of 59082 LinkedIn

‘Wob is er niet voor de handel’

De Wob moet gewijzigd, vinden minister en gemeenten. De wet wordt lukraak gebruikt, indieners hoeven geen belang te hebben en de behandeling is duur.

De Wob moet gewijzigd, vinden minister en gemeenten. De wet wordt lukraak gebruikt, indieners hoeven geen belang te hebben en de behandeling is duur. Aan Wob-verzoeken met commerciële doeleinden moet volgens sommige gemeenten een einde komen.

Minister Donner (CDA, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) moet ieder gebruik van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) voor commerciële doeleinden onmogelijk maken. Donner heeft in februari weliswaar aan de Tweede Kamer toegezegd op korte termijn met maatregelen te komen om misbruik van de Wob te voorkomen, maar wethouder Bert Euser (Echt voor Albrandswaard, Burger en Bestuur, Financiën en Economie) van de gemeente Albrandswaard vreest dat de minister niet ver genoeg zal gaan.

Wethouder Euser stuurde minister Donner eind maart een brief met het dringende verzoek de Wob te ‘decommercialiseren’. Directe aanleiding voor zijn brief was het Wobverzoek van onderzoeksbureau D-Base uit Bergen op Zoom eind vorig jaar aan Albrandswaard om gemeentelijke geo-, milieu- en bodemgegevens. Euser: ‘Het bedrijf gaf aan dat het deze informatie nodig heeft voor een database die ze vervolgens commercieel exploiteert. De klanten van D-Base verkrijgen zo een unieke marktpositie. Dat gebeurt ten koste van gemeenten die deze informatie op kosten van de belastingbetaler gratis moeten leveren. De bodemrapportages hebben de gemeente 4 duizend euro per stuk gekost. Het Wob-verzoek betreft driehonderd rapporten. We konden dat Wob-verzoek niet weigeren, ook konden we er geen reële vergoeding voor vragen. Dat is onverteerbaar, want wat we doen, is het uitdelen van gemeenschapsgeld aan bedrijven. Deze problematiek gaat in de toekomst vaker spelen, nu gemeenten in veel gevallen zijn belast met basisregistraties. Het is duidelijk dat de wet uit 1991 niet meer past in de automatiseringspraktijk van 2011. De wet moet gewijzigd, waarbij gemeenten handelingsvrijheid dienen te krijgen.’

Loopjongen

Dat de Wob niet meer past in het huidige tijdsgewricht, vinden ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en minister Donner. Hoewel de rechter in Den Haag heeft bepaald dat gemeenten geen leges in rekening mogen brengen voor Wob-verzoeken (kopieerkosten mogen wel worden verrekend), adviseert de VNG gewoon door te gaan met het heffen van leges. De Wob is volgens de VNG immers ‘geen vrijbrief om de gemeente als onbetaalde loopjongen in te schakelen voor het vergaren van informatie’.

Op vragen van de PvdA-Kamerleden Kuiken en Heijnen eind vorig jaar over het uitvoeren van een Wob-verzoek bij de politie voor het vervullen van een commerciële sms-dienst, antwoordde minister Donner dat hij niet weet of het aantal Wob-verzoeken voor commerciële doeleinden stijgt. Hij kondigde wel aan met een brief te komen om oneigenlijk gebruik van de Wob te voorkomen. Hierin zal hij ook ingaan op de afhandeling van omvangrijke Wob-verzoeken, mede in het licht van de ‘effectieve en compacte overheid’. De Kamerbrief wordt eind deze maand verwacht.

Wethouder Euser in Albrandswaard is niet de enige bestuurder die zich stoort aan het commerciële gebruik van de Wob. Waar Albrandswaard geen kans zag om het Wob-verzoek van D-Base te weigeren, deed Woensdrecht dat eind vorig jaar wel. Volgens deze West-Brabantse gemeente dienen Wob-verzoeken te slaan op documenten over bestuurlijke aangelegenheden en was het commerciële verzoek in strijd met de aard en strekking van de Wob. Twee weken later kreeg het college een brief van D-Base waarin het bedrijf haarfijn uitlegde dat informatiegegevens over de bodem wel degelijk betrekking hebben op het openbaar bestuur ‘in al zijn facetten’ en dat het commerciële hergebruik van informatie is geregeld in Europese regelgeving en waarvoor de Wob in 2005 zelfs is aangepast. ‘Een week later stuurde Woensdrecht ons de gegevens’, zegt D-Base directeur Remco Dolman.

Grondgegevens

D-Base in Bergen op Zoom heeft sinds eind 2010 zo’n honderd gemeenten een Wob-verzoek om gronddocumenten gedaan. Het bureau ziet brood in de grondgegevens omdat hypotheekverstrekkers volgens Dolman een onderzoek eisen naar de milieuverontreiniging van een perceel waarop zij hypotheek gaan verstrekken. Vanaf januari 2011 zijn burgers verplicht om deze informatie op te vragen.

‘Wij gaan deze informatie daarom aan de burger leveren. En we verkopen die gegevens aan makelaars en taxateurs’, aldus Dolman. En dat is volgens hem geen oneigenlijk gebruik van de Wob. ‘Milieugegevens moeten op grond van Europese regels openbaar worden gemaakt en mogen ook worden doorverkocht en commercieel gebruikt. Gemeenten kunnen wat ons betreft wel de kosten in rekening brengen voor het afhandelen van het Wob-verzoek. Die kosten moeten in verhouding staan tot de tijd die gemoeid is met het verzamelen van de informatie.’

Veel aangeschreven gemeenten hebben volgens Dolman inmiddels hun grondgegevens aangeleverd. ‘Sommige willen ook graag informatie van ons terug ontvangen. We vragen namelijk niet alleen data, maar zijn ook bereid om informatie te delen. Voor deze gemeenten bouwen we op onze kosten een webportal. Gezien de hoeveelheid verschillende formaten en de matige kwaliteit van de bodemgegevens, is het uniform maken van de data meer werk dan we hadden gedacht.’

Gemeenten verzamelen de bodemdata niet op een uniforme wijze. D-Base zou willen dat het Rijk een ondersteunende rol ging spelen bij de geldbesparende uniformering, hoewel de overheid volgens Dolman een aversie heeft tegen het beschikbaar stellen van informatie. Dolman: ‘Zo halen wij openbare informatie van de website overheid.nl. Dat is echter enkele weken geleden voor ons geblokkeerd. Nederland loopt voorop bij het verzamelen van data om er vervolgens bovenop te gaan zitten en niet vrij te geven. NASA heeft ons toegang gegeven tot zeer waardevolle informatie afkomstig van hun satellieten. Het is moeilijk te begrijpen dat een Nederlandse gemeente lastiger toegankelijk is dan NASA in Amerika.  

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Ed Ploeg (redacteur) op
Wat een drogredenen weer.
de overheid maakt wetten en bijv. ook Kluwer verdient daaraan op kosten van de belastingbetaler en dat is maar één van de duizenden zaken die geld in het laatje brengen op kosten van de overheid.
Door r suir op
Het feit dat D-base de informatie in een database geodata wil stoppen doet niet af aan de principiële beschikbaarheid van de informatie uit de individuele dossiers voor wie die informatie nodig heeft / wil hebben.
Het gebruik door D-base strookt geheel met het principe van hergebruik van overheidsinformatie die in het kader van de publieke taak is bijeengebracht.
De intellectuele eigendomsrechten van D-Base op de ontwikkelde database tasten het recht op informatie van de individuele belanghebbende en/of geïnteresseerde niet aan.
Een belangrijke oorzaak van het probleem is het gegeven dat veel overheidsinstanties hun digitale informatiehuishouding (nog) niet op orde hebben
Door bas (logicus) op
Zoals de eerste reactie - van dhr. M. Jonker – stelt is het de schuld van de gemeente zelf.
Minister Donner moet zijn personeel gewoon de opdracht geven dat ze eens hun werk goed moeten gaan doen conform de instructie, middelen en mogelijkheden. Wat inhoud dat dergelijke informatie gescand moet worden – niet al te moeilijk werk dacht ik zo – en zoveel mogelijk laten publiceren.

Het enige dat voorkomen moet worden is dat er bepaalde NAW gegevens worden vrijgegeven n.a.v. de WOB. Die horen in een gesloten file te zitten en zijn alleen ter inzage voor bevoegde personen of organisaties. Dit om te voorkomen dat bepaalde personen of organisaties ( m.n. extreem linkse)met een dubieus (vaak crimineel) doel, die bepaalde informatie willen bemachtigen.
Een commerciële bedrijf als D-Base kan er zo ook moeilijk geld voor gaan vragen.

Minister Donner (CDA) overziet echter niet de gevolgen van zijn wens. Er loopt - als Donner zijn wil doordrukt - straks een zeer onduidelijk definieerbare scheidslijn tussen wel WOB en niet WOB.
Want wat is een commercieel doeleind? Is dat ook de journalist die geld – van bijv. een dagblad -vangt voor zijn geschreven stuk waarin hij refereert aan de inhoud van het door WOB recht verkregen verslag? De ene gemeente vind van wel de ander van niet, dus is het steeds de rechter die een uitspraak moet gaan doen. Dit zal resulteren in een enorme belasting van de rechtbank die overigens nu al niet in staat is om zijn lopende zaken binnen een beheersbare termijn af te handelen.

Deze wens van Donner vormt straks een kostenplaatje die in honderden miljoenen Euro’s beloopt.
En ik dacht dat dit kabinet wilde bezuinigen. Ik vraag me af wat er gebeurt als we straks weer 200 miljoen gaan bezuinigen op onderwijs. Want daar zal de klap waarschijnlijk als eerste vallen.
Door piet ambtenaar (ambtenaar) op
Het komt echter ook regelmatig voor dat men de WOB gebruikt om een proces te frustreren of om simpelweg de gemeente aan het werk te zetten. Binnen mijn organisatie enkele voorbeelden van "beroeps" klagers en "wob-vragers" die meerdere ambtenaren van een dagtaak voorzien. Een gek kan meer vragen dan 10 wijzen kunnen beantwoorden. Een vraag is makkelijk gesteld maar kost soms best veel tijd om uit te zoeken. Als je dan als ambtenaar weet dat de vraag alleen maar wordt gesteld omdat het kan of om de boel te zieken dan moet er ook een mogelijkheid worden gecreeerd om dit soort verzoeken te kunnen weigeren. Welliswaar getoetst uiteraard en op de juiste gronden.
Door Brenno de Winter op
Dat gebruik van D-Base is toch niets bijzonders. In de omstreden toespraak van Donner werd al beloofd om dit soort data in het kader van open data openbaar te maken. Non-issue dus. Dat is geen misbruik, maar uitvoering van open data beleid. Waar heeft deze man het over?
Door Wim (ambtenaar) op
Ik stel voor het gebruik van de Wob te beperken tot journalisten mits ze gericht naar iets vragen en tot burgers die ook iets gerichts vragen en die kunnen aantonen er een direct belang bij te hebben.
Door Big Spender (netto betaler) op
Het is zo'n voorspelbaar CDA-moment, gebaseerd op een foute aanname. Die stukken zijn niet van de overheid maar van ons: het volk. Dat klinkt pathetisch maar is met dit type regenten helaas nog steeds nodig. Gaat deze muis-in-het-grijs nog uit van het standpunt alles is gehiem totdat ik voor jullie beslis of het gezien mag worden, de werkelijkheid is: alles is van ons tenzij jij echt zware motieven hebt om iets (tijdelijk) onder de pet te houden.
Dus stuur de man naar het historisch museum om daar opgenomen te worden in de collectie oude knelpunten.
Door Els Boers, Krachtig Lokaal Bestuur (adviseur, auteur) op
Nog teveel wordt er gedacht van angst voor wat er mogelijk zou kunnen gebeuren zonder te weten wat dan. Er worden nog steeds teveel discussie gevoerd of een stuk wel of niet in de openbaarheid kan. Terwijl het gros zeker wel in de openbaarheid moet volgens de wet. Ik sluit mij aan bij de vorige reacties.
Als al die energie, die nu nog gestopt wordt in het zoeken naar redenen om het niet te doen, nou eens gestopt wordt in het allemaal op internet zetten dan komen we al een heel eind.
Geen wij zij denken meer, maar hoe zorgen we voor een fijne samenleving met z'n allen, ambtenaren, politici en burgers. We zijn elkaar vijanden niet en kunnen elkaar alleen versterken als we weten wat we doen en wat we denken. Openheid is niet eng, maar maakt heel veel mogelijk. Uiteraard wel met respect voor een ieders privicy.
Door Jan Kees Kleuver op
Als gemeenten deze gegevens als Open Data publiceren, bestaat het probleem van en dus van exclusiviteit en dus van WOBben en exploiteren niet meer.
De informatie is met gemeenschapsgeld verzamel, en zou daarom aan de gemeenschap ter beschikking gesteld moeten worden.
Tijd voor landelijk open data beleid?
Door Branko Collin (burger) op
Normaal gesproken zijn politici extatisch van vreugde als het bedrijfsleven zelf de bal oppakt, met name als de politiek de beslissende pass heeft kunnen geven. Een minister kan zichzelf dan als de grote, vooruitdenkende staatsman presenteren die met weinig middelen de generator is van een prettig zoemende economie.

Ik geloof Donner dan ook geen seconde als hij zegt dat de reden dat hij de WOB wil inperken is omdat het bedrijfsleven er goed gebruik van maakt.

Het feit dat hij er over liegt, wijst er heel sterk op dat hij doodordinair het ideaal van een transparante overheid wil saboteren.