of 59162 LinkedIn

Lokale democratie kan vitaler

Er liggen mogelijkheden om de lokale democratie te verbeteren. Te denken valt onder meer aan de gekozen burgemeester, spreiding van gemeenteraadsverkiezingen en de inzet op een meer participatieve, directe en doe-democratie. Dat stellen onderzoekers van de Universiteit Tilburg in hun recent verschenen rapport ‘Ambitie & Ambivalentie - Vernieuwing van de Lokale Democratie in Nederland'.

Pogingen om de representatieve democratie te versterken, hebben tot nu toe nogal ‘magere resultaten’ gehad. Er liggen mogelijkheden om het representatieve model te verbeteren. Te denken valt onder meer spreiding van gemeenteraadsverkiezingen en de inzet op een meer participatieve, directe en doe-democratie.

Serieus nemen

Daarbij moeten besluitvormende taken ook daadwerkelijk worden overgedragen aan burgers en andere organen. Ook moeten de uitkomsten van burgerparticipatie door de raad serieus worden genomen. Dat stellen onderzoekers van de Universiteit Tilburg in hun recent verschenen rapport ‘Ambitie & Ambivalentie - Vernieuwing van de Lokale Democratie in Nederland'.

 

Niet perfect

De representatieve democratie is de ruggengraat van ons stelsel, maar niet perfect, stellen de onderzoekers. Het dualisme heeft niet gebracht wat ervan werd verwacht. Zo ligt de feitelijke macht in de gemeente ‘veeleer bij het samenspel van college en de ambtelijke organisatie, dan bij de raad’, aldus de onderzoekers. Ook allerlei opkomstbevorderende maatregelen bij raadsverkiezingen zetten onvoldoende zoden aan de dijk. En de verandering van de aanstellingswijze van de burgemeester heeft ‘wel tot een versterking van de positie van de raad geleid, maar daarmee nog niet tot die van de kiezer’, aldus de onderzoekers.  ‘Vernieuwing van de representatieve democratie is maar mondjesmaat geslaagd’, concluderen de onderzoekers.

 

Niet meebeslissen

Gemeenten hebben de laatste jaren ook aanvullende vormen van burgerparticipatie ingezet. Niet alleen vanwege de tekortkomingen bij de representatieve democratie, maar ook vanwege de behoefte aan een aanvulling daarop. Er ontstonden wijk- en dorpsraden, er worden burgertoppen georganiseerd, er kwamen lokale referenda en er wordt doe-democratie en e-democratie ingezet. Hierdoor is de gemeentelijke democratie rijker geworden, maar grote groepen burgers – zoals jongeren en lager opgeleiden – doen nog steeds vaak niet mee, concluderen de onderzoekers. Daarnaast mogen burgers vaak ook alleen maar meepraten en adviseren, maar niet meebeslissen. Ook weten burgers vaak niet wat er met hun advisering wordt gedaan; dat geldt zelfs bij een lokaal referendum.

 

Combinatie

In de ‘combinatie van vormen zou wel eens de echte mogelijkheid tot verbetering van de lokale democratie kunnen liggen’, suggereren de onderzoekers. Zo zou een breed maatschappelijk debat gecombineerd kunnen worden met een gemeentelijk referendum ‘zodat kiezers goed geïnformeerd zijn als ze een keuze moeten maken’.  

 

Spreiden raadsverkiezingen

Er zijn meer mogelijkheden voor verbetering van het representatieve model, zoals het spreiden van raadsverkiezingen. Daarmee kan de nationalisering van de lokale verkiezingen worden tegengegaan. ‘Dat zou dan het beste kunnen door de mogelijkheid te openen de raad tussentijds te ontbinden en dan verkiezingen uit te schrijven; daardoor zouden gemeenteraadsverkiezingen op termijn steeds gespreid raken. 'Ook kan – in te bedden in een eigentijdse visie op lokaal bestuur - gedacht worden aan een gekozen uitvoerende macht (al of niet via een herijking van de aanstellingswijze van de burgemeester en die van wethouders)', aldus de onderzoekers.

 

Verstuur dit artikel naar Google+

Reageer op dit artikel
















Even geduld a.u.b.

Reactie op dit bericht

Door Marinus Huiskes op
Ik ben van mening dat er helemaal geen macht ligt bij de gemeenteraad, als zij slechts de kaders aangeven, en ambtenaren daarbinnen, ruim de marge nemen, de wettelijke regels niet uit te voeren, waardoor burgers geen voorzieningen en informatie krijgen. Moest tot aan de Raad van State door procederen, om inzicht te verkrijgen in het gemeentelijk beleid. Beroep en hoger beroep werd gegrond verklaard. Op papier werkt alles dan makkelijk maar niet zelden raken burgers en ambtenaren verstrikt in een enorme strijd over de aanspraak op voorzieningen. Raadsleden hebben er vaak geen verstand van, en zijn moeilijk te benaderen voor klachten over de slechte dienstverlening, die dus langdurig slecht blijft, zoals ambtenaren die steeds de telefoon niet opnemen en dat soort zaken. De gemeenteraad zit er naar mijn mening slechts het excuus te vormen, voor een voorgedrukt programma van alsmaar bezuinigen tot er niets meer over blijft. Het valt op hoe men beleid aan past op de begroting, in plaats van andersom. Een van de conclusies van het rapport is dus, dat het vertrouwen in de gemeentelijke politiek gelijk op gaat, met de wijze waarop een gemeente behoorlijk zijn burgers behandelt en zaken goed of slecht geregeld zijn. Bij een grote puinhoop heeft het lokale bestuur dus echt gefaald leiding te geven.
Door Roel van Swam (Raadslid VVD) op
Er zijn zeker verbeteringen in de lokale democratie mogelijk, maar het spreiden van de verkiezingen hoort daar m.i. absoluut niet bij: de resultaten van de opkomst bij herindelingsverkiezingen laten toch zien dat zonder landelijke aandacht de opkomst alleen maar nog lager is?
Door Reinder Rustema (oprichter Petities.nl) op
In de grootste politieke website van Nederland, Petities.nl, zijn miljoenen burgers actief. Een flink deel geeft aan contact te willen met de gemeente.

Griffie, laat het maar horen als u de gemeenteraad aan die burgers wil koppelen! Bijvoorbeeld met een antwoord op een, vaak heel concrete, petitie. Ze wachten op antwoord! Als ze een e-mail krijgen met een antwoord schrijven ze dolblije reacties terug, ook als het een onverwacht antwoord is.

Ook veel jongeren en uit alle mogelijke klassen. Naam, woonplaats en e-mailadres, laagdrempeliger kan het niet. De bekende participatie-klasse is maar een kleine subset en verkiest vaak andere kanalen.