of 59345 LinkedIn

De senaat moet op de schop

Reageer

Na een nieuwe integriteitskwestie legt de Eerste Kamer haar regels op dit punt nog eens onder de loep. Maar een veel fundamenteler debat is op zijn plaats: wat voor Eerste Kamer willen wij?

Dubbele pet Eerste Kamer gaat snel knellen

Kritiek op de Eerste Kamer is al zo oud als de Eerste Kamer zelf. Maar waar die kritiek voorheen toch vooral het instituut betrof, richt deze zich de laatste jaren meer en meer op het functioneren van de individuele Kamerleden. Hun onafhankelijkheid en integriteit, zowel binnen als buiten het parlement, staan steeds vaker ter discussie. Dat is vervelend voor de politici, maar belangrijker nog, schadelijk voor het aanzien van de politiek in het algemeen en de Eerste Kamer in het bijzonder. De oplossing ligt voor de hand: de senaat moet op de schop.

Het lidmaatschap van de Eerste Kamer is een deeltijdfunctie. Senatoren zijn Kamerlid voor één dag in de week. Ze hoeven er niet van te leven en de overgrote meerderheid verricht het parlementaire werk naast een hoofdfunctie in de maatschappij, en niet zelden vervullen zij bovendien tal van bezoldigde en onbezoldigde nevenfuncties. De meerwaarde van het werken met deze ‘deeltijdpolitici’ is evident. Het voorziet in Kamerleden met verstand van zaken en ervaring in de praktijk. Een dergelijke chambre de réflexion is goud waard onder de spreekwoordelijke Haagse kaasstolp.

Belangenverstrengeling
Maar een keerzijde is er ook. Belangenverstrengeling ligt voortdurend op de loer en de schijn van belangenverstrengeling is zelfs onvermijdelijk als de Kamerbankjes gevuld zijn met voorzitters van lobbyclubs, carrièretijgers uit de (semi)publieke sector, zorg- en onderwijsbestuurders. Dan gaat een dubbele pet al gauw knellen.

De kans dat Kamer leden elkaar daarop aanspreken, is bovendien klein. De omgangsvormen zijn er niet naar en de primaire verantwoordelijkheid van de senatoren is het controleren van de regering en het toetsen van wetgeving, niet het elkaar de maat nemen.

De Eerste Kamer heeft nu, in een reactie op de jongste integriteitskwestie, toegezegd om de eigen integriteitsregels nog eens tegen het licht te houden. Dat klinkt fideel, maar medio 2015 heeft de Eerste Kamer haar eigen Reglement van Orde al eens aangevuld met een hoofdstuk over integriteit naar aanleiding van een rapport met aanbevelingen van de Group of States Against Corruption (GRECO) van de Raad van Europa. Regels zijn er dus al en die regels zijn niet het probleem. Het probleem is de Eerste Kamer zelf. Belangenverstrengeling, althans de schijn daarvan, is inherent aan de huidige vorm en samenstelling van de Eerste Kamer. Parttime Kamerleden hebben nu eenmaal ook andere bezigheden en veelal is het dankzij die andere bezigheden dat zij überhaupt in aanmerking kwamen om in de groene bankjes plaats te nemen.

Indien senatoren geacht worden hun kennis en ervaring exclusief in te zetten ten behoeve van hun parlementaire werk, dan moeten zij daartoe in staat gesteld worden. In essentie komt dat neer op een verzwaring van het ambt, een hervorming van het parlementaire stelsel of de afschaffing van de Eerste Kamer. Wellicht dat de Staatscommissie Bezinning Parlementair Stelsel gelegenheid ziet om zich hier nog over te buigen. Maar hoe dan ook: de senaat moet op de schop.

Tobias Reynaers was van 2011 tot en met 2015 lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de Partij voor de Vrijheid

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.