of 59345 LinkedIn

De fusie-illusie

Als er na een bestuurskrachtmeting eufemistisch gesproken wordt over versterken van bestuurskracht, berg je dan maar. Met het hoofddoel 'beter functioneren van de gemeente' zijn gemeenten gedoemd met een of meer andere gemeenten samen te gaan. Dit jaar zijn er nog 355 gemeenten. Dat lijkt een hoop, maar met de huidige fusiesnelheid is er rond 2050 nog één gemeente over.  

Onderzoek met 95 procent betrouwbaarheidsinterval zegt wat iedereen weet: na een gemeentefusie worden bewoners minder vertegenwoordigd, het vertrouwen in de politiek neemt niet toe, ambtelijke kosten groeien, interne coördinaties vergroten de bureaucratie, samenwerking met andere gemeenten neemt niet af en als kers op de taart worden peperdure nieuwe onderkomens gebouwd. 

 

Intussen worden – aangevoerd door een krachtig wensdenkende commissaris van de Koning - onze decentrale overheden gecentraliseerd. Het kost bakken met geld maar toch. Drukte op de bestuurlijke snelweg, niks in te brengen bij gemeenschappelijke regelingen, te kort schietende ambtenarenkennis en -kunde en kwetsbare Calimerogevoelens wegen zwaarder.

 

Van obscure zaaltjes met onbedaarlijke hoorzittingen tot internetconsulten wordt tijdenlang de wisdom of the crowd uit alle hoeken van de samenleving gemeten. Maar ja, ondernemers vinden van nature elke overheid lastig. Woningcorporaties, kinderopvangverblijven en voedselbanken storen zich niet aan gemeentegrenzen. Ov-bedrijven, zorginstellingen en politie weten niet eens waar de gemeentegrens ligt.

 

Behalve bewoners. Diepgeworteld kleinburgerlijk begaan reppen deze over de identiteit van de kernen. Vergeet vooral niet de leefbaarheid die vervliegt door voorzieningenvertrek en minder dienstverlening. Digitale kletskonten geven de politici er stevig van langs. Intussen schuift het doel - beter functioneren van de gemeente - de onderste la in.  

 

Het overlegcircus is bedoeld om in de gemeenteraad rond de fusiehoofdlijnenboodschap elkaar vliegen af te vangen door de verschillende politieke parochies. Zij weten ook best dat hun inwoners bij een buurtbarbecue niet nadenken over de identiteit van de kern. Laat staan dat ze zich druk maken over het afnemende voorzieningenniveau van de eigen kern bij het volladen van hun auto bij de supermarkt in de buurgemeente.

 

Een alternatief dat wel kan werken is een ambtelijke fusie. Handig om de personele overdruk weg te werken. Tegelijk kan een fantastische tussenstap op weg naar een moderne bedrijfsvoering worden gemaakt. Mislukken ervan komt door inzet van de verkeerde gebruiksaanwijzing. Opnieuw worden baasjes en bovenbaasjes-piramides met bijgeleverde bureaucratie gebouwd.

 

De in zichzelf gelovende selphfullfillers laten er geen gras over groeien. Niet het inzicht 'ten halve gekeerd’ maar het geloof ‘bestuurlijke fusie’ wint de slag. Geloof staat al eeuwen voor no sense. Een betrokken burgemeester komt met het wonderlijke  argument dat 'het huidige tijdsgewricht een bestuurlijke schaalvergroting eist'. Gekke opvatting, want bestuurlijke schaalvergroting is ‘in het huidige tijdsgewricht’ juist een illusie. In no time moet er opnieuw worden opgeschaald.

 

De wereld verandert razendsnel. ‘Wicked problems’ grijpen om zich heen. Dat gilt om organisatorische innovaties die los staan van ‘opschalen’. Moderne gemeenten hebben als kerntaak 'sturen en beslissen'. Hierachter gaat een compleet nieuw organisatorisch paradigma schuil. Ophouden dus met deze reflex gebaseerd op organisatiesoftware die niet is geüpdatet. Stop het verbraste fusiegeld in moderniseren op basis van een 21e eeuwse bedrijfsvisie. Hopelijk worden gemeenten in 2019 wakker.

 

Piet van Mourik

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door doeterniettoe (-) op
Het probleem is niet zozeer wel of geen herindeling, maar een overheid die er niet in slaagt de kloof tussen overheid en burger te overbruggen.
Door Fer Bakker (vm concercontroller) op
Spijker op zijn kop, als het gaat om die bestuurlijke fusie. Niet eens met de opmerking dat een ambtelijke fusie een alternatief is wat wel zou kunnen werken. Voorbeelden gezien waar ook dat niet werkt.
Door Bart Muurling (oprichter De Burgerrekenkamer Langedijk) op
Beste Piet, een mooi artikel en grosso modo de spijker op de kop. Niet alleen bij de overheid maar ook in het bedrijfsleven is groot, groter, grootst niet altijd een verbetering. Of misschien beter gezegd: heel vaak niet. Er is echter één belangrijke reden om toch voorstander van een bestuurlijke fusie te zijn. Dat is als er sprake is van structurele incompetentie zonder zicht op herstel. Wie de regionale pers in Noord-Holland een beetje volgt weet dat het in veel gemeenten kommer en kwel is. Bergen spant wellicht de kroon, maar ook Den Helder, Alkmaar, alle BUCH-gemeenten en ook mijn eigen Langedijk staan op dit lijstje. Als de patient werkelijk terminaal is moet er toch wel een snelle remedie worden gevonden. Naar bekwame bestuurders vissen in een grotere vijver is er zo één. Ik weet, dit is niet de aanpak van het ultieme probleem. Dat is namelijk de dichtgetimmerde partijenstructuur die inbreng van vers bloed te veel verhinderd. En de eeuwige hang naar een dichtgetimmerd coalitieprogramma waardoor luisteren naar elkaar en debatteren (voor velen gelukkig) niet meer nodig is. Onze vorige coalitie werd met 48,6% van de stemmen gekozen (lijstvebindingen!) en regeerde met ijzeren hand en 11 tegen 10. Noem dat nog maar eens democratisch.
Door Peter Rutgers op
Dag Piet,
Helder en kritisch geformuleerd! De rapporten beginnen veelal direct met de oplossing, te weten schaalvergroting. Voor welke problemen zij de oplossing vormen, en hoe, wanneer en waarom, wordt niet uit de doeken gedaan. Schaalvergroting lijkt de panacee voor welk probleem dan ook. En zo er na enige jaren al een evaluatie plaatsvindt, wordt de schaalvergroting bij tegenvallende resultaten nimmer teruggedraaid. Piet, blijf dergelijke bestuurlijke illusies agenderen.
Door Louis Goulmy (Initiator werkvierentwintig + Control & Motivate) op
Beste Piet, ik ben het met je eens dat schaalvergroting en fusies niet altijd werken. Je betoog zegt het mooi. We krijgen meer lagen en de afstand van gemeente richting burger groeit. Dat gezegd hebbende....

De overheid kan ook veel niet en nog meer bureaucratie is ook niet de oplossing.

Daarom zouden we eerder kunnen kijken naar bureaucratiearme oplossingen die deze fusies sowieso overbodig maken.

Daarom is het denk ik belangrijk om de vraag te stellen: wat vinden we belangrijk (en dus wat doen we wel en wat niet meer).

1 daarvan is de bijstandsuitkeringen bij de gemeente: ga over op het basisinkomen en de gemeente kunnen zich focussen op de mensen die de hulp van de overheid nodig hebben (in welke vorm dan ook).



Door Karel Rozemeijer (Teamleider) op
Beste Piet,
Kom alsjeblieft terug naar de IJmond. Daar kunnen Beverwijk, Velsen en een minderheid in Heemskerk je inzicht goed gebruiken
Door Vincent Aalbers (Proces projectmanager adviseur) op
Piet
Je benoemt wat we in onze onderbuik voelen of: op onze klompen aanvoelen. Dat de politiek-bestuurlijke werkelijkheid een andere is dan de maatschappelijke. Dat de objectieve werkelijkheid van daar uit wordt genegeerd. De vervreemding - ook binnen de organisaties zelf - is een zorgwekkend gevaar. Ben daarom benieuwd naar je 21e eeuwse bedrijfsvisie. Iets voor je volgende column?
Door Hans (afdelingsmanager) op
Hoi Hans Guldemond: best wel aardig nederlands!
Door Hans Guldemond (Directeur eigenaar ) op
Beste Piet
Redactioneel kan ik weinig opmerken. Wel dat je het nog niet verleerd bent om feitelijkheden op een transparante manier te verwoorden. Je slaat de spijker weer recht op z’n kop. Vraag is. Zouden gemeenten na alle perikelingen zelf wel in de gaten hebben waar het eea op aan stuurd