of 59220 LinkedIn

De provincie is harder nodig dan ooit

Caspar van den Berg, Marcel Boogers, Martijn Groenleer 4 reacties

Onlangs betoogde bestuurskundige Michiel de Vries in Trouw (30 januari jl.) dat provincies zonder bezwaar snel kunnen worden opgeheven. Gemeentelijke schaalvergroting en regionalisering zouden hen overbodig hebben gemaakt. Provinciebesturen zouden nogal onzichtbaar zijn, in zichzelf gekeerd en weinig bekend bij het grote publiek. Deze opvatting over de provincie is overigens gemeengoed: de overgrote meerderheid van de Nederlanders vindt de provincie met afstand de minst belangrijke bestuurslaag. De Provinciale Statenverkiezingen van 20 maart gaan vooral over de samenstelling van de Eerste Kamer en veel minder over het provinciale beleid.

Hoewel De Vries op een aantal punten terecht kritiek heeft op het functioneren van provincies, zijn we het niet eens met zijn conclusie. Integendeel, we hebben de provincie juist harder nodig dan ooit. Allereerst is de provincie onmisbaar voor de aanpak van regionale vraagstukken op het gebied van de leefomgeving, natuur en milieu, maar ook wonen, de arbeidsmarkt, klimaat en energie, mobiliteit en economische ontwikkeling. Veel gemeenten zijn hier vooralsnog zelf te klein voor en hun regionale samenwerkingsverbanden te weinig democratisch verankerd. Als het erop aankomt, staan lokale belangen hier centraal, vooral omdat regiobestuurders zich moeten kunnen verantwoorden in de gemeenteraden van hun eigen gemeenten. De provincie heeft het belangrijke voordeel dat deze rechtstreeks gekozen is. Ook al zijn de opkomstcijfers laag, de provincie heeft de benodigde democratische legitimatie om urgente maatschappelijke opgaven aan te pakken. Als er daadwerkelijk iets te kiezen valt, zoals nu het geval lijkt rondom klimaat en energie, kan dat de opkomstcijfers ook nog een boost geven.

 

De tweede reden voor een sterkere rol van de provincie heeft te maken met nieuwe taken die op de gemeenten afkomen. Terwijl gemeenten nog aan het bijkomen zijn van de eerdere decentralisaties op het gebied van maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en arbeidsparticipatie, krijgen ze binnenkort met de Omgevingswet een nieuwe decentralisatie op het gebied van ruimtelijke ordening te verwerken. Daar komt nog bij dat het Klimaatakkoord van gemeenten verwacht dat ze samen met bedrijven en kennisinstellingen een regionale energiestrategie uitwerken. De nieuwe Omgevingswet en het Klimaatakkoord stellen gemeenten daarmee voor grote opgaven waar veel van hen maar moeilijk aan kunnen voldoen. Door enorme bezuinigingen bij gemeenten ten tijde van de crisis en de krappe arbeidsmarkt nu, ontbreekt het vaak aan voldoende en de juiste capaciteit. Het kan niet anders dan dat de provincie moet bijspringen. Iets wat veel provincies overigens nu ook al doen.

 

De derde reden ligt in het toenemen van de verschillen tussen regio’s, en de gedifferentieerde aanpak die dit vereist. Die grotere verschillen maken het moeilijker voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) om eensluidend de belangen van ‘de gemeenten’ bij de rijksoverheid te behartigen. Provincies, althans sommige van hen, krijgen daarentegen een belangrijkere rol bij het laten horen van de stem vanuit de regio’s in Den Haag. Het provinciaal bestuur is nodig om de gebieden die niet behoren tot de Randstedelijke metropolen en hun samenwerkingsverbanden (inclusief de Brainport regio rondom Eindhoven) bij nationale politici en bestuurders goed op de radar te houden. Voor al die gebieden is de provincie een cruciale schakel en belangenbehartiger in een tijd waarin de bevolkingsomvang afneemt, de voorzieningen steeds meer onder druk komen te staan, en de behoefte om zich naast (of tegen) de Randstad te profileren toeneemt.

 

Om deze sterkere rol te kunnen vervullen, moeten provincies op een aantal punten wel flink veranderen. Provincies merken dat zelf ook als ze samen met gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen werken aan de aanpak van regionale vraagstukken. Zulke netwerksamenwerking vraagt om een meer flexibele en ondernemende houding van provinciebestuurders, en een provinciale politiek die ruimte laat aan de regio’s, stimuleert en verbindt, maar waar nodig ook aanjaagt, de leiding neemt en knopen doorhakt. Inderdaad, dat zeggen we De Vries na, de meeste provincies voldoen nog niet aan deze eisen. Maar er wordt wel aan gewerkt.

 

De andere zwakheden die De Vries aan de provincie toedicht, zijn, wellicht ironisch, eigenlijk hun grootste kracht. Juist de beperktere zichtbaarheid en herkenbaarheid van de provincie kan helpen om te werken aan langere termijn oplossingen voor genoemde maatschappelijke opgaven. Nederland heeft juist nu, in tijden van polarisatie en populisme, behoefte aan een provincie die los van de politieke waan van de dag, maar toch democratisch gekozen en verbonden met maatschappelijke partners in de regio, meters kan maken.

 

Caspar van den Berg, Marcel Boogers en Martijn Groenleer. Respectievelijk hoogleraar mondiaal en lokaal bestuur (RUG), hoogleraar innovatie en regionaal bestuur (UT) en hoogleraar regionaal recht en bestuur (UvT).

 

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door GELD NU TERUG NAAR DE BURGER!! ( GELD NU TERUG NAAR DE BURGER!!) op
Bleek toch ineens ook in alle media dat het PROVINCIE geld WEL tegen de plinten aanklotst!

450 miljard euro tegen de plinten, alleen al in Gelderland en de rest wat ze buiten de boeken weten te houden.

Knetterijk zijn de provicies en het is allemaal uw belastinggeld burger! Uw geld staat maar te staan zonder noemenswaardige rente, zelfs nu weet de ambtenarij ons op kosten te jagen.

Dit geld moet als de sodemieter terug naar de burger, welke door de huidige politiek en ambtenarij uitgekleed wordt.

Zijn ze nu helemaal gek geworden, oma moet met een 3e extra deken op de bank om de stookkosten te kunnen betalen, terwijl provincie en ambtenaren lopen te patsen met ons geld? Dit is pas asociaal!!!

GELD NU TERUG NAAR DE BURGER!!
Door Hans (afdelingsmanager) op
Provincies waren ooit nuttig omdat moderne communicatie en vervoersmiddelen ontbraken; dat is al lang niet meer zo. De grote gemeenten trekken zich niets aan van hun provincie, behalve als ze veel geld nodig hebben: dan mag de provincie tekenen bij het kruisje. Klaartje Peters zag dat in haar boek 'Het opgeblazen bestuur' duidelijker dan deze schrijvers. Of kijk naar alle mislukte projecten als Blauwe Stad, Wieringerrandmeer, Distriport enz. en het geld dat daarin is verdwenen.
Door Ben (gemeentejurist) op
De laatste opmerking 'Nederland heeft juist nu, in tijden van polarisatie en populisme, behoefte aan een provincie die los van de politieke waan van de dag, maar toch democratisch gekozen en verbonden met maatschappelijke partners in de regio, meters kan maken.' intrigeert mij. Waarom wordt er zo vaak gedaan of polarisatie alleen iets van de laatste jaren is en, even belangrijk, dat polarisatie perse iets slechts heeft. De opstand tegen de Spaanse bezetter, de strijd tussen Prins gezinden en Staatsgezinden/ Patriotten, de opkomst van het socialisme en communisme, de veranderingen in de jaren '60 en '70 van de twintigste eeuw; polarisatie in de zin van verschillende levensopvattingen en visies op politiek, bestuur en economie lijkt mij juist iets van alle tijden. En zeker ook niet iets wat je alleen maar als negatief kunt bestempelen; uit wrijving kan iets voortkomen. Het woord populisme wat daarnaast wordt gebruikt is een woord waar ik niets mee kan; alles naast de gevestigde orde wordt als populistisch bestempeld terwijl ik niet vind dat een duidelijke en harde stellingname die afwijkt van de ideeën van de gevestigde orde negatief is. In tegendeel. Dat een provincie minder in de waan van de dag zit komt dan ook om een andere reden; best vaak zit een provincie in een toezochthoudende rol, bv. ten opzichte van gemeenten en dat is nu eenmaal een rol die wat verder verwijderd is van de burger dan de rol die een gemeente vervult. En als een provincie een rol vervult t.a.v. burgers dan gaat het vaak om hele specifieke groepen burgers.
Door HET GELD KLOTST TEGEN DE PLINTEN BIJ DE PROVINCIE op
Teveel negatieve reacties op de provincies en ja hoor een positief bericht , de trollen werken hard.

De Provincie is een zeer overbodige en extreem dure tussenlaag , dient derhalve snel te verdwijnen.


Bovendien het vele geld al klotsend tussen de Provincie plinten is belastinggeld en moet eindelijk een keer terug naar de burger die op dit moment helemaal kaal wordt geplukt door VVD graaiers.

Dus weg met die dure overbodige Provincie.