of 59082 LinkedIn

'Overheid laat zich telkens inpakken door bedrijfsleven'

Bestuurders ontberen financiële kennis en laten zich keer op keer inpakken door het bedrijfsleven, constateert hoogleraar accountancy Marcel Pheijffer. Het is volgens hem beangstigend dat zo veel bestuurders zo weinig verstand hebben van geld. De financiële kennis mag lokaal, provinciaal en landelijk weleens wat beter worden, want het gaat te vaak mis.

Bestuurders ontberen financiële kennis en laten zich keer op keer inpakken door het bedrijfsleven, constateert hoogleraar accountancy Marcel Pheijffer.

Het is volgens de Nyenrode-hoogleraar beangstigend dat zo veel bestuurders zo weinig verstand hebben van geld. ‘De financiële kennis mag lokaal, provinciaal en landelijk weleens wat beter worden, want aan bijna iedere beslissing hangt een financiële paragraaf, of het nu over zorg of sport gaat. Welke risico’s zijn er, hoe realistisch is de post onvoorzien, had er moeten worden aanbesteed? Daar gaat het te vaak mis.’

 

Structureel enorme overschrijdingen grote projecten

Het lerend vermogen van de politiek is volgens hem gering. ‘Bestuurders trekken te
weinig lessen uit onderzoeksrapporten. Het is verbazingwekkend dat in nieuwe projectplannen voor infrastructuur of automatisering onvoldoende rekening wordt gehouden met onvoorziene uitgaven, terwijl wereldwijd de ervaring is dat grote projecten structureel enorme overschrijdingen hebben. Het risico is dat je een Mercedes wilt en eindigt met een Dafje, of dat je wel een Mercedes krijgt, maar geen cent hebt om erin te rijden. Het openbaar bestuur blijft in die valkuil trappen.’ Waarom? ‘Politici kijken vier, hooguit acht jaar vooruit. Ze zijn uiteindelijk vaak niet afrekenbaar op hun daden.’

 

'Je moet guts en ballen hebben'

Volgens het laat de overheid zich keer op keer inpakken door het bedrijfsleven. ‘Je ziet het ook bij grote automatiseringsprojecten en in de farmaceutische sector: de overheid is niet slim genoeg. Je moet guts en ballen hebben om het spel hard te spelen en je niet over te geven aan de terreur van juristen. Het is te gemakkelijk van bestuurders, zoals burgemeester Cohen indertijd deed bij de gemeentelijke enquête naar de Noord-Zuidlijn om te zeggen dat “we uiteindelijk allemaal amateurs zijn”. Je bent wel beleidsverantwoordelijk voor de duurzame inrichting van je ambtelijke organisatie. Ik zie te vaak dat politici van alles naar zich toe trekken en te weinig aan het ambtelijk apparaat overlaten, waarop ze ook nog eens bezuinigen. Dan word je dus uitgespeeld door sluwe en slimme ondernemers.’

 

Tegenwicht van ambtenaren noodzaak

Bestuurders moeten meer tegenwicht krijgen van hun ambtenaren. Hoogleraar Marcel Pheijffer: ‘Zij zijn geen suffe dienders of marionetten. Ze hebben in het systeem een wezenlijke functie; zij zijn de checks & balances van de politiek en het institutioneel en collectief geheugen. Er mag daarom ook wel meer respect in het openbaar bestuur zijn voor de ambtelijke diensten. Er wordt te vaak met dedain gesproken over ambtenaren. De andere kant van het verhaal is dat ambtenaren de plicht hebben om in dat systeem hun mond open te doen. Dat ze hun rug niet altijd rechten, verklaar ik uit hun hypotheekgedrag: te vaak zijn ze bang om hun baan te verliezen.’

 

Lees het hele verhaal deze week in Binnenlands Bestuur nr. 1 (17/1)

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Hans (afdelingsmanager) op
Naar mijn mening komen er nog 2 factoren bij. Ten eerste zijn de grote bouwdiensten van o.a. Rijkswaterstaat en de ingenieursbureau's van grote gemeenten vrijwel allemaal verdwenen; daar zat veel expertise die tegenspel kon bieden. Dat zit nu allemaal bij de grote adviesbureau's en die hebben een ander belang. Ten tweede is er het politiek/bestuurlijk systeem. Om een positief besluit te krijgen, worden de kosten van grote infra-projecten zo laag mogelijk geraamd; voorbeelden: Noord-Zuidlijn, HSL, Betuwelijn. Als er ook een verdienkant aan zit, bijvoorbeeld gronduitgifte, worden de opbrengsten zo hoog mogelijk geraamd; ook bedoeld om een positief besluit te krijgen. Voorbeelden: grondexploitaties waar nu miljarden op afgeboekt worden. En de onvermijdelijke tegenvallers - zoals kostenoverschrijdingen, tegenvallende opbrengsten - komen op het bordje van een bestuurlijke opvolg(st)er, die er ook allemaal niets aan kon doen. Iedereen in dit wereldje weet dat en het gaat gewoon door; de markt doet er zijn voordeel mee en de belastingbetaler heeft het nakijken (en de nasmaak).
Door Maciste (emeritus docent staats- en bestuursrecht) op
Deze maand wordt het rampzalige initiatiefvoorstel van Eddy van Hijum *CDA) en Fatma Koser Kaya (D66) in de Tweede Kamer afgehamerd om het ambtenarenrecht af te schaffen. Daarna wordt de ambtenaar nog meer een speelbal van de politieke waan van de dag. De wetgever gaf bij de Ambtenarenwet 1929 niet voor niets bijzondere rechtsmiddelen aan de overheidsdienaar om hem tot op zekere hoogte met extra rechtsmiddelen te beschermen tegen bestuurlijke willekeur. Ik heb een 47-jarige loopbaan achter de rug, waarvan 44 bij de overheid, maar zou anno 2014 never nooit niet meer aan een carrière bij deze hoogst onbetrouwbare publieke werkgever beginnen. Sinds anderhalf jaar ben ik met pensioen, maar word nu geconfronteerd met discriminerende fiscale maatregelen zoals de Wet Uniformering Loonbegrip en de zogenaamde Onderhoudsbijdrage (Bos-belasting), een fiscale sluipmoordenaar.. Wat ons uiterst onbehoorlijke bestuur betreft ben ik dus van de wal in de sloot terecht gekomen.
Door Gerrie op
De gemiddelde wethouder van tegenwoordig is een drol met een pak aan. Zo stom als een achtereind van een varken. Totaal niet ondernemend. Er zijn maar weinig ondernemende wethouders.
Door P.Voerman ((voormalig ambtenaar)) op
Het interview met Marcel Pheijffer, hoogleraar accountancy, heb ik met veel belangstelling gelezen. Er zitten voor mij veel herkenbare voorbeelden in. Hoe is het mogelijk dat deze situatie al jaren doorgaat? Helaas lees ik niets over de rol van de accountant die bij de gemeente of provincie de controle uitvoert. Als repressieve maatregelen niet voor verbetering zorgen, dan wordt het tijd voor preventieve maatregelen. Bijvoorbeeld pas financiële regels aan zodat ze transparanter worden en zorg dat gemeenten en provincies periodiek een nieuw accountantsbureau krijgen. Belangenverstrengeling komt namelijk ook voor tussen ambtenaren, bestuurders en accountants waar jarenlang mee wordt gewerkt. Ik lees daarover niets in het interview met Marcel Pheijffer. Het is misschien iets te eenvoudig om kritiek te uiten op bestuurders en ambtenaren. Wat levert het op als de hoogleraar accountancy in de spiegel kijkt?
Door Sander van Reedt Dortland (Interim Manager) op
Checks and Balances van de ambtenaren... En daar ligt hem nu net het probleem. Kan je een boek over schrijven (en dat hebben we dan ook maar gedaan!)
http://www.vangorcum.nl/NL_toonBoek.asp?PublID=4 … (De Veelkoppige Leeuw)
Door kees alberts (met pensioen (Daarvoor bij gemeenten en Rijkswaterstaat gewerkt)) op
De ambtenaren die zowel vakinhoudelijk als op management niveau wat te melden hadden zijn voor een groot deel verdwenen uit overheidsorganisaties. met hen verdween ook een groot deel van de professionele opdrachtgevers en counterpartners voor bestuurders die eerst willen doen en daarna pas denken.
Door Hans de Jonge (Toezicht/Directie Stadsdeel Zuid Amsterdam) op
Om de kosten in de hand te houden vragen we de uitvoerders om een lijstje bij de offerte. Daar gaat het meestal fout omdat er onvoldoende kennis is van de werkelijke en verborgen kosten. Bij wie moet een ambtenaar aankloppen? Bestaat er een onafhankelijke en ervaren beoordelaar met een rekenknobbel? Nee. die is er niet. Voorstel: richt een onafhankelijk instituut op die alle aanbestedingen die de overheid doet doorrekent en beoordeelt op integriteit. Het werkt wel wat vertragend maar het houdt de kosten ruimschoots binnen de perken. De debacles als de Betuwelijn, N/Z lijn, Fyra en de HSL en vele andere behoren dan tot het verleden. Sommige projecten zoals de N/Z lijn in Amsterdam worden dan op voorhand afgeblazen omdat het geld ontbreekt.
Door Luppo (inwoner provincie Groningen) op
" Bestuurders moeten meer tegengewicht krijgen van hun ambtenaren"
Erg gemakkelijk om de verantwoordelijkheid van falende bestuurders bij de ambtenaren neer te leggen.
Ambtenaren adviseren hun bestuurders op professionele wijze. Als een besuurder toch een andere koers wil, dan zijn er nog zijn collega collegeleden die mede beslissen. Uiteindelijk is het een taak van de gemeenteraad om verantwoording te vragen van het college en daar consequenties aan te verbinden.
Ja en je zult als ambtenaar wel gek zijn om als een soort "klokkenluider" te fungeren. Met klokkenluiders loopt het meestal slecht af!!!!

Door Hein Albeda (adviseur) op
Een bestuurder heeft een andere rol dan een expert. Een accountant die wethouder wordt, neemt zijn financiële kennis mee, maar dan ontstaat het gevaar dat hij zich ook gaat opstellen als accountant. De details gaan dan alle aandacht vragen en de gemeentelijke accountant en financiële medewerkers worden er vast dol van.
Hooijmaijers had niet gepakt hoeven te worden met financiele kennis van bestuurders met ballen, maar door te zien dat hij zich onttrok aan controle en langs het ambtelijk apparaat werkte. http://tinyurl.com/ov6wl7j
Door Jan E (AdviZeur) op
De bescherming in de vorm van de wachtgeldregeling voor ambtenaren bestond niet voor niets. De redenen hiervoor worden door collega's hieronder weergegeven. Tegenspraak, andere visies, realisme worden vaak niet gewaardeerd.
Door de verslechterende status van ambtenaren zullen dan ook steeds minder ambtenaren hun nek durven uitsteken. Dat is precies wat onze heren en dames bestuurders voorstaan. Eigen koninkrijkjes zonder tegenspraak. Slaafjes die zonder weerwoord moeten uitvoeren wat onze politieke ego's hebben besloten.