of 59147 LinkedIn

Verdere versterking rekenkamers gewenst

Het heeft even geduurd, maar nu is er na lange jaren van vertraging dan toch eindelijk een wetsvoorstel ter verbetering van de positie van gemeentelijke rekenkamers. De rekenkamerfunctie wordt afgeschaft. Alle gemeenten moeten een onafhankelijke rekenkamer instellen, waarbij samenwerking tussen gemeenten sterk wordt gestimuleerd. Raadsleden mogen alleen nog adviserend lid zijn van de rekenkamer. De bevoegdheden van de rekenkamers worden verder uitgebreid, met name vanwege de sterk toegenomen regionale samenwerkingsactiviteiten van gemeenten. 

In de kern zijn de voorgestelde veranderingen sterk toe te juichen. Met name de vormvrije rekenkamerfunctie werd een steeds grotere bron van problemen. Een aantal gemeenten kon duikgedrag vertonen en werken met papieren constructies waarbij in feite geen rekenkameronderzoek werd uitgevoerd. De organieke wetgever schept nu orde en schrijft een duidelijke vorm voor. Wel curieus is de mogelijkheid voor raadsleden om adviserend lid te blijven van de rekenkamer. Onafhankelijkheid brengt met zich mee dat er ook een geheel vrije gedachtewisseling moet zijn binnen de rekenkamers. Als daar permanent raadsleden bij aanwezig zijn, wordt daar toch een rem op gezet. Dit adviserend lidmaatschap is dan ook een duidelijk compromis. Er is veel verzet om de raadsleden uit het rekenkamerwerk te halen en dat moet dit kennelijk het doekje voor het bloeden zijn.

Veel beter is het misschien om – indien gewenst – de adviserende raadsleden onder te brengen in een afzonderlijke klankbordcommissie. Er is dan zowel betrokkenheid als voldoende distantie. In overwegende mate zal het gepresenteerde wetsvoorstel het rekenkameronderzoek verbeteren en uiteindelijke versterkt dit de controle door de gemeenteraden.

Toch rijst wel de vraag of de wetgever niet nog een tandje bij moet zetten. In de toelichting op het wetsvoorstel wordt de redenering opgezet dat de introductie van eenvormige rekenkamers in alle gemeenten vast en zeker zal leiden tot een betere positie van de rekenkamers. Uit onderzoek blijkt zonneklaar dat die positie nu in tal van gemeenten zwak en wankel is. Bij de minister is de wens de vader van de gedachte, want evengoed kan worden beweerd dat veel rekenkamers het behoorlijk moeilijk zullen gaan krijgen.

Het afgelopen decennium heeft laten zien dat kritische rapporten van onafhankelijke rekenkamers vaak leiden tot opgetrokken wenkbrauwen en irritatie bij politici en bestuurders. Er zijn allerlei aanwijzingen dat er een rechtstreeks verband is tussen deze mate van kritiek en de hoogte van de bezuinigingen op het budget waarmee de betreffende rekenkamer werd geconfronteerd.

De minister wil geen normbudget voor rekenkamers en ook geen extra financiële bijdrage voor de transitie die aanstaande is. Die hand op de knip is bepaald onverstandig, want via minimale budgetten kunnen gemeenten ook onder de nieuwe wettelijke regeling het werk van de onafhankelijke rekenkamers vergaand bemoeilijken en frustreren. De invoering van een wettelijk minimumbudget in de vorm van een percentage aan het aantal inwoners gerelateerd is hiervoor de meest aangewezen oplossing. Pas dan is de aanwezigheid van een versterkte onafhankelijke rekenkamer in alle gemeenten echt gewaarborgd.

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Criticus op
@ Henk:
iets aan de vergoeding doe, zou inderdaad een deel van de oplossing kunnen zijn. Helaas vergt dat een kritische blik van politici op zichzelf, oftwel enige mate van zelfreflectie.
In plaats daarvan besteden ze liever vele euro's aan het instellen van onderzoekscommissies, systeem/procesveranderingen en andere schijnoplossingen.
Door Henk op
@criticus: Als je kwaliteit wil, dan moet je daar ook voor betalen. Raadslid zijn in een gemeente tot 24.000 inwoners, voor netto 4 euro per uur, daar passen de meeste mensen toch voor.
Door Hein Albeda (onderzoeker) op
Dit is een theoretische exercitie die er van uitgaat dat het "duikgedrag en werken met papieren constructies waarbij in feite geen rekenkameronderzoek werd uitgevoerd" opgelost is met een normbudget en een rekenkamer. UIt mijn onderzoek (Slapende bewakers, 2018) blijkt dat deze gemeenten (slechts 8%) totaal niet geinteresseerd zijn in rekenkameronderzoek. Die interesse wekt je niet met verplichte rekenkamers. Ook niet als je verplichte normbudgetten oplegt. Door dit wetsontwerp moeten de helft van de gemeenten hun constructie wijzigen in de hoop dat 8% (vnml kleine) gemeenten hun interesse voor rekenkameronderzoek krijgen. Dat gebeurt pas als de lokale media kritischer worden. Geef hen budget om onderzoek te doen en de gemeenteraad krijgt plotseling wel interesse.
Door Guillot (adviseur) op
Ik deel de ervaring Criticus stelt. Op het gebeid van financiën komt bijna geen enkel raadslid beslagen ten ijs. De basiselementen van de gemeentefinanciën hebben ze niet onder de knie. Dat is bij de provincie idem. Het rijksbegrotingsbeleid met zijn vaste kaders wordt door slechts een enkel Kamerlid doorgrond.Triest is dat de fractievoorzitter vaak van dit stukje ook geen kaas hebben gegeten zoals mij uit herhaalde Cats-huis-rondjes en formaties helaas bekend is.
Door Criticus op
Vraag is wat het primaire probleem is, als dhr. Elzinga zelf concludeert dat het goed is de onafhankelijkheid én de kwaliteit én de financiën wettelijk te borgen, omdat raden/raadsleden nut/noodzaak niet in zien en onafhankelijke kritische geluiden niet accepteren.
Ook geldt dat men liever aan symptoombestrijding doet, omdat men het echte probleem dan niet hoeft te benoemen: namelijk de kwaliteit van raadsleden zelf.
Door A. Willemsen op
Onzin natuurlijk dat er geen budget zou zijn. De raad stelt onderzoeken in en de raad bepaald uiteindelijk het budget dat hiervoor beschikbaar wordt gesteld. Als de raad behoefte heeft aan onderzoeken dan geven ze die opdrachten wel. Wellicht komt het niet op dat er raden zijn die geen behoefte hebben gehad aan onderzoeken omdat er open en helder wordt gecommuniceerd of dat er gewoon geen items zijn geweest?