of 64120 LinkedIn

Verloren wedstrijd, bij voorbaat

‘Besturen is leed toebrengen’, schijnt Ad Geelhoed ooit te hebben gezegd. En voor wie daaraan twijfelt, is er op televisie het programma Opstandelingen. Sophie Hilbrand peurde afgelopen maanden weer als vanouds in lokale hoofdpijndossiers over windturbines, megastallen en volkswijken.

Echte klappers in de categorie Bloemendaal (seizoen twee) of Bergen (seizoen een) zaten er dit jaar niet bij. Maar desondanks was het beeld ook nu weer weinig flatteus. Er deugde allemaal weinig van, constateerden de kijkers op sociale media en columnisten in regionale dagbladen. Gemeentevoorlichters, op hun beurt, ‘herkenden zich niet in het geschetste beeld’ of laakten ‘de eenzijdige informatie waar zij om privacyredenen helaas niet op konden ingaan’.

Al sinds de eerste aflevering weet het lokaal bestuur maar moeilijk raad met het programma. Het is evident serieuzer en beter gemaakt dan het klassieke recept van Pieter Storms om onaangekondigd en met draaiende camera een verwilderde wethouder over tafel te trekken. Zo makkelijk kom je trouwens tegenwoordig ook een bestuursvleugel niet meer op. Anderzijds is het programma geen rijdende rechter of neutrale onderzoeksjournalistiek. Daarvoor is het frame veel te sterk en te eenzijdig. Het heet Opstandelingen, want het gaat over die opstandelingen. Elke horzel die een punt heeft, wordt geportretteerd als ware het Rosa Parks zelf. Kwestie van vakwerk.

Een typische aflevering begint met dramatische beelden en dito muziek bij een paar stevige quotes van de opstandeling. ‘Waarom mag je in een land met zoveel woningnood niet wonen op een recreatiepark? Alleen omdat een of andere pipo op het stadhuis een regeltje niet wil aanpassen?’. En meteen daarna volgt de toon van het programma met een rocknummer uit de jaren 70: ‘No, you won’t fool the children of the revolution, no, no, no’. Dat is ook de eindtune van het programma. Ergens daartussen moet dan die pipo van het stadhuis het Bouwbesluit zien uit te leggen. Geen thuiswedstrijd dus.

Burgemeester Hafkamp van Bergen, die het programma voor de eerste aflevering drie uur te woord had gestaan, trof zichzelf naar eigen zeggen terug als de harteloze capo van het Palermo van Noord-Holland. Ook andere gemeenten schrokken zich rot en weigerden in het tweede seizoen hun medewerking. Dat pakte in de vaardige handen van het programma echter zo mogelijk nog desastreuzer uit, zodat in het derde seizoen weer wel actieve bestuurders optraden. Terecht, wat mij betreft. Want juist bij een uitwedstrijd kun je respect verdienen. Wethouder Joost Reus van Culemborg fietste zelf naar de boze burgers om hen rechtstreeks onder ogen te komen. Toch kon hij de ‘children of the revolution’ natuurlijk niet voor de gek houden. Ze vraten hem niet meer.

Wat is dan die revolutie uit het frame van het programma waar zoveel kijkers op aanslaan, maar waarin bestuurders zo slecht afsteken? En dan bedoel ik de wijze waarop het verhaal wordt verteld, de beelden die daarbij worden vertoond en de accenten die de muziek zet. Welk ideaal van lokaal bestuur wordt er uitgevent? Eigenlijk zou het programma systematisch moeten worden geanalyseerd door beeldwetenschappers met verstand van publieke verbeelding. Amateurs als ik kunnen niet meer doen dan alle afleveringen nog eens achter elkaar terugkijken.

Maar dat levert al wel het vermoeden op dat het programma een democratisch ideaal uitdrukt waar een gemeenteraad als volksvertegenwoordiging eigenlijk nooit aan kán voldoen. Want we zijn er niet met minder netwerkcorruptie, ombudspolitiek en meer dualisme. De opstandeling uit het programma is de soevereine burger wiens individuele autonomie langzaamaan absoluut wordt. Nadeel dulden voor het algemeen belang is er dan niet meer bij. Absolute individuele autonomie klinkt als de ultieme democratie. Maar het is een revolutie die haar eigen kinderen opeet.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Geerten Boogaard (auteur) op
@Meelezer Grotendeels eens. Die onderzoeken zijn er zeker en niet alles wat het bestuur doet is per definitie het algemeen belang. Omgekeerd is het trouwens ook niet zo dat als (bijvoorbeeld) iets wordt geregeld voor een specifieke groep of een bepaalde onderneming dat dit daarmee niet in het algemeen belang zou zijn. Dat moet je dan wel uitleggen.

Mijn aarzelingen bij het programma ontstonden juist bij afleveringen waar een duidelijk beroep op het algemeen belang aan de orde was, maar dan toch de vraag maar herhaald bleef worden: hoe kan het nou dat dit individu geen gelijk krijgt.
Door Meelezer op
Volgens mij is er onderzoek gedaan waaruit blijkt dat als burgers goed betrokken worden bij zaken die in hun omgeving spelen, de meeste van hen wel degelijk bereid zijn offers te brengen ten gunste van het algemeen belang. Uiteraard moet er dan wel sprake zijn van een aantoonbaar algemeen belang. Vanuit mijn eigen omgeving weet ik dat er nogal wat kwesties spelen waarbij vooral het belang van bepaalde personen, bedrijven of organisaties centraal heeft gestaan en waarbij te weinig oog was voor belangen van omwonenden. Deze personen/bedrijven/organisaties, die een voet tussen de deur van het gemeentehuis hebben gekregen, handelen ook vanuit een duidelijk eigen belang en hun eigen individuele autonomie en niet zozeer vanuit een algemeen belang. Wat is het verschil tussen beide groepen/individuen? Als er vervolgens onvoldoende oog is voor de belangen van omwonenden, botst dat nogal eens. Het is in dit opzicht al tekenend, dat plannen vaak pas bekend worden gemaakt, als ze min of meer rond zijn. De inspraak die daarop volgt, is een wassen neus, zo is de ervaring van velen.
Als ik het mij goed herinner, heeft het programma in de verschillende seizoenen meerdere zaken behandeld waaruit duidelijk werd dat er niet alleen vanuit 'absolute individuele autonomie' werd geprotesteerd, maar waarin ook juist een algemeen belang voorop werd gesteld.