of 59281 LinkedIn

Frisse blik van buiten

Reageer

In de gemeentewet is nog steeds opgenomen dat een wethouder in de gemeente moet wonen waar hij werkt. Gezien de snelle ontwikkelingen in het openbaar bestuur zou het goed zijn als deze eis vervalt en wethouders ‘van buiten’ een normaal onderdeel kunnen worden van het openbaar bestuur.

De mogelijkheid om wethouders te benoemen die niet in de gemeenteraad zitting hebben, of die niet woonachtig zijn in de gemeente, bestaat sinds de zogenoemde dualisering van de gemeentewet in 2002. Het aantal wethouders dat van buiten de raad en de gemeente wordt aangesteld, is nog beperkt, maar in de afgelopen jaren wel gestegen. Wethouders van buiten worden regelmatig aangesteld na een crisis. Als politieke crisismanager, of bestuurder met een frisse blik, of omdat een partij in eigen geledingen geen goede kandidaat kan vinden. Wethouders van buiten moeten wel een ontheffing van de raad krijgen voor de zogenoemde eis van ingezetenschap. Dit is een ontheffing die elk jaar kan worden verlengd.

Ook rond stoelendans bij de collegevorming zal de discussie plaatsvinden over het eventuele gebrek aan lokale binding van deze bestuurders, en het kan een argument zijn kandidaten te blokkeren in onderhandelingen. De ontwikkelingen in het openbaar lokaal bestuur zijn echter dusdanig dat, in de juiste verhouding, het aanstellen van wethouders van buiten een belangrijke bijdrage kan leveren aan de stabiliteit en bestuurbaarheid van gemeenten.

Er komen steeds minder gemeenten – en gemeenten worden steeds groter. Deze schaalgrootte vraagt om een grotere professionaliteit en slagkracht van het bestuur. Maar het relativeert ook de wens tot directe lokale binding. In een gemeente met veel inwoners of met een groot aantal kernen, is de afstand tussen burger en bestuurder per definitie anders dan in de kleine gemeente van vroeger. Ter illustratie: ik ben wethouder van buiten in een gemeente waarbij de afstand tussen mijn woonhuis en het gemeentehuis maar iets langer is dan de afstand van het gemeentehuis naar een van de randen van de gemeente.

Het op grote schaal overdragen van taken van de rijksoverheid naar de gemeente vraagt ook om andere bestuurders. Niet alleen in het sociale domein; ook de ruimtelijke taken van de gemeente zullen toenemen. Deze taken vragen een grotere mate van professionaliteit, kennis van zaken, kwaliteit van bestuur en bestuurskracht. Het is niet gezegd dat dit per definitie niet te vinden is binnen de gemeentegrenzen, maar het kan in voorkomende gevallen nuttig en noodzakelijk zijn over die grenzen heen te kijken. Uit verschillende onderzoeken blijkt geen verschil tussen het functioneren van wethouders van buiten en lokale krachten. Wethouders van buiten treden niet vaker tussentijds af dan wethouders vanuit de gemeente zelf.

De eis dat wethouders in de eigen gemeente wonen, is ook steeds lastiger te koppelen aan de snelle electorale veranderingen en risico’s die zijn verbonden aan het ambt. Het politieke landschap verschuift bij elke verkiezing, er doen meer (lokale) politieke partijen mee aan lokale verkiezingen en dientengevolge versnippert het politieke landschap, en veranderen colleges snel van kleur. De gemiddelde zittingsduur van wethouders is steeds korter, tegenwoordig minder dan vijf jaar. Het wethouderschap wordt dan ook steeds meer een gewone baan, een stap in een maatschappelijke carrière, met een hoog risico op een bedrijfsongeval. Het blijkt voor wethouders bovendien lastig om na het wethouderschap overtuigend de arbeidsmarkt te betreden.

Kortom: we zoeken kwaliteit in het openbaar bestuur, we zoeken mensen die bereid zijn een risico te nemen, maar we vragen tegelijk een groot offer van hen. Een offer dat betekent dat je voor een uitermate onzekere toekomst moet verhuizen. En dat in een lastige huizen- en arbeidsmarkt.

Het ligt gezien bovenstaande ontwikkelingen dan ook voor de hand om de eis dat een wethouder in de gemeente moet wonen uit de Gemeentewet te halen. Dat doet recht aan de ware aard van het dualisme.

David Moolenburgh, sinds 2011 wethouder ‘van buiten’ in De Ronde Venen

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.