of 59082 LinkedIn

Rechtsstaat heeft blijvend onderhoud nodig

De rechtsstaat in Nederland is niet in gevaar, maar heeft blijvend onderhoud nodig. Dat stelt de Raad van State in zijn vandaag gepresenteerde jaarverslag 2019.

De rechtsstaat in Nederland is niet wezenlijk in gevaar, maar heeft wel blijvend onderhoud nodig. ‘Gebeurt dat onvoldoende, dan wordt de rechtsstaat kwetsbaar en een mogelijke prooi voor machtsdenken’, aldus de Raad van State in zijn vandaag gepresenteerde jaarverslag 2019.

Machtenscheiding

Er zijn vier elementen die tot de vaste kern van de rechtsstaat moeten worden gerekend. Het legaliteitsbeginsel, dat inhoudt in dat overheidshandelen een (grond)wettelijke grondslag heeft en dat de overheid altijd moet handelen binnen de grenzen van de (grond)wet en internationaal recht. Het waarborgen van fundamentele rechten en vrijheden van burgers is de tweede vereiste. Er moet een vorm zijn van machtenscheiding en machtenspreiding, die gericht is op het tegengaan van machtsmisbruik en onderdrukking. Tot slot moet er een onafhankelijke rechter zijn, tot wie de burger toegang heeft om de rechtmatigheid te laten toetsen van overheidshandelen dat hem in zijn belangen treft.

 

Sluitstuk rechtsstaat

De rechtsstaat komt in gevaar als burgers geen toegang hebben tot een onafhankelijke rechter die waakt over de toepassing van de wet en de bescherming van hun (grond)rechten, waarschuwt de Raad van State. De rechter vormt het sluitstuk van de democratische rechtsstaat. Steeds vaker krijgt een rechter kritische vragen over zijn rol, zeker wanneer hij uitspraken doet met verstrekkende maatschappelijke gevolgen. Denk daarbij de aan de uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS).

 

Geen houvast

Het afgelopen jaar was er kritiek op het functioneren van onder meer de bestuursrechter. ‘Sommigen menen dat de bestuursrechter de burger te weinig rechtsbescherming biedt, terwijl anderen vinden dat de bestuursrechter overheidsbesluiten te kritisch toetst en daarin meer terughoudend zou moeten zijn.’ Voor een terughoudende rol van de rechter is geen aanleiding als de wet duidelijke regels stelt, maar daar schort het regelmatig aan. ‘Bij gebrek aan houvast fungeert de rechter soms ongewild als wetgever-plaatsvervanger. Dit is niettemin een belangrijke functie van de rechter. Deze is onvermijdelijk, maar mag geen gewoonte worden.’

 

Evenwicht

Een kritische discussie over de verhouding tussen de staatsmachten is goed en is ook van alle tijden, vindt de Raad van State. ‘Maar het evenwicht tussen de instituties van de rechtsstaat is niet vanzelfsprekend. Een rechtsstaat is geen statisch fenomeen en kan alleen blijven bestaan bij een zorgvuldige wisselwerking tussen instituties. Respect voor het rechtstatelijk stelsel als geheel is daarin cruciaal. Om het draagvlak voor de democratische rechtsstaat te behouden, is blijvende aandacht voor de rechtsstaat in al zijn facetten noodzakelijk.’

 

Ongemak

Eerder dit jaar stelde ook de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) dat de rechtsstaat weliswaar niet in groot gevaar is, maar wel onderhoud behoeft. De ROB stelde onder meer dat de rechterlijke macht het moeilijk heeft. Verschillende uitspraken van rechters leidt onder meer tot ‘ongemak bij politici’, die de rechters publieke de maat nemen. De ROB adviseerde een agenda voor de rechtsstaat te ontwikkelen. Die moet een programma bevatten om de rechtsstaat te verstevigen. Een onderdeel van de agenda zou de veranderende rol van de wetgever moeten zijn.

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Rechters, Rechtbanken en de Raad van State gaan steeds meer op de stoel van de politiek zitten. Overigens zal dat in de meeste gevallen niet ten onrechte zijn. Inmiddels leidt dit regelmatig tot ingrijpende uitspraken voor de samenleving en de politiek.
In steeds meer zaken blijkt correctie van wetgeving en/of regeringsbesluiten noodzakelijk omdat de wetgever zelf (!) zich niet aan haar eigen wetgeving houdt (klimaat, stikstof, PAS-regeling, belasting box 3 e.d.).
Het corrigeren van ingrijpende achterstand, slordigheid en fouten van de wetgever vraagt vaak de nodige tijd. Daarom pleit ik er voor om voor die situaties een Algemene Noodwet te creëren, die gedurende nader te bepalen termijnen voor het corrigeren van die zaken van kracht wordt. Het geeft in dat geval de wetgever de mogelijkheid om die zaken alsnog anders en versneld te regelen. Uiteraard dienen termijnen en procedures in nauw overleg met de beide kamers tot stand te komen. Het voordeel is dat het de wetgever mogelijkheden geeft om binnen de gegeven redelijke termijn zaken als hiervoor genoemd alsnog te corrigeren. Het voorkomt tevens dat belanghebbende actoren (grote) schade lijden.
Door Keijzer op
Citaat uit bovenstaand stuk: Steeds vaker krijgt een rechter kritische vragen over zijn rol, zeker wanneer hij uitspraken doet met verstrekkende maatschappelijke gevolgen. Denk daarbij de aan de uitspraak over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) einde citaat.

Dit is een ander kenmerkend voorbeeld. Er wordt ingezoomd door aanklager(s) en rechter op een groot en verwaarloosd onderdeel van het beleid, t.o.v. schoon houden van grond/bodem, water en lucht. Een combinatie van enorme lobby’s en economische belangen. Winsten geprivatiseerd en verliezen, alsmede nakomende, enorme kosten om die winsten mogelijk te maken voor het aandeelhouderskapitalisme, gesocialiseerd. Maar goed, dan ligt daar een afspraak. De rechter richt zich hier alleen op. De hele context is niet van belang. De gevolgen ook niet van die uitspraak. Dat tart het rechtsgevoel. In andere situaties wordt een context wel meegenomen.

Het gigantische tekort aan woningen en idiote verhoging van huizenprijzen is o.a. niet relevant. Faillissementen, grote werkeloosheid o.a. ook niet. Nu heb je een pandemie, te vergelijken met de Spaanse Griep 100 jaar terug. Wel, de pandemie heeft al voor veel verlaging van vervuiling gezorgd, maar meteen ook gigantische begrotingstekorten. Een eerdere afspraak en uitspraak rechter, kan dan in feite een faillissement van de Staat betekenen en mag dat ook betekenen, als eerdere afspraken via rechter zondermeer worden afgedwongen. De rechter kan een pandemie niet voorzien en ook geen andere rampen, wel of niet met enorme volksverhuizingen. Het primaat om daarbij prioriteiten te stellen moet bij politiek liggen, ongeacht eerdere afspraken. Anders annexeert een onderdeel van de democratie, de rechter, de 2de macht binnen de democratie.

Dit ondermijnt dus weer het vertrouwen in het rechtssysteem en ook in politiek en andersom. Dit kan ook het gevolg hebben dat politiek terughoudend gaat worden, om zich te binden aan heel grote commitments, die blijkbaar onomkeerbaar meteen zijn, zoals een slecht gefundeerd EU, Euro en asielrecht voor de hele wereld. Als die terughoudendheid komt zou dit nog wel eens een zegen kunnen zijn, omdat ongebreideld wensdenken en onverantwoord idealisme, het gezond verstand teveel overwoekerd bij alle korte termijn belangen en factuur naar samenleving later gooiend en alles zo is georganiseerd dat niemand verantwoordelijk gesteld kan worden.
Door Keijzer op
Probleem is dat fanatici de rechtbanken altijd tot het uiterste benutten en er andersom eigenlijk de moordenaar van Fortuyn niet is aangeklaagd voor genoemde gevolgen in vorige post, zodat er wellicht nog een verhoging van (gevangenis) straf uitgesleept kan worden. Er wordt op fanatici vrij slap gereageerd. Er zijn daar lijkt wel geen trekkers voor. Het anti-Zwarte Piet activisme krijgt zo nooit een gebiedsverbod. Hun expressie ter plekke, prevaleert boven het recht van expressie van een heel lang bestaand jaarlijks kinderfeest en die altijd in evolutie is geweest en moet door een klein groepje meteen worden veranderd naar hun zin en liefst nog verdwijnen. Gigantisch polariserend en systemen faciliteren.

Dat is de dictatuur van fanatici/radicalen en de huidige wet en rechters buigen daarvoor, blijkt.

2 grondrechten botsen en recht van protest van fanaten en radicalen, krijgen in de praktijk hier elk jaar voorrang. Dat activisme verpest al jaren dit feest. Een traditioneel feest, dat jaar op jaar doelgericht verpest mag worden, tart het rechtsgevoel. Ook al is het roetpiet, ze blijven komen en waaieren uit als wespen over het hele land, ter controle, naarmate zij meer “rechtschapen” mensen voor hun karretje weten te spannen. Sint is de PR hoogmis, maar dienend voor een breder doel. Het gaat om meer en dat is het activisme van een succesvolle black power beweging, met in hun midden advocaten. Zie wie aanschuift aan de praattafels in Hilversum (lees Amsterdam), zie nog meer de reclames. Ik zie bij die laatste weinig meer dan mensen met Europese achtergrond en Surinaamse/Afrikaanse. Inclusieve samenleving is toch de PR en mantra binnen dat activisme? Voor iemand die Nederland niet kent lijkt Nederland uit 2 etniciteiten te bestaan, als je reclameblokken of folders ziet en heel veel grote bedrijven dragen aan dat beeld bij.
Door Keijzer op
Het voorbeeld van de straf voor de moordenaar van Pim Fortuyn is typisch iets wat elk gevoel van rechtvaardigheid tart bij heel veel mensen.

Bij Beau op 6 mei jl, zie je een Peter R de Vries stellen dat de dood van Pim Fortuyn geen hogere straf verdient dan elke andere moord. Een moord is net zo erg bij Fortuyn als bij een verkracht en vermoord kind, of bij een prostituee, of wie dan ook.

Dan zie je op dezelfde dag bij EenVandaag een terugblik op die moord in het mediapark, 6 mei 2002. Daarin 2 rechters, die stellen dat je rechtsongelijkheid toepast, zoals dus De Vries stelt, als je een moord niet dezelfde straf geeft en dat in die tijd de strafmaat lager was. Een van de rechters stelt: gelukkig zijn er rechters want als “het volk” met al hun emoties het moeten bepalen. Dat is naar mijn mening een collectief gevoel van onrechtvaardigheid in alle gevallen totaal irrelevant maken, ook al is die wel gerechtvaardigd.

De rechter volgt de wet (hij kan zijn eigen persoon daarbij niet volledig uitschakelen) en de wet wordt in de Staten Generaal bepaald, maar blijkbaar achter realiteit en praktijk aanlopend. Als dat teveel gebeurt, boet dat instituut in qua vertrouwen en dat slaat terug op de politiek en andersom!

De moordenaar kreeg 18 jaar gevangenisstraf en kon onder voorwaarden na 12 jaar naar buiten. In die jaren heeft de moordenaar, een sluw en intelligent persoon, zich helemaal verdiept in de wet en wat die voor hem kon bieden. Gevolg: een waslijst aan opgelegde voorwaarden kon hij via de rechter ongedaan maken! Valt dit uit te leggen
Die man heeft de Nederlandse samenleving een vracht geld gekost (ook al door zijn extreem links activisme en alle rechtszaken die hij op touw zetten) en is nu op vrije voeten. Heeft de rechtstaat gezegevierd?

Nou is natuurlijk een moord voor nabestaanden even erg. Rouw en verlies normaal gesproken, even groot.
Echter, naar mijn mening had daar inderdaad als basis eenzelfde straf gegeven mogen worden, zoals die voor een moord destijds gold.
Maar…die moet kunnen worden op geplust in een hoogst uitzonderlijke moord context.
*Een politieke moord was sinds de moord op Willen van Oranje geloof ik niet meer gebeurd. Daarvoor is strafvermeerdering op haar plaats.
*De moordenaar heeft de democratie op gruwelijke wijze en welbewust letterlijk geblokkeerd. De natie was in gevaar volgens hem door Fortuyn. De moordenaar vormt zelf het gevaar voor de natie. Het wel bekende spiegelgedrag! In de ander zien wat in dit geval de moordernaar in wezen zelf vertegenwoordigt.
*De enorme schokgolf in de samenleving, mag ook een verhoging van de gevangenisstraf betekenen.
Ik herinner mij dat de politiek haar hart vasthield en adem inhield: als het maar geen moslim is. Je hoorde bijna alom een zucht van opluchting, dat het een extreem links figuur was. De reacties jegens de politiek zouden, vrees ik, de toenmalige woede in het kwadraat betekend hebben.
*De schade, die dit de politieke partij van Fortuyn heeft opgeleverd, mag ook een verhoging van gevangenis betekenen.

Die bovengenoemde feiten zijn t.o.v. andere moorden niet aan de orde.