of 60831 LinkedIn

Den Helder kruipt uit haar schulp

In het in de oorlog zwaar gebombardeerde Den Helder kwam je alleen op doorreis naar Texel. Tenzij je een loopbaan bij de marine ambieerde. Maar wie de afgelopen jaren in de file stond voor de boot, zag aan de overkant van het water een horecacomplex verrijzen. Winkelstraten gingen op de schop. Een teken dat er iets aan het gebeuren is in ‘het zwarte gat onder Texel’.

In het in de oorlog zwaar gebombardeerde Den Helder kwam je alleen op doorreis naar Texel. Tenzij je een loopbaan bij de marine ambieerde. Maar wie de afgelopen jaren in de file stond voor de boot, zag aan de overkant van het water een horecacomplex verrijzen. Winkelstraten gingen op de schop. Een teken dat er iets aan het gebeuren is in ‘het zwarte gat onder Texel’.

Het trauma van Den Helder

Den Helder is de meest gebombardeerde stad van Nederland: 323 bombardementen, voornamelijk door geallieerden. De Duitsers hadden twee wijken neergehaald om ruimte te maken voor hun verdedigingswerken en natuurlijk de marinehaven overgenomen. Na de oorlog moest de stad snel weer worden ­opgebouwd om de geëvacueerde ‘Jutters’ terug naar huis te krijgen. Decennialang bepaalde goedkope, lelijke bouw het stadsbeeld. ‘Daar wil je niet dood gevonden worden’, kregen ‘Jutters’ vaak te horen over hun stad. En ze gingen erin geloven. Een Calimero-complex was geboren: het echte trauma van Den Helder. Maar de wederopstanding is begonnen.

Ontmoetingsplek
‘Waar zouden we zijn zonder de marine?’, verzucht uitbaatster Esther Slikker van het karakteristieke, ruim een eeuw oude, Hotel Woud aan de Helderse Binnenhaven. Een ontmoetingsplek van alle geledingen van de Helderse samenleving, merk ik zelf later die dag. Wethouder Pieter Kos opperde de plek om te overnachten en is er zelf kind aan huis. Onlangs schreef hij over de stadvisie voor Den Helder: Helders Perspectief. De weg van krimp naar groei is ingezet en het is nu zaak om ‘mee te bewegen op wat er gebeurt en te versterken van wat goed gaat’. Kos verliet de stad zelf in 1995 om in Leiden te studeren. Hij zat daar voor GroenLinks in de gemeenteraad.


Afbeelding

Trump
In 2014 won de Stadspartij Den Helder de verkiezingen glansrijk: 11 van de 31 zetels. De geboren ‘Jutter’ Kos, die destijds een organisatieadviesbureau bestierde, werd gevraagd om wethouder te worden in zijn geboortestad. Zes jaar later is hij het nog steeds. ‘Ja, ik kom van de linkerflank, maar ze kennen mij’, verklaart hij de opvallende overstap. Inmiddels staat hij aan de wieg van een langzame, maar zekere wederopstanding van de havenstad. Een stedelijke vernieuwingsslag moet de vooroorlogse stratenstructuur terugbrengen en de stad weer enige allure geven, nadat de bombardementen, de lelijke heropbouw, de centralisaties door het rijk en de vele bezuinigingen van de Koninklijke Marine het zelfvertrouwen van de stad hadden weggenomen. ‘Nu door Trump de NAVO-norm weer omhoog is gegaan neemt de marine weer meer mensen aan.’
 
Bouwruimte

Ook liggen er kansen in de energietransitie. Olie en gas waren er al en nu biedt ook de wind mogelijkheden. En de stad ziet het aantal inwoners bestendig groeien, deels uit de regio, voor de nieuwe appartementen, maar ook uit Amsterdam en Alkmaar. ‘Wij hebben betaalbare huizen en goede voorzieningen. En we hebben nog bouwruimte.’ Den Helder heeft een vergrijsde bevolking en daarom een vervangingsvraag van tussen 5000 en 7000 vacatures, grotendeels bij de marine: technische functies, maar ook op de vaart en op de kantoren, aldus Kos. ‘De jongeren zijn de laatste decennia vertrokken. We kunnen uit de regio 2500 vacatures vervullen, dus er is een tekort.’

Show, don’t tell
De stad probeert mensen te verleiden met een totaalaanbod, de zogenoemde ‘wasstraat’: een baan, ook voor de partner, een school, een betaalbaar huis en goede voorzieningen, zoals ‘de beste bieb ter wereld’ (waarover later meer). Kinderen uit Noord-Holland worden voor excursies met bussen naar Den Helder gebracht en online moet het imago van de stad verbeteren via banners bij vacatures. ‘We doen het met ‘show, don’t tell’.’

Afbeelding

Haat-liefdeverhouding
We fietsen door de stad en komen als vanzelf bij het terrein van de Koninklijke Marine. De stad lijkt een soort haat-liefdeverhouding te hebben met de marine. Ze heeft er veel aan te danken, zoals werkgelegenheid. De grootvader van Kos kreeg er een baan en een huis. Dat haalde zijn vrouw over naar de stad te komen. Maar de marine neemt ook veel ruimte in en staat die niet zo gemakkelijk af. Bij Willemsoord hield voor de Jutters de stad op, vertelt een Helderse. Tot die oude rijkswerf twintig jaar geleden toch geheel in handen kwam van de gemeente en die ervoor koos het terrein in te richten als cultuur- en horecacomplex. Subsidies voor de restauratie liepen op tot 80 miljoen euro.

Afbeelding

Beatrixstraat
Vele horecazaken in de Koningstraat, het voormalige uitgaansgebied, zijn overgeplaatst naar Willemsoord. Het moet nog meer gaan leven bij de Jutters, maar musea, een theater, een bioscoop en vele restaurants, cafés en een club moeten van het terrein de trots van Den Helder maken. Trots is Kos ook op de Beatrixstraat, voorheen een lelijke vervallen straat, midden in het centrum, maar nu opgeknapt met de herbouw van historische gevels, bomenrijen en een nieuw kruispunt met allure dat de overgang naar Willemsoord markeert. De maandelijkse Juttersmarkt is nog gaande als we de fietstocht eindigen bij een café aan een plein vol met Jutters aan het bier, een traditie na de markt.

Afbeelding

Beste bieb ter wereld

Aan het eind van de Beatrixstraat, richting ­Willemsoord, doemt een mooie gevel op. ‘School 7’ staat erop, maar het is de bieb. Er staat ‘beste bibliotheek ter wereld’. Dat kan niet kloppen. ‘Toch wel, in 2018 was onze bieb de beste van de wereld’, vertelt pr-medewerker Anita Ruder. Ze wist niet wat haar overkwam, toen de bieb op de shortlist stond voor beste bibliotheek van Nederland en dat werd. Maar toen mocht ze naar Kuala Lumpur voor de prijsuitreiking voor beste bieb ter wereld, in de race met steden als Singapore, Oslo en Austin. ‘En we wonnen! Wij, uit Den Helder.’


Afbeelding

Dit is het laatste verhaal van de zomerserie ‘Ver weg in eigen land’. Lees het hele verhaal in BB17 (inlog).

Verstuur dit artikel naar Google+

Vacatures

Dossier: coronavirus

Afbeelding

 

In dit dossier leest u alle artikelen van Binnenlands Bestuur over het coronavirus.