of 59250 LinkedIn

Omvang zegt niet alles

Reageer

In het debat rondom gemeentelijke herindelingen hebben bedrijfseconomische overwegingen vaak de overhand. Oog voor het gevoel van verbondenheid verdient een gelijkwaardige positie. 

Belang gemeenschap vaak onderschat

Bestuurlijke samenvoegingen’ zijn weer ‘hot’. Vanuit bestuurlijke hoek worden voornamelijk voordelen verwacht van schaalvergroting. Vanuit de burgers wordt dit met gemengde gevoelens bekeken. Veel mensen met name in de kleinere gemeenten voelen zich erg betrokken bij hun dorp. Deze identificatie is zeer sterk en soms zelfs blijvend na jarenlange fusie. Nog steeds zullen inwoners van bijvoorbeeld Zaanstad zich eerder Zaandammer of Zaandijker noemen dan ‘Zaanstadder’ of ‘Zaanstedeling’.

In de bestuurlijke context speelt de kwestie van verbondenheid en identiteit echter hoegenaamd geen rol. Bestuurder vergeten soms echter dat de lokale democratie meer is dan een bedrijfseconomisch model. De voordelen van schaalvergroting zijn niet altijd duidelijk. Grotere gemeenten functioneren niet altijd beter. Inwonertal en gebiedsgrote zijn niet alleen beslissend voor beleidsprestaties. Voor succes zijn ook inzicht in maatschappelijke problemen, het vermogen om burgers bij beleid te betrekken en consensus te bereiken over de inhoud van beleid van belang.

Grote gemeenten kunnen op dat gebied soms nog wat leren van de kleinere gemeenten. Dit komt door dat daar de gemeenschap en de bestuurlijke schaal vaker samenvallen. Dit aspect komt in het huidige debat vaak niet naar voren. Er is bijna geen aandacht voor de identificatie van de burgers met hun gemeenschap. Oorzaak hiervan kan zijn dat ambtenaren, bestuurders en ook politieke partijen zich meer verwant voelen met de zogenaamde systeemwereld van de bedrijfsmatige blik op de overheid dan met de leefwereld van de burgers.

Marcel Boogers van de Universiteit Twente schreef in 2000 al dat “herindeling de uitdrukking is van een geloof in de superioriteit van rationele, op algemene en abstracte principes gebaseerde vormen van publieke besluitvorming.” Gemeenschapszin of identificatie van inwoners met hun directe omgeving is waarschijnlijk dan irrationeel. Echter in bijvoorbeeld organisatiekunde heeft identiteit wel een wetenschappelijk basis. Als dat op schaal van een organisatie kan dan is het ook mogelijk om dit op gemeentelijk schaal te doen.

Een optimale schaal voor alle beleidsvraagstukken bestaat niet. Milieuproblematiek heeft een veel grotere schaal nodig dan problemen met hangjongeren. De oplossing ligt dan ook niet in steeds grotere gemeenten maar in per beleidsonderwerp zoeken naar een goed functionerende schaal. Dat kan binnen een gemeente maar ook bovengemeentelijk. Goed om te onthouden is dat alle oplossingen hun eigen nadeel hebben. Elk voordeel heeft z’n nadeel zoals Cruijff zei. Als alleen de bedrijfsmatige blik overheersend is en niet gekeken wordt naar de sociale gemeenschap dan gooien we het kind met het badwater weg. Dat in een tijd waarbij in onze participatiesamenleving meer en meer wordt gevraagd van een sterke sociale gemeenschap van mensen. Iets dat in de kleine gemeenten in nog altijd ruim aanwezig is.

In het debat rondom bestuurlijke samenvoegingen dienen deze overwegingen een gelijkwaardige plaats te krijgen naast de bedrijfseconomische invalshoek. Anders ontstaat het gevaar dat de gemeente een speeltje wordt voor bestuurders en dat de burgers steeds meer vervreemd raken van hun eigen lokale democratie en lokaal bestuur.

Steve Smit is politicoloog

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.