of 64621 LinkedIn

Provincies krijgen grotere rol bij herindeling

Als gemeenten niet willen herindelen terwijl dat wel nodig is, moet de provincie makkelijker dan nu de knoop kunnen doorhakken. Draagvlak onder bestuur en inwoners van de betrokken gemeenten moet minder zwaar gaan wegen dan nu. Dat schrijft minister Ollongren van Binnenlandse Zaken.

De rol van provincies bij gemeentelijke herindelingen moet weer worden versterkt. Als gemeenten niet willen herindelen terwijl dat wel nodig is, moet de provincie makkelijker dan nu de knoop kunnen doorhakken. Draagvlak onder bestuur en inwoners van de betrokken gemeenten, nu een belangrijk criterium, moet minder zwaar gaan wegen.

Van onderop

De Wet algemene regels herindeling (Wet arhi) en/of het beleidskader herindeling moeten daartoe worden aangepast. Dat schrijft minister Ollongren van Binnenlandse Zaken aan de Tweede Kamer. Een besluit daarover laat zij echter aan haar opvolger over. De rol van de provincie is sinds maart 2019 teruggeschroefd, toen het nieuwe beleidskader herindeling van kracht werd. Herindelingen moesten vanaf dat moment zo veel mogelijk ‘van onderop’ komen; vanuit de wens van gemeenten zelf. Draagvlak kreeg meer gewicht en provincies kunnen alleen bij hoge uitzondering, en onder strikte voorwaarden, zelf het initiatief voor een herindeling nemen.    

 

Handelingsverlegen

Dat beleid heeft de laatste jaren niet altijd goed uitgepakt, erkent Ollongren in haar Kamerbrief. Provincies dreigen ‘handelingsverlegen’ te worden. ‘Provincies geven aan dat de afnemende ruimte voor provinciale initiatieven maakt dat hun stimulerende rol minder effectief is; gemeenten laten zich minder gelegen liggen aan suggesties van provincies om te reflecteren op de eigen bestuurskracht of om de kwaliteit van processen rondom herindeling te verbeteren’, aldus Ollongren. ‘Mijn recente besluit om geen wetsvoorstel te maken op basis van het Gelderse herindelingsadvies voor Barneveld en Scherpenzeel kan dat sentiment helaas versterken.’

 

Tandeloze tijger

Gedeputeerde Staten (GS) van Gelderland besloten begin dit jaar dat Scherpenzeel en Barnveld per 2023 moesten fuseren, tegen de zin van Scherpenzeel in. Provinciale Staten stemde in juli met het voorstel van GS in, maar Ollongren zette er vorige maand een streep door. De bestuurskracht van Scherpenzeel staat wel onder druk, maar die kan een zelfstandig Scherpenzeel op eigen kracht verbeteren, stelde de minister toen. Ook het gebrek aan draagvlak heeft zwaar meegewogen in haar besluit om niet met een wetsvoorstel te komen, tot grote teleurstelling van GS. De Gelderse commissaris van de koning John Berends stelde eerder in een interview in Binnenlands Bestuur dat provincies vrijwel geen instrumenten hebben om in te grijpen als gemeenten niet toekomstbestendig zijn. ‘We worden bijna een tandeloze tijger.’

 

Dwingen

Meer provincies hebben daar last van, zo blijkt uit de brief van Ollongren. Vooruitlopend op het nieuwe beleidskader trokken onder meer de provincie Noord-Brabant en Noord-Holland de stekker uit toen lopende herindelingsprocessen. Het Noord-Hollandse Landsmeer is al tijden naarstig op zoek naar een fusiepartner, maar gemeenten in de regio Zaanstreek-Waterland happen niet toe. Ondanks aandringen van de provincie kiezen de buurgemeenten ervoor op eigen tempo een visie op de bestuurlijke toekomst te ontwikkelen. Als gemeenten niet willen, heeft de provincie vrijwel geen mogelijkheden om hen tot fusie te dwingen, ook al zou dat voor bijvoorbeeld de hele regio beter zijn, zo constateert Ollongren.

 

Niet lichtvaardig

Vanuit die optiek is het goed verdedigbaar dat draagvlak minder gewicht krijgt, stelt de minister. ‘De impact van een herindeling (of het uitblijven daarvan) reikt verder dan de gemeenten die daartoe besluiten. Voor een groeiend aantal opgaven is het immers noodzakelijk dat gemeenten met elkaar samenwerken. Via die samenwerking kan een tekort aan slagkracht bij de ene gemeente, nadelige effecten hebben voor andere gemeenten.’ In zo’n situatie kan ‘enige (bij)sturing van ‘bovenaf’ op herindelingsprocessen passend zijn.’ Daarbij past een sterkere rol van provincies, vindt Ollongren. ‘Het vereist evenwel dat provincies het vertrouwen krijgen (en blijvend waarmaken) dat zij de aan hen toegekende bevoegdheid om – als ultimum remedium – een gemeentelijke herindeling te initiëren, niet lichtvaardig benutten.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Spijker (n.v.t.) op
Bestuurskracht anno 2021 bestaat alleen nog bij gemeenten met minimaal ca. 30.000 inwoners (denk o.a. aan digitalisering, klimaat, woningbouw, decentralisaties (o.a. 3D domein). Dat betekent dat gemeenten met minder inwoners naar de huidige bestuurs-inzichten sowieso een krachtiger impuls moeten ontvangen om te fuseren. De toekomst voor de landelijke bestuurlijke herindeling ligt ligt bij ca. 25-30 regio's (gefuseerde gemeenten en opheffing waterschappen en provincies) en bij het Rijk. Het voordeel.is minder bestuurslagen, minder bureaucratie, minder bestuurlijke drukte, snelle en efficiënte besluitvorming.
Door p op
@Hans

Inderdaad Hans, Scherpenzeel moet toch inmiddels een no-go area zijn na 14 jaar een tekort aan bestuurskracht :)
Door Hans Haring ((Ex)raadslid) op
Stop toch eens met die flauwekul-provincies!
Die beschermen slechts de inkomensposities van hun eigen medewerkers en aanverwanten!
Bestuurskracht van bovenaf is maar schijn en een inleiding naar dictatorschappijen.
Èchte bestuurskracht komt van onderaf.
Door Harrie van Oosterhout (Raadslid) op
Na eindeloze reeksen fusies onder het mom van "bestuurskracht" en efficiency nu dit voorstel. Grotere bestuurdskracht betekent steevast meer afstand tot en minder betrokkenheid van burgers. Ook van de beloofde en vooraf ingecalculeerde efficiency blijkt in de praktijk nauwelijks ooit iets terecht te komen. Doet toch een beetje denken aan het liedje van "de Heikrekels": waarom, waarom, waarom, ....
Door Wim Vreeswijk (Financieel adviseur) op
Het landelijk gemeentefonds of subsidie infuus is inwonertal gerelateerd, dus hoe meer inwoners hoe meer de gemeente aan het subsidiefonds van de Rijksoverheid ligt. Zo is het kort samengevat.
Door p op
@Petra, een herdeling gaat wat mij betreft over de inrichting van heel bestuurlijk Nederland, inclusief de beleidsministeries. En wat mij betreft begin je dan ook bij de ministeries.
Wat mij betreft kleine ministeries en sterke regio's
Door Call me @ (ervaringsdeskundige) op
Na zelf slachtoffer te zijn geweest van diverse herindelingen waar geen burger om vroeg en steevast de voorzieningen deed verdampen en de kosten deed exploderen zie ik nu langzaam een meerderheid voor echt ingrijpen. Weg met de democratie, weg met al die vervelende burgers, weg met de provincies en gewoon dit landje toevoegen als nieuwe bondsstaat aan buurman Duitsland. Hebben we meteen meer IC-plaatsen voor allerlei wappies.
Door Wim Vreeswijk (Financieel adviseur) op
Hoe groter een gemeente is, hoe groter en makkelijker de chaos en negatieve verschillen er ontstaan tussen grotere en kleinere gemeenten. Over het algemeen is de bestuurlijke kwaliteit van een kleinere gemeente aanzienlijk beter dan de bestuurlijke kwaliteit van een grotere gemeente. Dat is doorgaans de praktijk !
Door HTG Sleven (Raadslid) op
Herindeling, zeker opgelegd vanuit provincie, is géén verbetering voor nieuwe bestuurslaag. Kostenbesparingen door herindelingen zijn als ze er al waren achterhaald, lees rapporten van bestuurskundigen! Groter Grootst is niet meer van deze tijd! Het Rijk kiepert taken over de schutting en doet de financiën er niet bij dat is wat bij gemeenten de financiële sores veroorzaakt, zie het Sociale Domein en de jeugdzorg.

Vacatures

Klik hier voor alle vacatures

Van onze partners