of 59965 LinkedIn

Wethoudersbenoeming moet uit achterkamertjes

Politieke partijen moeten bij voorkeur voor de verkiezingen al hun beoogde kandidaten presenteren, het liefst inclusief hun portefeuille. Wethoudersbenoemingen moeten transparanter worden, luidt een van de aanbevelingen van onderzoeker Julien van Ostaaijen (Universiteit Tilburg). Hij deed onderzoek naar de transparantie en het democratisch gehalte van wethoudersvoordrachten. Die is niet erg groot, zo concludeert hij.

Wethoudersbenoemingen moeten transparanter worden. Politieke partijen moeten bij voorkeur voor de verkiezingen al hun beoogde kandidaten presenteren, het liefst inclusief hun portefeuille.

Vertrouwen in politiek

Als dat een stap te ver is, is het al winst als partijen voor de verkiezingen aan de kiezers laten weten hoe wethouders worden aangetrokken. Een volgende stap is het invloed geven aan inwoners op het proces van voordracht. Dat kan het vertrouwen van de burger in de politiek vergroten, stelt Julien van Ostaaijen, onderzoeker bij de Tilburgse School voor Politiek en Bestuur (Tilburg University). Hij heeft onderzoek gedaan naar de transparantie en het democratisch gehalte van wethoudersvoordrachten. Die is niet erg groot, zo concludeert hij.


Traditionele loopbaan

Grootste kans voor geïnteresseerden om ooit wethouder te worden, is een traditionele loopbaan in de lokale politiek, zo blijkt uit het onderzoek ‘Hoe word je wethouder’. Het onderzoek is gebaseerd op interviews met 137 wethouders en literatuurstudie. Via het raadslidmaatschap en fractievoorzitterschap mondt deze carrière dan uit in het wethouderschap. Na jarenlang actief te zijn geweest in de partij is zo’n wethoudersbenoeming ‘vanzelfsprekend’ en ‘onomstreden’, gaven geïnterviewde wethouders aan. Anderen zeiden dat ze ‘aan de beurt’ waren. Van de 137 geïnterviewde wethouders (uit 77 gemeenten) hebben er maar achttien niet in de raad gezeten. Een (lokale) politieke loopbaan is echter geen garantie om gevraagd te worden. Het moet je ook gegund worden.


Geen openbare vacatures

Het gros van de wethouders wordt nog altijd gevraagd, van het openstellen van vacatures is vrijwel geen sprake. De selectie en recrutering van wethouders-in-spe ligt vooral in handen van fractievoorzitters en partijvoorzitters. In de meeste gevallen (78 procent) worden kandidaten al voor de verkiezingen gepolst.

 

Rekruteringsvijver

Volgens Van Ostaaijen lijkt hierin een kentering te komen; de deuren van het tot nu toe vrijwel gesloten partijbolwerk gaan iets open. ‘Door de toenemende moeite die politieke partijen hebben om binnen partijverbanden geschikte kandidaten te vinden, wordt ook steeds vaker buiten de partij gezocht en worden de kansen voor mensen die zich buiten de partijpolitieke stolp bevinden steeds groter.’ Een goede ontwikkeling, vindt de onderzoeker. ‘De rekruteringsvijver voor goede wethouders kan niet groot genoeg zijn.’ Een van de vooralsnog spaarzame uitzonderingen op de regel is dit jaar Oldebroek, waar Algemeen Belang Oldebroek (ABO) een advertentie plaatste voor een ‘ervaren lokale bestuurder’. Ook Leefbaar Rotterdam riep, evenals in 2004, in een advertentie kandidaten op zich te melden.


Sollicitatiegesprekken

Zware sollicitatiegesprekken worden over het algemeen niet gevoerd. Het gaat veelal om een-op-een gesprekken tussen iemand vanuit de lokale partijtop en de beoogde kandidaat. ‘In plaats van een screeningsproces wordt ‘elkaar eens goed in de ogen kijken’ belangrijker gevonden, stelt onderzoeker Van Ostaaijen. Als er al competentieprofielen liggen, worden deze nauwelijks gebruikt. Tot verbazing van de kandidaten zelf, zo blijkt uit de interviews onder 137 wethouders. ‘Geen opleiding, geen assessment, en dus geen echte goede selectie en ook geen echte eisen. Je wordt het gewoon’, aldus een van de wethouders. Soms wordt het proces breder getrokken, waarbij partijcommissies een rol spelen in de selectie en/of beoordeling van de kandidaten. Zo’n commissie heeft zelden het laatste woord.


De onderzoeksresultaten verschijnen eind mei in het tijdschrift Bestuurswetenschappen.


Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door C.F. de Graaf (consultant/gepensioneerd) op
Heb inmiddels wat reacties gelezen en kan nu niet zeggen, dat ik sta te trappelen voor een zogeheten open sollicitatie aangaande wethouderschap. Krijg je straks een persoon die z'n eigen gang gaat, wellicht niet bekend is in de partij en de gemeente en op enkele punten je partijprogramma niet wenst te onderschrijven. Het lijkt mooi en past zogenaamd in de moderne tijd, maar ik zie toch liever een vrouw/man uit de eigen partij naar voren komen en die haar/zijn sporen inmiddels heeft verdiend in de partij.
Door Gerrit Piek (Wethouder) op
Transparant en democratisch. Wat zijn dat voor eisen voor een functie? Zou het maatschappelijk gezien niet veel belangrijker zijn deze eisen te stellen aan bijvoorbeeld de directie van Shell of ING. Zij hebben meer invloed op onze samenleving dan een wethouder. Wellicht geldt dat overigens ook voor de ambtelijke leiding van veel gemeenten.
Het feit dat partijen soms (te) grote risico's nemen bij de selectie van kandidaten is eerder een politiek risico, dan een maatschappelijk: controle op functioneren is groter dan bij vele, veel belangrijkere, functies. (Collega's in B&W, organisatie, gemeenteraad, gemeenschap).
Door M op
Strict kijkend naar de kieswet stelt een verkiesbare zich kandidaad voor de raad en daarmee uitdrukkelijk niet voor een positie als wethouder. Sedert het dualisme maakt een wethouder geen deel uit van de raad en zal danook altijd van "buiten" dienen te komen. Wordt voor de raad bedankt om wethouder te worden dan is daarmee kiezersbedrog een feit
Door Renée Blom (Wethouder) op
De enige manier voor wethouders, en overigens ook andere politici, om het vertrouwen in de politiek te herstellen, is door een goede screening, zodat er meer wethouders komen, die zich echt dienstbaar kunnen opstellen; oprecht geïnteresseerd zijn in wat er bij mensen leeft, dus goed kunnen luisteren; durven loslaten zodat maatschappelijke initiatieven echt de ruimte krijgen; ze moeten kunnen verbinden en samenwerken en vooral plezier en betrokkenheid uitstralen en met beide benen op de grond blijven staan.
Door Huub Verberk (Lijsttrekker/ raadslid AbO Oldebroek) op
Solliciteren werkt uitstekend. ABO kreeg van 29 uitstekende kandidaten een reactie op onze advertentie. De kwaliteit van de sollicitanten was erg hoog. We zijn erg blij met deze procedure en gaan dit over vier jaar weer doen!
Door C.F. de Graaf (consultant/gepensioneerd) op
Opnemen in je uitingen als politieke partij of op de kandidatenlijst laten uitkomen wie beoogd wethouder is en welke portefeuille hij/zij ambieert. Dat moet voldoende zijn. De partij stelt zijn wethouders-kandidaat(en) en ernaar solliciteren kan pas na afloop van de verkiezingen. Dat geeft geen garanties en wie zit er dan in de sollicitatie-commissie? Dus solliciteren is uit den boze en gaat niet werken, ben ik bang voor en dat vind ik dus geen goed idee. Het screeningsproces waarover wordt gesproken dient plaats te vinden in de eigen partij als we het hebben over integriteit. Daarna kan de beoogd wethouder in gesprek met de overige coalitiepartijen etc. De partij die een wethouder wenst te leveren heeft dus een belangrijke taak om competenties van de kandidaat of kandidaten na te gaan, gesprekken te voeren en de integriteit te toetsen. Normaal gesproken wordt ieder jaar door een partij functioneringsgesprekken gehouden met hun raadsleden. Uiteindelijk weet je wel wat voor vlees je in de kuip hebt, zeker als je ook de raadsvergaderingen bijwoont, zodat je je mensen kunt observeren hoe ze zich al dan niet profileren en in de grote fractievergaderingen kun je nagaan op welke terreinen de fractievertegenwoordigers hun inbreng hebben. Maar je moet er dan als voorzitter ener partij wel de nodige energie in stoppen, anders werkt het niet.
Door ReindeR Rustema (petitionaris petitie 'laat wethouders solliciteren') op
Mijn voorstel is dan ook 'Laat wethouders solliciteren'. Zie het artikel in Binnenlands Bestuur op 25 maart jongstleden over mijn petitie "Laat Wethouders Solliciteren". Heb ik naar alle gemeenten verstuurd, dit is goede ondersteuning ervoor.
Door Geurt op
hoe kunnen nu de portefeuilles voor de verkiezingen al gepresenteerd worden? Er is dan nog überhaupt geen coalitie, laat staan een akkoord waarin de portefeuilles in verdeeld zijn.