of 59345 LinkedIn

De Parade van vallende wethouders.

Donderdag kwam Binnenlands Bestuur met de jaarlijkse parade van het leed der wethouders. Een keurig overzicht van alle wethouders die het kerstfeest niet ongeschonden hadden gehaald. Binnenlands Bestuur haalde fors uit: 2009 een rampjaar voor de wethouders! 179 wethouders waren afgetreden. Een groot aantal. Maar was het daarmee een ook een rampjaar voor de wethouders?

Als je alleen al naar de kille cijfers kijkt, moet je deze conclusie wat relativeren. In 2008 was het aantal aftreden wethouders beduidend hoger. En bij het aantal van 179 zaten maar liefst 44 wethouders die waren afgetreden omdat hun gemeenten betrokken waren bij een herindeling. Als aftreden vanwege verkiezingen voortaan wordt meegerekend, dan kunnen we onze borst in 2010 natuurlijk helemaal nat maken.

 

Maar is meer dan cijfers. Het overzicht van Binnenlannds Bestuur laat namelijk zien dat er verhoudingsgewijs veel voltallige colleges zijn afgetreden. Een motie tegen een wethouder of tegen het beleid van een wethouder, wordt steeds vaker opgevat als een motie tegen het voltallige college. En dus stapt een solidair college op. Dat deden ze in Tilburg bij het theater van Adje. Dat deden we in Nijmegen rond de OZB en zo zijn er nog meer gemeenten aan te wijzen.

Deze ontwikkeling heeft effect op de cijfers, maar zegt ook iets over de veranderende cultuur in de lokale democratie. De onderlinge verbondenheid, solidaireit als u wilt, binnen colleges is toegenomen. Dat is goed nieuws. Goed nieuws voor het lokaal bestuur, omdat collegiale colleges vaak vele malen effectiever zijn dan colleges die bestaan uit een verzameling van eenlingen. En het is natuurlijk goed nieuws voor de wethouder, voor wie het opereren in een team vele malen prettiger is dan geisoleerd te moeten optreden.

 

Veel vallende wethouders betekent dus allerminst dat het slecht gaat met de wethouder. En het betekent al helemaal niet dat het slecht gaat met de lokale democratie. Want laten al die wethouders niet zien dat er steeds meer sprake is van een vitale democratie op lokaal niveau. Wethouders nemen hun verantwoordelijkheid. Tjeerd Herrema is daarvan een mooi voorbeeld. Geen zwakte, maar een vorm van kracht. Geen sorry, maar consequenties verbinden aan zaken.  Iets waar men op andere bestuurlijke niveaus nog wel eens een voorbeeld aan kan nemen.

 

Het fenomeen vallende wethouder hoeft in dit opzicht vanuit verschillende persepectieven niet te worden gedramatiseerd. Toch is het goed dat Binnenlands Bestuur er aandacht aan besteedt. Het jaarlijske overzicht drukt iedereen weer met de neus op de feiten. Het wethouderschap is niet zonder risico’s en is zeker geen baan voor het leven. Er moet dus worden geinvesteerd in de wethouder. Alleen dan blijft het voor mensen aantrekkelijk genoeg om de stap naar het wethouderschap te zetten.

Dat betekent dat wethouders goed voorbereid moeten zijn op hun klus. Wat komt er allemaal kijken? Wat komt erop je af? Welke vaardigheden heb je eigenlijk nodig? En ben ik er eigenlijk wel geschikt voor? Vragen die gesteld moeten worden, Om teleurstellingen en ongelukken te voorkomen.

Maar de parade van vallende wethouders toont ook aan dat wethouders tijdens hun wethouderschap zich er steeds van bewust zijn dat het morgen afgelopen kan zijn. Genieten van het wethouderschap dus! Iedere dag weer! Maar ben ook voorbereid op de dag na het wethouderschap. Zodat het afscheid van het wethouderschap niet het einde is, maar de start van een nieuwe toekomst kan zijn.

Dit alles is natuurlijk de verantwoordelijkheid voor de wethouders zelf. Maar zeker niet voor hen alleen. Ook de staatssecretaris heeft hierin een rol te spelen. Wil zij het wethouderschap aantrekkelijk houden, dan moet ze investeren in de scholing en ondersteuning van wethouders. Waarom is dit wel geregeld voor de burgemeesters en niet voor de wethouders? Nederland is toch een wethoudersland? Waarom voor deze voor de lokale democratie zo belangrijke groep, niets geregeld op het terrein van scholing en professionalisering? Waarom alles overlaten aan het toeval? Dat is toch vragen om problemen?

Hopelijk zal de parade van vallende wethouders voor Bijleveld een stimulans zijn om dit in de nieuwe raadsperiode aan te pakken. Daarvoor zal het kabinet toch geen commissie voor nodig hebben? .