of 59206 LinkedIn

Doorgeslagen transparantie

Tsja, Wikileaks. Overheden worstelen met het vraagstuk van transparantie en openheid. Veel bestuurders en overheidsdienaren zien de relevantie van openbaarheid in. De overheid dient de democratie en het publiek, dus mag/moet het publiek ook zien hoe de overheid functioneert. En als een individuele ambtenaar of politicus te benauwd is om bepaalde informatie openbaar te maken, dan is het goed dat hij of zij in Nederland met de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) tot openheid kan worden gedwongen.
Dat leidt soms tot een overdreven vorm van transparantie. De WOB geeft een paar uitzonderingen (zoals informatie over individuen), maar over het algemeen is onder deze wet alle overheidsinformatie opvraagbaar. Wat leidt tot de publicatie van hele mailwisselingen die een behandelend ambtenaar of politicus heeft gevoerd. Dat is een beetje doorgeslagen, vind ik. Want als je voortdurend bang bent dat je schrijfsels – inclusief de concepten van stukken, je emotionele uitbarstingen en kattebelletjes – in de openbaarheid komen, word je erg behoedzaam.

Het zijn dit soort schrijfsels (kattebelletjes, subjectieve indrukken) van de VS-diplomaten die in die telegrammen op Wikileaks staan. En de conclusie mag zijn dat de publicatie ervan schadelijk is voor de ingewikkelde relaties tussen landen. Het is een schadelijke vorm van transparantie.

Om maar eens wat te noemen: nu bekend is geworden dat China vindt dat de twee Korea’s moeten fuseren tot één natie, is de kans dat dit scenario daadwerkelijk plaatsvindt, zeer klein. Maar het zou wel verstandig zijn geweest als zo’n fusie had plaatsgevonden. Misschien had China dit met ‘stille’ diplomatie wel weten te realiseren.
Besturen is mensenwerk. Daarom zijn al die omschrijvingen wat een VS-diplomaat van een politicus of minister president vindt, ook schadelijk voor de verhoudingen. Hoe zit Poetin bij de volgende G20 vergadering als hij weet hoe Amerikaanse diplomaten hem omschrijven? Minder vriendelijk en daardoor minder bereid tot samenwerken.

Tony Blair vervloekte zichzelf nadat hij de Britse Wet op Openbaarheid van Bestuur had gemaakt. In zijn ‘Memoires’ schrijft hij: 'Een nog veel belangrijkere reden waarom de wet gevaarlijk is, is dat regeringen net als vele andere organisaties zaken met een redelijke mate van vertrouwelijkheid moeten kunnen bespreken, bediscussiëren en besluiten. Dat is niet zomaar van belang. Het is cruciaal. Zonder de vertrouwelijkheid houden mensen zich in, en het aantal mogelijkheden wordt er zodanig door beperkt dat goede besluitvorming niet mogelijk is. In elke organisatie die dit pad volgt, bedenken mensen zich nog twee keer voordat ze iets op papier zetten en bespreken veel zonder het op papier te zetten.'

Totale transparantie, zo laat Wikileaks zien, is onwenselijk en schadelijk. Net zoals totale geslotenheid. Er moet dus een evenwicht gevonden worden tussen welke overheidsinformatie openbaar mag worden (‘wobbable is’) en welke niet. Ik vrees dat de schrik er nu behoorlijk in zit en dat dat gaat leiden tot een scherpere wetgeving, die juist veroorzaakt wat Wikileaks probeerde te voorkomen: minder transparantie, in plaats van meer.

Paul Lensink
Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Jorg op
Het zou niet verkeerd zijn als de auteur zich eens zou verdiepen in de WOB. Dan zou hij kunnen lezen dat persoonlijke beleidsopvattingen in stukken bestemd voor intern beraad niet 'wobbable' zijn.
Door renéw op
Ik vind het heel goed dat zaken in de openbaarheid worden gebracht. Als politici en diplomaten integer en met goede argumenten handelen en met het land, de wereld en burgers in hun achterhoofd hebben gehaald zonder onderliggende (eigen)belangen zal dat nooit negatieve gevolgen hebben. Het feit dat dingen blijkbaar geheim moeten blijven, wil alleen maar zeggen dat het geen zuivere koffie is.
En als china de juiste argumenten heeft voor samenvoeging van noord- en zuid Korea is het uitspreken van dat standpunt toch helemaal niet schadelijk.
Maar het feit dat bij politici vaak ook eigen belangen of andere zaken spelen (zie afghanistan, Irak etc) worden besluiten genomen die schadelijk (kunnen) zijn. Als zo'n discussie echt open gevoerd zou worden, zou het een stuk beter worden op de wereld.
Door Sjoerd Visser op
Misschien dat al die mensen, die uit naam van een land handelen tijdens hun prive-tijd of tijdens hun werk, moeten leren converseren/mailen naar elkaar...met respect over degenen die in het onderwerp ter sprake komen. Helaas blijken vele hoge piefen weinig respect te kennen en te hebben. Dit komen we ook en vooral tegen in de politiek, waardoor die negatieve uitstraling verder gaat dan men wil. Dat zien we steeds meer, ook de gevolgen ervan.
Door hoogmoed (publicist) op
ik heb nog niets schadelijks gemerkt! misschien gaan noord- en zuid-korea nu juist wel samen. wie zal het zeggen.
diplomaten moeten het net niet vervuilen met hun kattenbellen.