of 62236 LinkedIn

Megakorting gemeenten van de baan

Het regeerakkoord pakt boven verwachting gunstig uit voor het gemeentelijke huishoudboekje. De gevreesde korting van 10 procent op de algemene uitkering blijft uit. Er lijkt zelfs sprake van een voorzichtig plusje.
Het regeerakkoord pakt boven verwachting gunstig uit voor het gemeentelijke huishoudboekje. De gevreesde korting van 10 procent op de algemene uitkering blijft uit. Er lijkt zelfs sprake van een voorzichtig plusje.

Tot die conclusie komen financieel specialisten van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) na nadere bestudering van het vorige week gepresenteerde regeerakkoord van het te vormen kabinet Rutte/Verhagen. Hoewel het akkoord en de bijlagen zich niet makkelijk laten lezen, valt er volgens de koepelorganisatie uit af te leiden dat er aan het eind van de rit - in 2015 - voor gemeenten een nominale plus gloort van 900 miljoen euro. Gecorrigeerd voor de jaarlijkse inflatie komt de teller uiteindelijk op (reëel) nul uit. Met andere woorden, gemeenten gaan er onder centrumrechts niet op vooruit, maar ook niet op achteruit.

 

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken pakt het conceptakkoord voor gemeenten ‘niet heel slecht uit’. Met die woorden vatte topambtenaar Grada Lautenbach van het ministerie het akkoord samen. Gijs Oskam van de gemeentelijke koepelorganisatie gaat nog een stapje verder. ‘Het valt erg mee’, zei hij. Beiden gaven in Utrecht op de jaarlijkse Famo-bijeenkomst, een vereniging van middelenmanagers, hun reactie op het conceptakkoord. ‘Het ziet er veel beter uit dan in 2009’, aldus Lautenbach. Oskam vond het zelfs een traktatie waard, zo gunstig is het beeld.

 

Perspectief

 

De VNG kan niet anders dan opgelucht zijn over de uitkomst van de formatie. Eind vorig jaar waarschuwde Binnenlandse Zaken nog voor een korting van 3 miljard euro op het gemeentefonds. De gemeenten zouden daardoor hun algemene uitkering - doorgaans de belangrijkste inkomstenbron - met liefst 20 procent zien dalen.

 

De commissie-Kalden, één van de twintig ambtelijke heroverwegingswerkgroepen, adviseerde het kabinet dit voorjaar 1,7 miljard euro te korten op het gemeentefonds - nog altijd een fors bedrag, maar een korting van ‘slechts’ 10 procent. Met dat kortingspercentage in het hoofd zijn vrijwel alle gemeenten hun meerjarenbegrotingen gaan opstellen (zie volgende pagina’s). Maar nu die meeste daarvan aan de raad zijn gepresenteerd of op zijn minst bij de drukker liggen, verandert het financieel perspectief drastisch.

 

In het regeerakkoord staat weliswaar dat de gemeenten ultimo 2015 met 1,2 miljard euro worden gekort, maar dat is volgens Gijs Oskam slechts het halve verhaal. Tegenover die ‘min’ staat namelijk een ‘plus’ van 900 miljoen euro. Dat is het gevolg van de extra uitgaven die het Rijk de komende jaren doet. Die financiële ruimte komt er door de verwachte groei van de economie, wat weer leidt tot extra inkomsten voor het Rijk.

 

Omdat het nieuwe kabinet de zogeheten ‘samen de trap op, samen de trap af’-systematiek in ere wil herstellen, profiteren gemeenten mee van deze extra bestedingen. De accressen van het gemeentefonds, waar die extra uitgaven toe leiden, staan zwart op wit genoemd in een internetbijlage van de Miljoenennota. Daarin staat een potentiële groei van het gemeentefonds van 2012-2015 (cumulatief) van 0,3 naar 2,3 miljard euro.

 

Exit

 

Oskam houdt een slag om de arm, maar durft te stellen dat de gevreesde korting van 1,7 miljard euro op het gemeentefonds van de baan is. ‘Kalden is exit!’, riep hij. De VNG adviseert gemeenten om vooralsnog ‘geen kaalslag’ te plegen, omdat de komende jaren alleen de koopkracht wordt ingeleverd. Het advies aan de gemeenten is om te wachten met het invullen van verdere negatieve verwachtingen tot het moment waarop de koepelorganisatie een bestuursakkoord met het Rijk heeft gesloten.

 

Oskam verwacht dat zo’n akkoord op zijn vroegst in december gesloten zou kunnen worden. ‘Gemeenten hebben nog even de tijd om aanpassingen te plegen. Er is een zekere remweg tot 2012’, aldus de financieel specialist.

 

Kortingen

 

Als gevolg van de eerder overeengekomen bevriezing van het gemeentefonds van 2009 tot en met 2011, is het financiële plaatje voor het komende begrotingsjaar al lang helder. Grada Lautenbach (Binnenlandse Zaken) wil gemeenten ervoor waarschuwen om niet alleen af kijken naar de accrescijfers, maar ook oog te hebben voor andere zaken in het regeerakkoord die van invloed kunnen zijn op de gemeentefinanciën. Onduidelijk is nog of de gemeenten met verhoudingsgewijs veel eigen inkomsten uit rente, dividend en grondexploitatie een korting op hun gemeentefondsuitkering riskeren. Onderzoek daarnaar loopt nog. Concreter al zijn diverse aangekondigde taakstellingen, zoals op inburgering, de Wsw, de Wmo (140 miljoen).

 

Uit het regeerakkoord vloeien verder onder meer efficiencykortingen voort op de regionale uitvoeringsdiensten (100 miljoen) en het lokaal inkomensbeleid (40 miljoen). Diverse geldstromen als ISV (stedelijke vernieuwing) en locatiegebonden subsidies (230 miljoen) worden beëindigd. Onduidelijk is ook nog wat de gevolgen zijn voor gemeenten van de kortingen op kunst- en cultuursubsidies.

 

Het belangrijkst zijn de fikse decentralisaties die op komst zijn, zoals die van de jeugdzorg in 2015 (efficiencykorting van 300 miljoen) en delen van de Awbz naar de Wmo (140 miljoen). ‘Met name bepalend is hoeveel ruimte departementen geven voor uitvoering van dat beleid op lokaal gebied’, aldus Lautenbach. Hoewel ze erkent dat het totaalplaatje beter uitkomt dan verwacht, spoort ze gemeenten toch aan tot behoedzaamheid. Ook Oskam adviseert gemeenten te wachten met het doorgeven van de kortingsbedragen. ‘De interpretatie van de cijfers moet nog plaatsvinden’, zegt hij. ‘Wacht op het bestuursakkoord.’

Verstuur dit artikel naar Google+

Gerelateerde artikelen

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Broadcaster (gemeenteambtenaar) op
@ Piet organisatieadvizeur (geen spelfout):
Maakt u zich vooral geen zorgen. Er wordt wel degelijk bezuinigd op linkse hobby's als cultuur en natuurbeheer. Op de ecologische verbindingszone's voor edelherten, op het kappen van bos ten behoeve van de aanleg van zandverstuivingen, op conceptuele kunst en op roestige "kunstwerken" langs openbare wegen valt nog genoeg te besparen.
Door pietbrontsema (org. adviseur) op
waar blijft de daadkrachtige aanpak van dit kabinet, RUTTE, VERHAGEN, jawel , twee krachtpatsers, die beiden in koor verklaarden dat ze Nederland zouden hervormen en dat de te korten ontstaan door linkse hobby's zouden worden aangepakt. Niets dus.
Door Hans (Criticus) op
Klinkt toch als een gemiste kans. Eindelijk was er een concrete aanleiding om kritischer naar de gemeentelijke bestedingen en gelden te kijken en nu kan de (heersende) sfeer van we-ploeteren-voort gewoon weer ingezet worden..
Door Mijn Mening op
Ik hou het kort:
EERST ZIEN, DAN PAS GELOVEN.
Door Patrick Schier (Adviseur Haute Equipe (PAUW-beheerder)) op
Gemeenten hebben over het algemeen zeer adequaat gereageerd op de crisis door verschillende scenario’s te schetsen voor de financiële effecten en er daarvan één te hanteren totdat er meer echte duidelijkheid volgt. Mijn inziens een teken van professionalisering van de bedrijfsvoering bij gemeenten waaraan ze vooral moeten vasthouden. Het zal toch zeer bijzonder zijn wanneer gemeenten de komende kabinetsperiode alleen maar een aandeel leveren in de rijksbezuinigingen van € 18 miljard volgens de methode 'samen de trap af'. Dat aandeel is € 1,0 a 1,1 miljard, zoals opgenomen in het regeerakkoord. In de berichtgeving aan onze PAUW-abonnees hebben we dit al lange tijd zo geduid.

Ik ga er stellig van uit dat er daarenboven nog een volumekorting komt van ± € 800 miljoen. In 2010 en 2011 worden namelijk alle clusters binnen het gemeentefonds herijkt. Hierin wordt de zgn. laagste-kosten-methode toegepast, ook wel aangeduid als de Lidl-benadering. Tevens vindt momenteel een onderzoek naar de Overige Eigen Middelen plaats. Hiervan is al bekend dat de omvang het dubbele is van waar in 1997 uit werd gegaan. Tot slot heeft het ministerie van BZK onlangs opdracht gegeven om in kaart te brengen met welke bezuinigingen gemeenten de komende jaren rekening houden. Dat, gecombineerd met het feit dat het gemeentefonds één van de grootste posten op de Rijksbegroting is, doet mij vermoeden dat berichtgeving van de VNG onder andere is ingegeven vanuit een onderhandelingspositie. Gemeenten doen er goed aan voldoende elementen in hun risico-analyse mee te nemen. Ook raad ik aan rekening te houden met rijksbezuinigingen na de komende kabinetsperiode om het zgn. EMU-saldo onder de 3% te krijgen.
Door Ricus Tiekstra (raadslid) op
Ik ben bang dat men bij de redactie even vergeet te melden dat de hogere middelen van het rijk samenvalt met verregaande decentralisatie van taken. Het vervelende van dat soort operaties is voor gemeenten meestal dat de zak geld die het rijk daar tegenover stelt onvoldoende is om de kosten te dekken. Na ruim 30 jaar dit soort verhalen te hebben gehoord moet ik eerst maar zien of het verhaal wel klopt.
Door Kees (coordinator) op
Net vernomen dat ik moet vertrekken per 1/1/11, gloort er nog hoop ?
Door André Huykman (concern directeur gemeente Leidschendam-Voorburg) op
Dat de redactionele kwaliteit van binnenlands bestuur al een tijd lang achteruit gaat was mij duidelijk. Maar dit artikel is wel weer een dieptepunt. Wat een eenzijdige, weinig kritische en naïeve berichtgeving. Alleen al het klakkeloos citeren van de VNG, die in dit dossier eerder lobbyist is dan objectieve nieuwsbron, is journalistiek gezien stuitend. Uit de reacties op dit stuk blijkt gelukkig dat er bij verschillende gemeenten nog wel genoeg gezond verstand zit. Kijk vooral verder dan de je neus lang is. Dit regeerakkoord is niet alleen boterzacht, het biedt, positief beschouwd, slechts de aanzet voor een eerste deeloplossing van een veel diepere financiele crisis bij de overheid. Wees voorzichtig met al te veel optimisme. Laten we als gemeenten financieel wat doortastender zijn dan het rijk en wat verstandiger dan de VNG. Naïef optimisme was een van de oorzaken van de crisis, niet de oplossing om er uit te komen.
Door ferry knaack (adviseur) op
Op basis van de genoemde bijlage uit de Miljoenennota wordt er inderdaad een te optimistisch beeld geschetst van het accres in de jaren 2011-2014. De meerjarencijfers in de Miljoenennota gaan uit van een economische groei van 1,75 % op basis van de MEV 2011. De doorrekening van het regeerakkoord door het CPB laten een teruggang van die groeivoet tot 1,25 % zien. Hierdoor zullen de meerjarencijfers over hetr accres uit de miljoenennota aanzienlijk lager uitvallen. Ik ben het daarom eens met de conclusie van Rob Janssens over de risico's die er nog zijn. Die rechtvaardigen geen optimisme. Ook omdat de meeste gemeenten niet van het somberste scenario uitgegaan zijn, is er niet echt een voedingsbodem voor optimisme in de gemeentelijke praktijk.
Door Niek (adviseur stadsbeheer) op
Waren het vroeger de juristen die te werk gingen als ware het alchemisten, nu zijn het de financieel specialisten die hun werkwijze hebben gekopieerd. Voor de leek is er bijna geen touw aan vast te knopen als alle mogelijke variabelen in de discussie worden betrokken. Er zijn inmiddels de volgende uitgangspunten duidelijk:
1. Samen de trap op en af, is weer geldig (zonder correctie van de door het Rijk gedane steun aan de bankwereld (en de retouren ervan??));
2. Korting per inwoner ongeveer 25 euro per inwoner per jaar.
3. Meer decentralisatie zonder extra geld want het is wijds bekend: gemeenten kunnen het goedkoper dan het rijk.
4. Steeds meer heffingen worden genormeerd of producten moeten gratis (identiteitskaarten, paspoorten, rijbewijzen, bouwleges, OZB enz.).
5. Ambtenaren eruit en dan komt het wel goed.

Vacatures

Klik hier voor alle vacatures

Van onze partners