of 64204 LinkedIn

Bezuinig je niet kapot

Gerrit van Hofwegen, John Franssen Reageer
Miljoenenbezuinigingen rollen over tafel bij gemeenten. Laat het niet alleen een financiële operatie zijn.

Sinds het uitbreken van de economische crisis is terugdringen van overheidsuitgaven het onderwerp. Bij de gemeenteraadsverkiezingen was dit echter geen issue. Tijdens de coalitieonderhandelingen speelden ‘plotseling’ de bezuinigen wèl een rol: de miljoenen rolden over tafel.

 

De heroverwegingswerkgroep Openbaar bestuur had immers berekend dat een fors lagere uitkering uit het gemeentefonds in het verschiet ligt. Over het algemeen maken coalitieafspraken over de bezuinigingen een boekhoudkundige indruk. Populaire topics bij de coalitieakkoorden zijn vermindering van het aantal ambtenaren, subsidies, WMO uitgaven, verhogen van eigen bijdragen en het schrappen van bouwplannen.

 

Het gaat niet alleen om een wijziging in de bijdrage van het Gemeentefonds. Decentralisatie van taken van Rijk en provincie komen daar bovenop en leiden tot extra gemeentelijke kosten. Ook de bevolkingskrimp heeft gevolgen voor de uitkering uit het Gemeentefonds en uit eigen belastinginkomsten.

 

Tot slot het gemeentelijk grondbeleid: er is veel geïnvesteerd in nieuwe uitleglocaties, in de verwachting daar op korte en lange termijn winsten te boeken. De kans is groot dat de realisatie ervan op zich zal laten wachten. Kortom, gemeenten staan voor een grote uitdaging, die vaak de 10 procent van het begrotingstotaal substantieel zal overschrijden. Bedenk daarbij dat het ‘vrij besteedbare’ deel van de gemeentebegroting niet veel meer dan die 10 procent bedraagt.

 

De nu gekozen oplossingen als intergemeentelijke samenwerking, reductie van personeel zijn alle reële opties. Een visie op wat er dan voor de gemeentelijke organisatie overblijft, ontbreek echter vrijwel overal. Het inzetten op deze oplossingen vormt een enorme valkuil.

 

Veel intergemeentelijke samenwerking leidt tot kwaliteitsverbetering, niet tot kostenreductie, behalve misschien bij back office-achtige taken (innen van belastingen, administratie van de bijstand). In de komende 10 jaar stroomt zeker 20 procent van het personeel uit. De babyboomers gaan met pensioen. Dit te laten gebeuren en de revenuen stil te inboeken is een gevaarlijke optie.

 

Door de vele bezuinigingen op personeel van de afgelopen jaren, zonder visie op de gemeentelijke organisatie, ontbreekt op veel terreinen de kwaliteit om de gemeentelijke taken op minimaal niveau uit te voeren. Vervolgens wordt veel van deze kwaliteit ingehuurd als die op specifieke momenten wordt gemist, maar ontbreekt ook de kwaliteit om opdrachtgeverschap en regievoering goed in te vullen. Dit resulteert in dure en suboptimale trajecten.

 

Bezuinigen op personeel is een reële oplossing, maar investeer ook in de personele inzet op strategisch niveau. Heb een visie op de organisatie die je als bestuur wilt overhouden. Het is een gemiste kans om de bezuinigen alleen als een financiële operatie te zien. Wat ontbreekt in de coalitieakkoorden is een visie op wat de burgers nu nog mogen verwachten van hun gemeente, wat de toegevoegde waarde van de gemeente is en hoe de gemeente haar taken gaat uitoefenen.

 

Hoe speelt de gemeente in op zaken als: vergrijzing, veiligheid en cohesie in wijken en buurten, maar ook een visie over de toekomst van de gemeente over 5 tot 10 jaar uit. De uitdaging is dan meer dan een financiële operatie. Het is heralloceren van uitgaven op basis van een visie met prioriteiten.

 

De middelen worden verschoven naar die programma’s die voor de toekomst het waardevolst zijn. In de begroting voor 2010 kunnen deze prioriteiten tot uiting komen. De omvang van de bezuinigingen blijft overeind. Echter de verdeling van de pijn is gebaseerd op wat de gemeente wil betekenen nu en in toekomst. De definitieve besluitvorming op regeringsniveau laat nog even op zich wachten. Dat schept de ruimte om nu na te denken. Grijp deze kans.

 

Gerrit van Hofwegen, organisatieadviseur
John Franssen, econoom/bestuurskundige, adviseur

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.