of 63000 LinkedIn

Stop gemeentelijk herindelingspopulisme

Herindelen, fuseren, samenvoegen. Een zoveelste oprisping. Dit keer pleit de Raad van State  voor dwang door Rijk en Provincie. Het doet denken aan Statler en Waldorf. De twee oude mannetjes uit de Muppetshow. Samen symbolisch verheven in hun hoge loge goeiig bedoeld zonder kennis van zaken roepend wat in ze opkomt.

Nadat de Raad van State rondom de kinderopvangtoeslag ernstig heeft zitten pitten zou bescheidenheid op zijn plaats zijn. Nee hoor, volgens hen moeten rijk en provincies gemeentelijke herindelingen afdwingen. Dat zou dan leiden tot volwassen gemeenten met voldoende bestuurskracht om al hun taken goed te kunnen uitvoeren. Eerste denkfout is dat bestuurskracht en de manier van gemeentelijke taken kunnen uitvoeren iets met elkaar te maken heeft.

Bestuurskracht is het vermogen om met voldoende kennis van zaken op het juiste moment de juiste beslissingen te nemen. Herindelen lost dit niet op. Zo is de bestuurskracht van Súdwest-Fryslân met 90.000 inwoners kleiner dan van Landsmeer met 11.000 inwoners. Kennis van zaken, opleidingsniveau en vooral de weg weten in politieke en bestuurlijke ellebogennetwerken zijn doorslaggevend. Komisch is dat Raad van Stateleden juist door deze kwaliteiten op deze plek terecht zijn gekomen (zie ook een eerdere column)

Daar blijft het niet bij. Een volgende opvatting is de ongewenstheid dat omliggende gemeenten met hun rug naar de stad op eigen initiatief fuseren. Holland zou behoefte aan sterke steden hebben. Nergens wordt uitgelegd waarom gemeenten dit niet zelf op democratische wijze mogen organiseren als ze dit al nodig vinden. Het is vaak logischer om bij dorpsaangelegenheden afspraken te maken met omliggende dorpen dan met een  stedelijke gemeente. Bovendien is de ruimtelijke diversiteit erbij gediend als niet door samenvoeging gemeenten tot eenheidsworst worden omgevormd. 

Bedrijfsvoering is andere koek. Het idee dat zonder herindelen een onoverzichtelijke brei aan samenwerkingsverbanden zou ontstaan en gemeenten geen grip kunnen houden op de bestuurlijke spaghetti blijkt niet op te gaan. Het inzicht van de afgelopen vijfentwintig jaar is dat gemeenten steeds minder hoeven kiezen voor superdure fusies. Professioneel regisserend samenwerken met één of meerdere gemeenten om gemeenschappelijke taken uit te voeren blijkt aanzienlijk beter te werken.

De laatste 25 jaar hebben regisserende werkvormen een hoge vlucht genomen. Schematisch zien we gemeenten variërend zelf taken uitvoeren met de eigen organisatie, taken inbesteden bij een buurgemeente, samenwerken in ambtelijke fusies, samen optrekken met andere overheid gerelateerde partners bij beleid en uitvoering, uitbesteden aan de markt en verzelfstandigen van onderdelen van de organisatie.  

Wetenschappelijk staat vast dat er geen financiële voordelen zijn te behalen door een bestuurlijke fusie, inwoners nadeel van fusies hebben doordat gemeenschappen minder politiek vertegenwoordigd worden, het vertrouwen in de gemeentepolitiek niet beter wordt, de intergemeentelijke samenwerking afneemt en last but not least moet er meestal een megalomaan nieuw gemeentehuis worden gebouwd.

De eigen gemeentelijke keuze voor een of meer van de genoemde samenwerkingsverbanden heeft zich allang bewezen. Bijkomend voordeel is nog dat het de infantilisering van een complete samenleving voorkomt zoals pas nog in Scherpenzeel. Laten we paternalistische goeierds in hun ‘Statler en Waldorf’-loges blijven zien als onwetende clowns.

Piet van Mourik
Lees hier alle columns van Piet van Mourik

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Criticus op
Voor de meeste columns van dhr Van Mourik geldt het volgende:

Waldorf: Just when you think this column is terrible something wonderful happens.
Statler: What?
Waldorf: It ends
Door Rood Hesje (werkt thuis) op
@Spijker: inderdaad slaat Spijker precies op de kop. Wat een ongelovelijk zure column waarbij zelfs heel flauw de uitspraken van het rechtsprekende deel van de Raad van State met haren er worden bjgesleept om het wetgtevingsadviserende deel van de Raad van Sate met modder te bekogelen. Voorts is wetenschappelijk helemaal niet bewezen dat herindelingen leiden tot minder intergemeneetkleijke samenwerking Integendeel zelfs: de praktijk wijst juist uit dat deelname aan gemeenshappelijke regelngen bij een herindeling toeneemt. Ik had van de heer Van Mourik toch een wat objectiever beeld verwacht dan dit Don Quichotte-verhaal over herindelingen. Neem nou Scherpenzeel, geachte heer Van Mourik: precies het schoolvoorbeeld waar herindeling de oplossing is! net zoals dat in Brabant in de jaren 90 is gebeurd. Het lijkt alsof de heer Van Mourik weer graag terug gaat naar de durpspolitiek waar bijvoorbeeld de handhaver gefrusteerd van de wethouder hoort, dat de laatste toch maar heeft bedacht om die last onder dwangsom voor zijn bevriende buurman in te trekken.
Jammer dat BB dit vlugschrift publiceert terwijl het vol en bol staat van ongefundeerde opvattingen.
Door Zipje op
Alleen de provincies en de waterschappen moeten omgevormd/samengevoegd worden tot regio-provincies. Dan kunnen al die gemeenschappelijke regelingen worden opgeheven en gemeenten blijven bestaan.
Door P.Pluim op
Piet van Mourik heeft gelijk. Herindeling is ouderwets. Je moet de mensen herindelen en niet de gemeenten. Zie provincie Limburg.
Door menno (interim manager) op
Mijn opvatting is dat de auteur al langer onder de bekende steen vandaan is gekomen en zich baseert op de ervaringen met herindelingen c.a.. Ik deel uit eigen ervaringen dan ook zijn opvattingen. En ja waar gaat het in bestuurlijk Nederland de laatste tijd over? Vertrouwen in politiek en overheid. Zouden herindeling, fuseren en samenvoegen daar ook factoren bij zijn? De vraag stellen is hem beantwoorden. Uitzonderingen daargelaten!
Door Spijker (n.v.t.) op
De indruk bestaat dat deze auteur nog in de 15e eeuw leeft en nog niet onder zijn steen is vandaan gekomen.
Door Bart (Beleidsadviseur) op
Het zal met een grote D’66 nog lastig worden om de waanzin buiten de deur te houden. Deze partij heeft de ontwrichting van de samenleving en het openbaar bestuur uitgevonden. Denk aan de flexibilisering van de arbeidsmarkt, deuren open voor arbeidsmigranten. En in de tussentijd net doen alsof ze het fatsoen hebben uitgevonden.