of 59345 LinkedIn

Repressie helpt niet tegen fraude

Menno Fenger
Menno Fenger

Een repressieve aanpak van uitkeringsfraude helpt nauwelijks om misbruik te voorkomen. Dat zegt dr. Menno Fenger, bestuurskundige aan de  Erasmus Universiteit Rotterdam en specialist op het gebied van handhaving.

Verharding
Berichten over bijstandsgerechtigden die tienduizenden euro’s fraudeerden halen wekelijks de media. In politiek en samenleving is de tolerantie ten opzichte van uitkeringsfraude sterk afgenomen. 
Deze verharding, met zware sancties, haalt weinig uit om het probleem te verminderen, zegt Fenger: ‘Uit alle dossieronderzoek weten we dat minimaal 50 procent van de burgers niet willens en wetens fraudeert. Dat wil niet altijd zeggen dat ze niet wéten dat ze frauderen. Maar ze zijn zelden begonnen vanuit vooropgezette en dus criminele idee dat in het huidige beleid centraal staat.’
 

Afschrikken

Mensen ‘glijden’ volgens Fenger in fraude door dingen die in hun leven gebeuren. ‘Ze zijn in principe gemotiveerd om géén fraude te plegen. Afschrikken is niet het juiste mechanisme. Help ze, door ze nauw te betrekken bij de regels.’ Hij vindt dat gemeenten bijstandsgerechtigden vaker moeten oproepen voor een gesprek. Soms gebeurt dat drie tot zelfs vijf jaar niet, is zijn bevinding. ‘Komt er achteraf aan het licht dat er onterecht is samengewoond, dan volgen hoge sancties en terugvorderingen. Daarmee druk je zo’n burger verder de ellende in, terwijl je weet dat hij na verloop van tijd toch weer aan het loket staat. Er komt nog bij dat je in mijn beleving als gemeente bijna medeverantwoordelijk bent als je zo’n klant zo lang niet ziet.’
 

Caseload

De soms hoge werkdruk bij sociale diensten hoeft volgens de Rotterdamse bestuurskundige geen belemmering te zijn. ‘Laten we uitgaan van een klantmanager die een caseload heeft van 180 klanten, tamelijk hoog, en een maand met twintig werkdagen. Spreekt die consulent elke werkdag van negen tot half elf drie klanten, dan heeft hij de rest van de dag om alle acties die daaruit voortvloeien te doen, plus andere belangrijke dingen. In drie maanden ziet deze medewerker zo zijn complete caseload.’

 

Lees het hele artikel deze week in Binnenlands Bestuur 3

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door keijzer (burger) op
@menno
Mensen zien wel grote onevenwichtigheden in beleid in eigen omgeving, of in media. Dan tart de overheid daarmee wel het gevoel van redelijkheid en billijkheid en dus ook de algemene moraal. Wat je preekt als overheid, moet je zelf als overheid tenslotte ook toepassen.

"We volgen de wet- en regelgeving" is de nr. 1 reactie/reflex en grootste dooddoener bij de overheid en veel enthousiaste bij betrokkenen t.a.v. het beleid en de uitvoerders ervan, om dat te verbeteren, zien veel burgers niet.

Hooguit komen wat ogen en oren naar de burgers voor een mandaat voor 4 jaar en dan is het daarna: iedereen neemt een glas...Afijn u kent waarschijnlijk de rest van de zin.

Wie de overheid het minst nodig hebben, of helemaal niet, hebben er totaal zelf geen last van. Die groep zal, vrees ik, oververtegenwoordigd zijn op al die plekken die invloed uitoefenen op het beleid. "Ik voer alleen maar opdrachten uit" staat zowel binnen- als buiten de overheid op nr. 1 als reactie.

Het duidt op desinteresse in de doelgroep, in waar je voor staat, of op een starre bedrijfscultuur, waar iedereen zich maar aan conformeert en wie er niet tegen kan weg gaat, zodra iets beters qua baan zich voordoet. De kans is groot dat zo die mentaliteit binnen organisaties nog lang stand houdt.

Bij de voordeur lijkt alles wel heel goed georganiseerd, maar ben je eenmaal over de drempel...

Integriteit, ethisch ondernemen en dienstbaarheid, zijn te zeer op de achtergrond geraakt. Dat lijkt mij onlosmakelijk verbonden met duurzaamheid, hetgeen nu zo in de picture is.
Door Menno op
@ Keijzer: totale omvang is lastig in te schatten zoals gezegd. Ook omdat typen fraude enorm verschillen zoals u ook aangeeft. Klein pensioen niet opgeven kan als fraude (schending van de informatieplich) worden aangemerkt, terwijl dat door de 'fraudeur' totaal niet zo wordt beleefd. Idem bij een aantal AOW voorbeelden (zoals gepensioneerden met een bewuste LAT-relatie.
Door @ Jos Praat op
@ Jos: Tjerk heeft gelijk, dit is wat we weten over de achtergronden van fraudeurs. Betrouwbare cijfers over totaal aantal fraudeurs ontbreken. Het is ook lastig onderzoeken uiteraard (je kunt lastig een eerlijk antwoord ontvangen) hoewel medewerkers van de Universiteit Utrecht begin 2000 een aantal keren een goede poging hebben gedaan. Ik pleit voor herhaling van dat onderzoek (ondanks alle bezwaren die er aan kleven).
Door Menno op
Interessante reacties. @ Rugrik: ik beschouw caseload als een ingeburgerd leenwoord, net als computer en ipad. Ben vooral gefascineerd door de toon van uw reactie, ik zou het op prijs stellen daar een toelichting op te ontvangen (kan ook via email,)
Door keijzer (burger) op
@Tjerk Moraal
Voor de cohesie is het toch uiterst problematisch dat voor handhaving waarschijnlijk voor de gemakkelijker te controleren zaken al tekort menskracht heeft. Laat staan wat in buitenland (huizen en land bijvoorbeeld), niet of nauwelijks kan worden gecontroleerd. Met zoveel culturen en landen van herkomst, al of niet heel ver weg, een extra onevenwichtigheid t.o.v. oude Nederlanders. Een erfenis buiten W. Europa bijvoorbeeld. Voor velen is het behoud van paspoort land van oorsprong ook van belang voor erfrecht daar. Als je dan hier vermogentoetsen hebt per 1 januari 2015, wanneer een partner na die datum 65 wordt en verder inkomen van de AOWer niet voldoende is om het vervallen recht op aanvullende AOW voor een jongere partner zonder inkomen te compenseren, is dat toch triest. Dit is nog een "een-verdiener-generatie. Ook al zou de jongere partner de oudere verplegen! Men had het vervallen van die aanvullende AOW voor alle 65-min-partners moeten instellen. Nu wordt een groep buitenproportioneel benadeeld. Helemaal als er nog een kleine levensverzekering is, of dat fondsen een heel klein pensioentje willen afkopen. Dit had de overheid onmiddellijk moeten regelen als keuze van de ontvangers, toen die wet per 1 jan. aanstaande werd aangenomen. De pensioenfondsen hebben een wettelijk recht nog steeds om af te kopen. Als het vermogen daar laag staat, nog goedkoper ook voor hen. Afkoop pensioen en spaargeld kunnen die 60 plussers eerst tot een algemeen geldend spaarreserve eerst opmaken. Ook als dit ook voor een uitvaart bedoeld is. Als de AOW partner komt te overlijden precies hetzelfde voor de jongere partner, met nog verplichting te solliciteren.
De nabestaandenwet is aangepast op moeders van jonge kinderen. Dit was geen punt blijkbaar!
In veel culturen is er vaak nogal een verschil in leeftijd en die jongere echtgenotes (hier wonend of in landen van herkomst) zijn dus zoveel gunstiger uit. Als het bovenstaande niet klopt hoor ik het graag. Die wet per 1 januari 2015 is niet goed overdacht als het om gevolgen gaat. Er worden nu allemaal zaken, die tot nu toe per wet anders gingen, omgegooid. Er was geen enkel argument om niet alle partners van AOWers, die jonger zijn dan 65, gelijk te behandelen. De overheid geeft met dit soort uiterst onevenwichtig beleid, partijen als PVV een helpende hand.
Door Tjerk Moraal (Manager Handhaving) op
@keijzer: als we het hebben over de WWB (bijstand) dan verschilt dit enorm per gemeente. Daarnaast zijn de verschillen tussen de fraudevormen ook groot. Witte fraude is veel makkelijker te detecteren dan bijvoorbeeld het verzwijgen van vermogen in het buitenland. In het algemeen is de inschatting dat circa 20% tot 30% van degenen met een bijstandsuitkering hier in meer of mindere mate mee frauderen.
Door keijzer (burger) op
@Tjerk Moraal
Hoe dicht is het controlesysteem en hoeveel procent zijn naar schatting nog buiten de radar?
Door Tjerk Moraal (Manager Handhaving) op
@Jos: voor de duidelijkheid, die 50% betreft uiteraard niet van alle uitkeringsgerechtigden, maar van de uitkeringsgerechtigden die zijn betrapt op fraude.
Door Jos Praat (beleidsmedewerker) op
‘Uit alle dossieronderzoek weten we dat minimaal 50 procent van de burgers niet willens en wetens fraudeert." Staat hier nu dat dus 50 % willens en wetens wel fraudeert?
Door keijzer (burger) op
Als 2 mensen met ieder een eigen woonruimte en in beide gevallen hoofdbewoner, gaan samenwonen, maar geven dat niet op, en een persoon heeft een uitkering, dan zou men aan de jaarafrekening van gas, licht en water al kunnen schiften welke mensen voor een bezoek in aanmerking komen. Je zou een en ander op adressen kunnen koppelen, incl. belastingen.
Met de internet rekening later erbij, zal wel blijken of er echt gewoond wordt. Het feit dat er onvoldoende sociale woningen zijn en het lang duurt eer je een woning krijgt, als dat samenwonen op een fiasco uitloopt, zal er aan bijdragen dat men de eigen woning voor alle zekerheid aanhoudt. In een omgeving waar mensen anoniem leven kun je ook nog onderverhuren en wordt wel gas en licht etc. gebruikt, waardoor samenwonen niet opvalt via die koppelingen. Als blijkt dat er is gefraudeerd, zal men toch terug moeten betalen. Het zou anders niet fair zijn t.o.v. mensen die bijdragen aan de algemene middelen en diegene die wel zich aan de regels houden. Anders dan in andere landen zet men mensen bij schulden niet uit huis en moet men daar maar overleven in een caravan of zo. Naast sociale huurwoningen zouden er ook onderkomens moeten komen, die niet als eigen woning worden verhuurd, maar meer als een motel en waar men dus heel beperkt eigen spullen kan neerzetten.
Lege bejaardenhuizen bijvoorbeeld, al gaat de overheid spijt krijgen dat men ouderen, die eigenlijk het klokje om dichtbij hulp moeten kunnen inroepen, nu thuis wil laten voort tobben met alsmaar afknijpende hulp onder druk van bezuinigen. Het verschil tussen een groot aantal jongere gehandicapte mensen en wat bij kwetsbare hoogbejaarde personen allemaal komt kijken, is m.i. niet zo groot.