of 59123 LinkedIn

ICT in het sociaal domein: hoe inclusief is de informatiemaatschappij?

M&I/Partners Reageer

In het sociaal domein is een belangrijk doel van de Wmo en de Participatiewet dat iedereen mee kan doen aan de maatschappij en zich erbij voelt horen. Dat de samenleving ook daadwerkelijk voor iedereen een inclusieve samenleving is, ongeacht eventuele beperkingen.

Inclusieve samenleving

In de zorg, ondersteuning en werk & inkomen worden veel initiatieven genomen om een inclusieve samenleving te bevorderen. Of het nu gaat om het uitwerken van een visie, het opstellen van beleid of het concreet vormgeven aan instrumenten, programma’s en projecten in de eigen organisatie, met ondernemers, onderwijs en verenigingen. De concrete doorvertaling naar digitale dienstverlening en ICT blijft helaas nog achter.

 

Digitale inclusie

Naast het bevorderen van de inclusieve samenleving zijn ook inspanningen op het terrein van de digitale inclusie, soms ook e-inclusie genoemd, nodig. Digitale inclusie gaat hier over de mate waarin mensen in staat zijn ook daadwerkelijk gebruik te maken van digitale middelen. Digitale inclusie is een belangrijke opgave in de informatiemaatschappij. De belangrijke vraag is nu hoe ICT kan bijdragen aan die inclusieve samenleving in het sociaal domein.

 

Digitale vaardigheden

Digitale inclusie gaat in eerste instantie over vaardigheden. Kan iemand met een computer of software overweg? Is iemand in staat om informatie goed te beoordelen, te verwerken en toe te passen? Beschikt iemand over de vaardigheden om de informatie ook op strategisch niveau te beoordelen en de eigen maatschappelijke positie te verbeteren door het gebruiken van nieuwe (digitale) media? Operationele en formele vaardigheden zijn vaak nog in redelijke mate aan te leren. De informatievaardigheden en de strategische vaardigheden zijn echter veel moeilijker aan te leren en vragen meer van bijvoorbeeld het onderwijs.

 

Drempels ICT-gebruik

Toch gaat het niet alleen om de vaardigheden van burgers. Burgers die gebruik maken van de dienstverlening in het sociaal domein ervaren vaak drempels voor het gebruik van digitale middelen. Denk naast de financiële drempel aan leerdrempels en sociale netwerkdrempels. Toegang tot ICT-middelen kent evenmin een scherpe scheidslijn. Het hebben van of toegang hebben tot een pc of smartphone zegt niets over het gebruik ervan. Mensen maken wisselend gebruik van media. E-mailen met je familie of vrienden is iets anders dan e-mailen met een overheidsinstantie waarbij andere eisen aan correspondentie kunnen gelden en een bestelling bij een webshop is nu eenmaal makkelijker dan een digitale aanvraag levensonderhoud.

 

Humanobete systemen

Niet voor niets heeft de nationale ombudsman een ombudsvisie op de digitale overheid waarin benadrukt wordt dat de overheid verantwoordelijk is voor toegankelijke dienstverlening, digitaal of niet. Bij digitale dienstverlening binnen de overheid staat gebruiksvriendelijkheid en niet efficiency voorop. Dit stelt eisen aan het ontwerp van digitale dienstverlening. Enerzijds is het nodig dat digitalisering burgers niet uitsluit en dat er bijvoorbeeld een fysiek loket blijft. Anderzijds stelt het eisen aan de systemen zelf. Zo werd in een blog van ICTU onlangs nog gevraagd of we niet af moeten van de term digibeten maar moeten spreken van humanobete systemen: systemen die niet goed met mensen overweg kunnen in plaats van andersom.

 

Vier tips voor digitale dienstverlening

Digitale inclusie heeft in belangrijke mate een ICT-component. Op basis van wat we tot op heden weten over drempels bij het gebruik van ICT en de diverse vereiste vaardigheden mag gesteld worden dat ICT ondersteunend kan zijn aan de inclusieve samenleving. Ontdek de vier tips om maatschappelijke inclusie daadwerkelijk te bereiken in de informatiemaatschappij. 

  1. Het gaat om het vergroten van vaardigheden: naast operationele vaardigheden, ook de strategische vaardigheden.
  2. Het gaat om het zoveel mogelijk wegnemen van drempels: financiën, onderwijs, sociaal netwerk.
  3. Bij het ontwikkelen van systemen dient meer aandacht te komen voor gebruikersvriendelijkheid: systemen die beter in kunnen spelen op het menselijk gedrag.
  4. De dienstverlening moet voorop worden gesteld. ICT is van oudsher ingezet voor efficiency, nu is een impuls nodig voor de doorontwikkeling van digitale dienstverlening die rekening houdt met vaardigheden, drempels, gebruikersvriendelijkheid en de burger betrekt bij de ontwikkeling.

 

Wijnand Heijnen, Principal adviseur

wijnand.heijnen@mxi.nl
06 52 77 75 20 
Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.