of 59244 LinkedIn

Niet bang voor extra verzoeken door gratis WOB

Gemeenten mogen geen leges meer vragen aan burgers die een beroep doen op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Dat oordeelde de Haagse rechtbank deze week. Journalist Brenno de Winter had hierover een zaak aangespannen tegen de Zuid-Hollandse gemeente Kaag en Braassem. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bestudeert de uitspraak nog om de reikwijdte ervan te bepalen. De gemeente Venlo verwacht geen enorme stijging van het aantal WOB-aanvragen.
22 reacties
Gemeenten mogen geen leges meer vragen aan burgers die een beroep doen op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Dat oordeelde de Haagse rechtbank deze week. Journalist Brenno de Winter had hierover een zaak aangespannen tegen de Zuid-Hollandse gemeente Kaag en Braassem. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bestudeert de uitspraak nog om de reikwijdte ervan te bepalen. De gemeente Venlo verwacht geen enorme stijging van het aantal WOB-aanvragen.
Dienst
Volgens de Haagse rechter mogen alleen leges in rekening worden gebracht voor diensten, zoals een vergunningsaanvraag. Een verzoek tot informatie kan niet worden beschouwd als een dienst. Een WOB-aanvraag is namelijk in het algemeen belang van openbaarheid van informatie en niet alleen in het belang van de indiener. De gemeente Kaag en Braassem gaat niet in beroep.


Venlo

Gemeenten krijgen van de rijksoverheid en de VNG het advies om zelf de vergoeding voor een WOB-verzoek te bepalen. RTL Nieuws deed vorig jaar een WOB-verzoek bij alle 441 gemeenten en kreeg van 35 gemeenten een rekening voor de gevraagde informatie. Behalve kopieerkosten werd ook het loon van ambtenaren voor het opzoeken van de informatie in rekening gebracht (leges). De gemeente Venlo spande de kroon met in totaal 1843 euro.

 

Bandbreedte
De gemeente Venlo heeft de uitspraak nog niet bestudeerd, maar verwacht geen causaal verband met een toename van het aantal WOB-verzoeken nu het gratis is. ‘We kregen van de VNG het advies om een vergoeding te vragen in verband met de hoeveelheid werk. We hanteren dus een bandbreedte waarin we kijken in hoeverre de aanvraag redelijk is. Niet op basis van inhoud, maar naar hoeveelheid werk. Laatst kregen we een verzoek waar we 15 uur voor nodig hadden. Aan burgers rekenen we minder snel dan aan journalisten. Burgers zijn toch minder weerbaar’, aldus een gemeentewoordvoerder. ‘Maar voor bestemmingsplannen vragen we ook geld, dat zijn toch dure boeken.’

 

Uitzondering
De gemeente krijgt veel persvragen en zegt alleen al voor de lokale omroep 1,5 fte nodig te hebben. Het aantal WOB-verzoeken is per jaar ongeveer 10. ‘Vaak kunnen we dat zonder kosten afhandelen. Als we er veel tijd mee kwijt zijn, maken we een uitzondering.’ De gemeente kan nog niet beoordelen wat de gevolgen van de rechterlijke uitspraak zijn. ‘Maar het leidt niet meteen tot overleg. Het gaat om uitzonderingen. We maken er geen beleid op.’ Wel is de woordvoerder benieuwd naar de reactie van de VNG, die nog even op zich laat wachten. ‘Mocht het aantal verzoeken wel flink toenemen, dan moet je je nog eens op het hoofd krabben of je zo wel door kunt gaan. Het moet qua inzet van ambtenaren natuurlijk niet te gek worden.'

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door bernardus (adviseur) op
Mijne heren,
Is het niet zo dat de overheid een dienstverlenende instituut is. Waar gaan dan jou belastingcenten dan naar toe? Juist naar prestige projecten en dat willen de gemeentes niet horen of laten zien.
De WOB moet gratig en transparant zijn om de handelswijze van gemeente en overheid te controleren.
Door Rob Koster (teamleider) op
Je kan verschillend aankijken tegen dit onderwerp. De overheid dient open en transparant te zijn. In dat licht is het logisch dat deze kosten voor de overheid komen. Dat is immer ook het belang van de burger. Het regelt eigenlijk een stukje rechtsbescherming.
Wel zou om een rem te krijgen op het onnodig veelvuldig opvragen van informatie een regeling handig kunnen zijn dat iemand bijvoorbeeld 2 x per jaar gratis kan aanvragen en vervolgens een redelijk bedrag betaald. Hiermee neem je de wind uit de zeilen van de mensen die om de overheid te pesten constant informatie blijven opvragen.
Een dergelijke regeling lijkt mij zowel voor de informatie vragende burger als de belasting betaler redelijk.
Door Brenno de Winter (Journalist) op
@Rai van Alphen: Precies de spijker op z'n kop. De burgemeester van Utrecht zegt bij een bijeenkomst van de Vereniging van Onderzoeksjournalisten zonder blozen dat hij 140 communicatiemedewerkers in dienst heeft. Die verstrekken allemaal informatie conform de Wob (informatie die in documenten berust). Een voorlichter handelt in de zin van de wet al Wob-verzoeken af. Alleen als je om een digitale kopie vraagt ontstaat discussie. Soms denk ik wel eens dat wij alleen gemasseerde informatie mogen zien. Dit is ook een van de argumenten in de zaak geweest.

@Broadcaster: Mensen die onredelijk dingen vragen hoeven niet op antwoord te rekenen. Als mensen echt het vel over de neus halen dan mogen deze verzoeken ter zijde worden geschoven.

Echter: hoor ik zo vaak dat er onredelijk veel gevraagd wordt. Ik heb hier wat onderzoek naar gedaan en ook Binnenlands Bestuur heeft hier bij herhaling aandacht aan besteed en dan blijkt dat keer op keer reuze mee te vallen. Echt onredelijke gevallen zijn er wel, maar toch wel weinig.

Het is tot slot niet zomaar wat vragen, maar (en dat heb ik al een paar keer aangegeven) vragen van zaken die niet openbaar zijn gemaakt, maar dat wel zouden moeten zijn. Ik snap oprecht niet wat gemeenten zo geheimzinnig doen. Waarom deze uitspraak jammerlijk is: het had nooit zover mogen komen.
Door Piet (jur adviseur) op
Volgens mij gaat de discussie niet of er wel of geen info verstrekt mag worden maar of we hier voor moeten betalen!

Het is te zot voor woorden dat een ieder zomaar de overheid kan bestoken met het verzoek om afschriften. Nee we vinden het niet normaal dat we hiervoor leges heffen? Maar we zuren niet over het feit dat we bv met z'n alle betalen voor rekeningafschriften van ONZE EIGEN REKENING notabene. Denken ze misschien dat het papier gratis is op het gemeentehuis of dat we hier vrijwilligerswerk doen ofzo? Gewoon info verstrekken en leges heffen........
Door Rai van Alphen (Business Controller) op
Ik begrijp de discussie niet. Aanvragen om informatie conform de WOB geeft al aan dat het hier niet om algemene dienstverlening gaat. Anders zou de WOB hier niets mee te maken hebben.

Dan wordt er ook een hoop heibel gemaakt over de extra kosten die dat met zich mee brengt en dat de belastingbetaler er voor moet betalen. We betalen toch ook met zijn allen de persvoorlichters van politie en brandweer via de belastingen en dat vinden we wel normaal. Wanneer er echter om informatie gevraagd wordt die niet spectaculair is dan brullen we dat het onzin is en veel te duur. Wees blij dat er mensen en organisaties zijn die het openbare lichaam controleren op misstanden die in het verleden, maar al te vaak zijn voorgevallen.

Over zo een voorval als de controle op de declaraties wordt dan een hoop heisa gemaakt. Dan ga ik me echt zorgen maken. Het zou zo moeten zijn dat deze gegevens goed gecontrolleerd en gedocumenteerd zijn. Het publiceren daarvan zou een zeer eenvoudig stap moeten zijn. Als dan blijkt dat het veel tijd en moeite kost, maak ik mij (vanuit mijn professie) daar ernstige zorgen om.

De WOB geeft toegang tot het recht dat wij als gewoon goed zouden moeten beschouwen. Het recht om te weten dat het belastingeld op een manier wordt besteed, zoals wettig is bepaald en conform de afspraken die de volksvertegenwoordigers in de coalities hebben gemaakt. E.e.a. naar aanleiding van het resultaat van de gehouden verkiezingen.

Ik kan mij voorstellen dat WOB verzoeken eerst worden getoets op de vraagstelling en of het dan wel een WOB verzoek betreft. Mocht eenmaal zijn vastgesteld dat het een WOB verzoek betreft, dan dient deze (in mijn ogen) zonder prijskaartje te worden afgehandeld.
Door Toine van Bergen (Fractievoorzitter Groep van Bergen/Democratische Partij voor Solidariteit Provinciale Staten Gelderland) op
Overheden moeten niet zeuren over deze uitspraak. Ze kunnen veel ellende voorkomen door uit eigen initiatief meer infoermatie op internet te plaatsen.
Door Broadcaster (ambtenaar) op
De consequenties van deze jammerlijke uitspraak worden onderschat. Iedere gemeente kent een of meer beroepsquerulanten die alleen maar om te zieken de overheid met WOB-verzoeken overladen. Daar is nog een categorie bijgekomen die hoopt bij termijnoverschrijding een boete te kunnen incasseren (zie ook de spookaanvragen waarover een tijdje geleden in BB is geschreven). Het enige middel om dit nog een beetje in te dammen was om via de legesverordening een rechtvaardige vergoeding voor de met de aanvraag gemoeide werkzaamheden te vragen. De kosten van de extra bureaucratie die deze uitspraak met zich meebrengt komen nu voor rekening van de belastingbetaler (u en ik).
Door Brenno de Winter (Journalist) op
@E.Tieman: Dat zijn veel vragen.

Het is inderdaad een inhoudelijke discussie.

1. Vragen waarom iemand iets wil weten is simpel: omdat ze beleid willen volgen. Daarvoor is de Wob en de wet stelt - terecht - dat je geen belang hoeft te stellen (dus doel moet opgeven). Dat is belangrijk, want daarna worden documenten voor *iedereen* toegankelijk. Ook bij het browsen over een gemeentelijke site hoef je niet te zeggen waarom je dat doet net zo min als dat iemand vraagt je dit artikel leest.
- Ik heb geen bonnetjes gevraagd maar ter verdediging van RTL: omdat het belangrijke inzichten oplevert. Er bleek her en der nog wel wat mis te zijn bij sommige bestuurders, daarnaast bleek de politietop zich zelf toch wel heel goed te bedenken en blijkt er zeer koninklijk gefeest te worden met champagne, etc. Dat hoort in het publieke debat thuis als mensen tegen een eigen risico in de zorg van €700 aan kijken als straf voor het ziek worden, de mededeling dat je vader met Alzheimer minder dagopvang krijgt omdat hij maar naar een verpleeghuis moet, de ambtenaren geen salarisverhoging krijgen en agenten nauwelijks kunnen rondkomen van hun bezoldiging. Dat maakt de champagne of de rondjes alcohol van de burgemeester Nuenen toch wat minder smaakvol;
- Die bewerkelijkheid die ik steeds hoor blijkt te vallen. Diverse gemeenten vertelden dat mijn verzoek niet meer dan een kwartier zoekwerk kostte. Het resultaat was helder, want inmiddels is duidelijk dat het Nationaal Uitvoeringsprogramma toch een drama blijkt te zijn;
- Journalisten willen best de informatie zelf zoeken, maar ja het is niet beschikbaar om zelf te zoeken. Wat mij betreft gaan alle documenten direct online dan hoor je me nooit meer via een Wob-verzoek. Tot dat moment mag de bestuursrechtelijk eigenaar van de informatie (de burger) controleren.

Niet journalist of burger is hier het probleem, maar de manier van archiefvoeren en het openbaarheidsgehalte. Over mijn specifieke verzoek: had de VNG gewoon geantwoord dan was er nooit een verzoek naar gemeenten gegaan. Maar soms denk ik wel eens dat er meer tijd is gestoken door de VNG in een juridisch incorrect advies in plaats van openheid over het NUP betrachten. Het is wel heel ironisch dat juist die vereniging eerst weigert informatie te geven en dan de obstructie in een legesadvies verder vorm geeft.

Tot slot: natuurlijk ben ik blij met de uitspraak, maar ik baal dat ik honderden uren heb moeten spenderen om dit recht te trekken. Liever had ik die tijd gestoken in een debat met de VNG hoe we informatiehuishouding beter kunnen regelen.
Door E.Tieman (interim projectmanager) op
Leuk dat zo'n onderwerp zoveel goed onderbouwde reacties oproept. Dat is wel eens anders bij, op het eerste gezicht, belangrijker onderwerpen...

@juridisch adviseur : ik ben het eens dat de kosten toch ergens gemaakt moeten worden. Als de 'opvrager' ze niet betaald dan betalen jij en ik ze dus, via de belasting, uit algemene middelen.

@Brenno: inderdaad is transparant bestuur een groot recht dat verdediging verdient. Maar ten 1e wordt aan dat recht niet tekort gedaan als je wat moet betalen voor de moeite om informatie te krijgen.
Ten 2e maakt het voor mij wel veel uit waarom je iets opvraagt en wat. Als een zelf betrokken burger iets wil weten over een besluit dat over zijn uitzicht of naburige leefomgeving gaat heeft hij een direct belang. Slechts kopiekosten rekenen lijkt me dan billijk.

Dat vind ik heel wat anders dan een journalist die voor zijn eigen werk en inkomen bij maar lieft 441 gemeenten bonnetjes opvraagt met als enige doel om te kijken of hij enkele politici in opspraak kan brengen door bijvoorbeeld hoge dinerkosten openbaar te maken. Daarmee moet de gemeente werk doen wat ze anders niet hoefden te doen (uitzoeken, vastleggen en doorzenden) en is geen burgerbelang gedient.
Slechts de journalist scoort makkelijk doordat het lastige uitzoekwerk op kosten van de gemeenschap voor hem gedaan wordt. Dat vind ik dus helemaal fout!
Door W. Sanner (burger) op
@ Brenno de Winter Hartelijk gefeliciteerd.
Ook ik heb zo’n twee jaar geleden bezwaar gemaakt tegen heffen van leges t.b.v. € 13,25 per kwartier voor inzien van een eerder verleende bouwvergunning. De “dienst” bestond uit “opzoeken van het bouwdossier” en “bijstand van de ambtenaar”. Eerder had in de krant gestaan dat burgers voor inzien van een bouwdossier € 39,00 (drie kwartier) hadden moeten betalen.
Enkele dagen voor de rechtszitting stelde de gemeente Haarlemmermeer de aan mij opgelegde leges terug te betalen met als grond dat een “onbevoegde ambtenaar” de leges had opgelegd. Op basis hiervan is mijn beroep gegrond verklaard. Toen helaas geen uitspraak over of heffen van leges terecht was geweest.
Opwerpen van drempels, c.q. heffen van leges om openbare stukken (gemeenschappelijk bezit) in te mogen vind ik in een democratische rechtstaat onaanvaardbaar.