of 59345 LinkedIn

Macht verdampt in gemeentehuis

De lokale machtsverhoudingen staan onder druk. Er is reden tot zorg, stelt Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar regionaal bestuur aan de Universiteit Maastricht. Zeker nu er per 2015 miljarden euro’s naar gemeenten gaan voor de taken inzake jeugd, werk en zorg.
Serge Ligtenberg

Per 2015 gaan miljarden euro’s naar gemeenten voor de taken inzake jeugd, werk en zorg. Maar wie zit er lokaal aan het stuur? Hoogleraar regionaal bestuur Klaartje Peters maakt zich zorgen over de lokale machtsverhoudingen.

Belangenstrijd

‘Het lokale bestuur wordt steeds belangrijker, maar we weten heel weinig over de machtsverhoudingen. Er staat veel op het spel en de belangen zijn groot. Op die belangenstrijd moeten we zeker met de decentralisaties binnen het sociaal domein extra alert zijn’, stelt Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar lokaal en regionaal bestuur aan de Universiteit Maastricht. Vrijdag sprak ze haar oratie uit met de titel ‘de lokale staat’.


Raden verliezen grip

‘We hebben nu nauwelijks zicht op de verhouding tussen de lokale overheid en maatschappelijke partijen. Ik vraag me hardop af of de raad nog wel grip heeft op de zaak’, stelt Peters in een interview in Binnenlands Bestuur. Het is eigenlijk een retorische vraag. Ze weet dat gemeenteraden de grip op zijn minst dreigen te verliezen. Voor gemeenteraden is het dan ook zaak om invloed terug te krijgen, stelt de bijzonder hoogleraar.


Taboe

Het valt Peters op dat er niet over machtsverhoudingen in het lokaal bestuur wordt gepraat. ‘Je zou het inderdaad een taboe kunnen noemen in onze Nederlands consensusmodel, maar je moet de machtsverhoudingen niet verbloemen.’ De vraag ‘wie heeft de macht’ stellen en via onderzoek beantwoorden, is relevant. Bijvoorbeeld bij de belangenstrijd die zich kan gaan ontpoppen bij de samenwerking tussen bestuur en maatschappelijke instellingen. Die belangenstrijd moet zichtbaar worden, opdat de controle beter kan worden georganiseerd.


Toename integriteitsrisico’s

‘Gemeenten moeten zorg en ondersteuning gaan inkopen. Daar is een hoop geld mee gemoeid. Hoewel controle op de besteding daarvan ook belangrijk is, is dat niet de belangrijkste reden tot zorg. Ook de integriteitsrisico’s nemen fors toe. Gemeenten krijgen veel geld, voor branchevreemde activiteiten. Dat zijn risico’s.’


Politiek-bestuurlijke risico’s

Het gaat volgens Peters ook om politiek-bestuurlijke risico’s. ‘Er moeten grote contracten worden gesloten. Dat gebeurt veelal niet door gemeenten zelf, maar door samenwerkingsverbanden. Gemeenten, en zeker kleine gemeenten, kunnen bij de onderhandelingen met zorgaanbieders geen deuk in een pakje boter slaan. We moeten in kaart brengen of gemeenten daar wel tegenop kunnen, wat de risico’s zijn en de vraag stellen: wiens belangen worden de komende jaren gediend. Wie bepaalt wat nodig is, wat er gaat gebeuren? Dat is formeel de raad, maar feitelijk ligt de macht ergens anders.’


Geen zeggenschap

Voor een deel ligt die macht bij de Gemeenschappelijke Regelingen (GR). ‘De invloed van de raad neemt door gemeentelijke deelname in gemeenschappelijke regelingen af. De raad heeft geen zeggenschap, kan niet sturen, ook niet formeel. Ze kunnen niet overzien wat er allemaal gebeurt en welke deals worden gemaakt.’

 

Lees het hele interview deze week in Binnenlands Bestuur nr. 5

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Michiel F (Burger) op
Zeer terecht dat men zich daar zorgen over maakt. Een groot deel van de gemeenten ontbeert goede financiële kennis en strategisch inzicht. Veel raadsleden kunnen geen kasboek en/of andere financiële rapportages en begrotingen lezen. Commerciële partijen hebben (dankzij de Liberale privatiseringsdrang van de voorbije jaren) inmiddels "stelling" genomen. Men gaat dus zoals gewoonlijk bij de deskundigen (lees; duivel) te rade. Het valt dus te verwachten dat een groot deel van die miljarden zonder enige vorm van democratische controle "verdwijnt" naar zaken waar ze niet voor bedoeld zijn. En dan druk ik mij heel netjes uit:-((
Door Jhr. vqan Avezathe en Zottegem (Vrolijke Nederlander en Vlaming) op
Beste Joris,

De Wetstraat ligt in Brussel en is een regeringscentrum dat niet al te serieus wordt genomen. Daarnaast zijn er nog 5 parlementen. En de Vlamingen hebben gewoon hun eigen regering die de tent vrij efficiënt bestuurt. Qua koopkracht en lokale economie doen ze het veel beter dan diejen n'Ollanders. De heren Rutte en Samson lijken niet alleen de weg kwijt te zijn, ze missen als autisten ook het contact met de mensen in het land.
Door p op
Tuurlijk kan je als gemeenteraad wel rechtstreeks sturen in een GR. Gewoon je wethouder altijd met een instructie sturen
Door Joris (Denker) op
Ik vind dat de macht die bij de burger behoord. En een macht die de Wetstraat in belang houd er veel uitelkaar gaan. Het is het volk wat de dienst uit maakt. Maar de macht van de politiek vertegenwoordig niet meer de burger, er is een kloof ontstaan. De partij houd de burger wat voor wat in financiële opzichte niet uitvoerbaar is. Zo willen ze de kiezer winnen met beloftes die niet betaalbaar zijn. Vooral in Friesland kan de FNP wat van Fries zijn maar alles moet weer naar het Nederlans vertaald worden, trekken tot fascistische en dat stoot dw. werk gelegenheid in Friesland af geen enkele ondernemer uit het buitenland of Westland wil met twee talen te maken hebben. Burgers die hier op vakantie komen kunnen de plaats niet meer vinden omdat deze in de Friezen dialect staat. Als het Fries een taal was dan zou nederland bezaaid zijn met verschillende talen, Utrechts, derns en Achterhoeks en ga zo maar door. We zijn op velen gebieden door geschoten vroeger had men een centraal inkoop bureau voor papier, pennen en politie auto's je kon toen nog een prijs bedingen van alles voor school tot gemeenschappelijke benodigdheden.