of 59244 LinkedIn

Schendingen integriteit bij wortel aanpakken

Er moet meer aandacht komen voor preventie van integriteitsschendingen door politici en bestuurders. Nu wordt er pas actie ondernomen als er een vermoeden is.

Er moet meer aandacht komen voor preventie van integriteitsschendingen door politici en bestuurders. Nu wordt pas actie ondernomen als er een vermoeden is, of al daadwerkelijk sprake van bijvoorbeeld belangenverstrengeling, bevoordeling van vrienden of partijgenoten of misbruik van bevoegdheden. Neem de recente kwesties rondom gedeputeerde Ton Hooijmaijers, wethouder Jos van Rey en burgemeester Ricardo Offermanns. De verantwoordelijkheid voor bestuurlijke integriteit moet structureel wordt ingevuld. Daarvan is nu geen sprake.

Risicofactoren

Dat stelt Anne Verbeeck van Zilverwerk, die in opdracht van BZK onderzoek deed naar achtergronden en risicofactoren van niet integer gedrag bij lokale politiek-bestuurlijke ambtsdragers. Aanscherping van formele wet- en regelgeving is niet zo zeer nodig, wel hebben decentrale overheden behoefte aan ondersteuning, zo concludeert ze op basis van haar onderzoek. De minister van Binnenlandse Zaken (BZK) is de aangewezen persoon om een regiefunctie op zich te nemen’, vindt Verbeeck.

 

Motie PvdA en D66

Haar rapportage ‘Grijs’ ligt nu bij het ministerie, en vormt volgens de onderzoeker de basis voor een brief over integriteit die de minister binnenkort aan de Kamer. ‘In het algemeen wordt geacteerd nadat er zich een incident heeft voorgedaan en is er weinig aandacht voor het onderwerp zolang het niet in het geding is’, aldus de rapportage, in handen van Binnenlands Bestuur. Oorsprong van het onderzoek is een motie van PvdA en D66 van november 2011, waarin toenmalig minister Donner van BZK werd opgeroepen de bestaande wet- en regelgeving op het gebied van integriteit tegen het licht te houden en indien nodig te wijzigen.

 

Ontbreken open cultuur

Het ontbreken van een transparante, open cultuur is de belangrijkste risicofactor rondom bestuurlijke integriteit, aldus het rapport. Ook onvoldoende structurele aandacht en onvoldoende gemeenschappelijke waarden en normen zijn risicofactoren. Scherpe politieke tegenstellingen, onvoldoende gecommuniceerde (gedrags)regels en het ontbreken van een portefeuillehouder integriteit spelen mee bij ontsporingen. Een cultuur waarbij niet wordt ingegrepen, vormt eveneens een risico.

 

Integriteitschending

Er zijn vele soorten en maten van integriteitschending. In het rapport worden er negen onderscheiden. Inkoop en aanbesteden ( bevoordeling vrienden, familie, partijgenoten); fraude of diefstal (interne diefstal, misbruik bedrijfsmiddelen, declaratiefraude); dubieuze giften en beloften (cadeaus, reizen, toekomstige baan); belangenverstrengeling (rolvermenging, onverenigbare functies/ activiteiten/contacten); misbruik van bevoegdheden (dwang, machtsmisbruik); misbruiken van (de toegang tot) informatie (lekken, liegen); omgangsvormen en bejegening (discriminatie, seksuele intimidatie); verspilling en wanprestatie (tijdverspilling) en wangedrag in privé tijd.

 

Preventieve dialoog

Integriteit moet structureel worden geagendeerd, zo luidt een van de aanbevelingen aan het ministerie. Als er regelmatig in openheid over wordt gesproken, wordt eerder en voor iedereen duidelijk wat wel en wat niet door de beugel kan. Het stimuleren van een preventieve dialoog kan ook bijdragen aan het voorkomen van schendingen. Ook het opstellen van bestuurlijke integriteitspassepartouts kan helpen. Deze lijst van de do’s en don’ts wordt opgebouwd vanuit algemene wet- en regelgeving, gedragscodes en lokale of specifieke afspraken en normen en waarden.

 

Voortouw

Dit alles moet niet aan decentrale overheden worden overgelaten, vindt Verbeeck. De minister van BZK moet het voortouw nemen. Als dat niet gebeurt, vreest de onderzoeker dat er helemaal niets verandert. Zij baseert die stellingname op gesprekken die de onderzoeker met vertegenwoordigers van gemeenten, provincies en waterschappen heeft gevoerd. 'Op de vraag 'hoe nu verder' bleef het ijzig stil.' 

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Henk op
Gewoon keihard aanpakken ..... Zo simpel is het.
Door TIP! (PR-/Imagospecialist) op
"Integriteit leeft niet bij de bestuurders en de ambtenaren"- spreek vooral voor de eigen ervaring! Helaas wordt de naleving van het beleid alleen vaak een aandachtspunt waarop de "onderlaag" wordt gewezen en aldus bestraft. Het is niet voor niets "degenen die de regels maken zijn de eersten die ervan afwijken" of "integriteit heeft de beperkende maatregel dat deze maar gaat tot schaal ....(de onderlaag)". De medewerker wordt bestraft voor een pen, de hoogste laag wordt weggemarchandeerd naar een andere hoge functie.... Beleving of realiteit, het is wat de buitenwereld oordeelt over het geheel. Jammer dat er voor dit soort smetten nog geen geschikt vlekkenmiddel is gevonden.
Door Els Boers (adviseur/auteur) op
Ben het helemaal eens met Koos. Stop met het leggen van de verantwoordelijkheid bij een ander en nieuwe regels maar los het zelf op als gemeente. Wellicht dat juist die reacties tekenend zijn voor de cultuur waar het alleen maar erger zal worden omdat we niet zelf onze verantwoordelijkheid meer willen nemen.
Regelmatig eens iemand van buiten met een frisse blik laten kijken of het nog allemaal wel zo gaat zoals we willen dat het gaat. Dat zouden gemeenten ook bij elkaar kunnen doen, zoals bij een intervisie traject. Want het is heel menselijk om het eigen handelen steeds minder kritisch te beoordelen. Niet vanuit regelgeving, maar omdat we dat zelf belangrijk vinden. Regelgeving werkt juist averechts, dan wordt het een papiertje in een la, zoals nu het geval is.
Door Sjoerd Visser op
- 'Op de vraag 'hoe nu verder' bleef het ijzig stil.' -
Bij kop en kont vastpakken en eruit met die hap...populair gezegd. Zulke misleiders kunnen we missen als kiespijn (zonder wachtgeld). Het land raakt er steeds meer vergeven en verziekt van. We zien het mede aan de beleidsvoering die duidelijk heel veel mensen meer geld blijven afnemen terwijl er niets opgelost wordt. Men is niet meer bezig voor alle mensen, maar bezig voor sommige mensen en zichzelf. Dat schendt ook bij vele mensen het vertrouwen...maar men gaat door als ervoor...ondanks al die loze beloftes en gefantaseerde uitkomsten van sprookjes vol luchtkastelen gevuld met gebakken lucht. Mensen die hun ambt misbruiken dienen geen genade te krijgen, maar moeten boeten voor wat ze aangericht hebben. Men zou kunnen beginnen om de diplomatieke onschendbaarheid op te heffen en ook te zorgen dat in raadzalen de plaatselijke politici wél verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun uitspraken. Want anders fantaseren ze door en veranderd er wezenlijk NIETS in het voordeel van de mensheid.
Door Koos Hoogland (directeur) op
Het is juist dat er meer aandacht moet komen voor preventie van integriteitschendingen door politici en bestuurders. Pas actie ondernemen als het kalf verdronken is schaadt het vertrouwen van de burger in het openbaar bestuur. Ik ben het een met de conclusie van Anne Verbeeck (Zilverwerk) dat de verantwoordelijkheid voor bestuurlijke integriteit structureel moet worden ingevuld. ‘In het algemeen wordt geacteerd nadat er zich een incident heeft voorgedaan en is er weinig aandacht voor het onderwerp zolang het niet in het geding is’, aldus de rapportage, Het vreemde is echter dat het voeren van een goed integriteitbeleid allang wettelijk geregeld is in o.a. de gemeentewet, maar dat overheden daarvan slechts een afstempelbeleid hebben gemaakt: hebben we een gedragscode? Ja; hebben we een ambtseed? Ja; enzovoort. Integriteit leeft niet bij de bestuurders en de ambtenaren. Reeds jarenlang trainen wij (Stichting Hoogland Custodes) gemeenten en andere overheden op het gebied van integriteit, maar de programma’s worden steeds meer uitgekleed. Een middagje dilemmatraining of Socratischgesprek moet al voldoende zijn, maar is dat natuurlijk niet. Een stevig integriteitbeleid staat pas als er sprake is van 7 bouwstenen: alle betrokkenen komen tot een eigenstandig moreel oordeel; er worden regelmatig open groepsgesprekken gevoerd; de betrokkenen kennen de basiswaarden van de organisatie; Regels en gedragscode worden gekend en gedragen; er is effectieve controle op naleving van de regels; sancties op overtredingen zijn bekend en uitvoerbaar; verleidingen worden weggenomen. Zoals zo vaak na incidenten wordt er ook nu weer geroepen om nieuwe regelgeving, terwijl het daar niet aan schort, maar aan de politieke/bestuurlijke moed je persoonlijk hard te maken voor een integere overheid.
Koos Hoogland