ook falen omdat het proces om te komen tot een aanbesteding een wirwar wordt van bestuurlijk geborgde eisen en processen die feitelijk niet aansluiten op de werkelijkheid, niet praktisch zijn elkaar conflicteren etc. De uitvraag wordt iets dat eigenlijk niemand wil en waar men al bouwend achter komt waardoor het steeds weer aangepast moet worden en kosten maar weer hoger worden en, en, en,…

Wie weet kan een klein bedrijf vast een heel goed product leveren. Een systeem maken voor de hele gemeente. Maar ja dat wordt een wel een enorme investering en dat gaat niet zomaar lukken. Een groot bedrijf dan, die een pakket schrijft? Gemeente 8? Nee, want dat wordt een mega aanbesteding en na 3 jaar moet een ander leverancier er mee verder. Dus gaat dat niet werken. Het blijft een soort overheidsgedrocht omdat er altijd een laag van bestuurlijke en procescontrollers dingen in het product blijft duwen waardoor het niet efficiënt genoeg kan worden. En de markt krijgt geen mogelijkheid om langdurig aan een product te werken zodat het volwassen kan worden en ten diensten kan zijn van de hele maatschappij.

Mijn bescheiden advies. Maak werkafspraken en begin klein. Laat gemeentes kopieën van zichzelf op zoeken. Investeer maar nog een laatste keer xxx duizend euro om alle ICT bij alle gemeenten met elkaar te vergelijken. Welke gemeenten lijken al op elkaar? Voer hier kleine aanpassingen toe zodat ze helemaal qua ICT infrastructuur hetzelfde zijn. Dan kunnen die voortaan als 1 de ICT vraagstukken behandelen. Kennis forum opzetten. Via HNW en digitaal samenwerken elkaar ondersteunen. En voor de toekomst, zorg dat de onderdelen opgeknipt worden in brokken die op elkaar lijken. Bijvoorbeeld 1 overheidswebsite, die als een soort Joomla hetzelfde is. Maar met een sjabloon en invul apps toch voor elke gemeente uniek kan zijn. De motor, en link met back office is dan gewoon gelijk. Het kan en het moet.
Door Bert (interim-manager) op
In het artikel staat juist niet vermeld dat het niet om ICT gaat. De schrijver geeft alleen aan dat het niet om de hardware gaat maar om de I (informatie). Een hele goeder zaak. Dit onderwerp moet zo snel mogelijk uit het politieke domein getrokken worden en overgelaten worden aan mensen die er verstand van hebben, die overigens binnen de ICT sector ook niet altjd voorhanden zijn. Vooral de C is wat minder vertegenwoordigd zo is mijn ervaring.
Door B. Burger (directeur) op
De oplossing is natuurlijk terug naar pen en papier. Alle werkelozen worden ingezet bij de gemeente om het te doen anno 1970. Was er toen een mega archiveringsprobleem. Nooit van gehoord en het was er ook niet. Moest je een baby aangeven, rijbewijs verlengen of bouwvergunning aanvragen. Je liep naar het gemeentehuis en met een uurtje stond je weer buiten en kreeg je nog een lekker bakkie koffie van de bode. Er wordt momenteel vooral moeilijk gedaan om het moeten willen veranderen. Het moeten digitaliseren. En de burger wordt alleen maar meer ontevreden over "het gemeentehuis" Lange wachttijden in kille ontvangsthallen, onbereikbare vakambtenaren, frontofficemedewerkers die van toeten noch blazen weten, wethouders die afgeschermd worden door 3 secretaresses en burgemeesters die je alleen maar kent door foto's in de krant als ze aan het scoren zijn.
Door Arie op
Kunnen we niet beter stoppen met geldverkwanselen. Niemand schijnt meer te weten hoe makkelijk alles vroeger ging. Vele malen beter. Spontaan met het openbaar vervoer mee zit er al helemaal niet meer in. Moet je eerst uren gaan zitten internetten. Dus gewoon met de auto. Wat een rare wereld is het.
Door Mark Watson (Programmeur) op
Tot mislukken gedoemd lijkt me. Waar komt het vertrouwen vandaan dat dit ooit een succes wordt? Gezien het gebrek aan ICT kennis, het roepen dat het niet om de ICT gaat, verwevenheid met andere bestuurlijke belangen schetst een beeld van onkunde en onderschatting van complexiteit. ICT speelt in de hele samenleving steeds een grotere rol, mensen met echte ICT kennis ontbreken echter in overheidsbestuur. Tijd om de macht te leggen bij de deskundigen?

Door w.vogelsang (Raadslid) op
Ik begrijp niets van de stelling in het stuk dat raadsleden een ICT samenwerking niet aan hun achterban kunnen uitleggen. Twee redenen:
1. het is uitvoering en daar gaat de raad niet over, mits de burger er maar geen last van heeft, want dan kan het college ter verantwoording worden geroepen.
2. de raad krijgt van het rijk extreme bezuinigingen opgelegd (en als de OZB omhoog gaat, gaat het rijk weer kakelen) dus moet je bezuinigen. Vele automatiseringspakketten zijn bij elke gemeente hetzelfde. Iedere gemeente heeft dezelfde infrastructuur (servers e.d.) dus dat kan je heel goed samen doen. Scheelt miljoenen. Raden moeten alleen beseffen dat ze dan enerzijds echt meer voor de burger kunnen betekenen (minder ICT kosten, meer echt voor de burger) anderzijds iets van hun koninkrijk moeten afstaan. Raadsleden willen op alles grip houden. Loslaten is het devies!!! Bespaart veel geld dat raden op een veel betere manier kunnen besteden neem de WMO maar! En dat is WEL uit te leggen aan de achterban..